- افعال بی قاعده انگلیسی (Irregular Verbs) دقیقاً چه هستند و چرا یادگیری آنها ضروری است؟
- چگونه میتوان ۵۰ فعل بیقاعده پرکاربرد انگلیسی را به سادگی و برای همیشه به خاطر سپرد؟
- آیا روشی برای دستهبندی افعال بیقاعده وجود دارد تا یادگیری آنها آسانتر شود؟
- مهمترین اشتباهات زبانآموزان در استفاده از افعال بیقاعده انگلیسی کدامند؟
در این مقاله جامع، به تمام این سوالات کلیدی پاسخ خواهیم داد. یادگیری افعال بی قاعده انگلیسی یکی از چالشهای همیشگی زبانآموزان در سطوح مختلف است. این افعال از قوانین استاندارد پیروی نمیکنند و شکل گذشته و اسم مفعول آنها کاملاً متفاوت است. اما نگران نباشید! ما با ارائه یک لیست کامل از ۵۰ فعل بیقاعده مهم، به همراه تکنیکهای دستهبندی و یادگیری، این مسیر را برای شما هموار خواهیم کرد. با مطالعه این مطلب، نه تنها با ساختار این افعال آشنا میشوید، بلکه روشهایی را برای به خاطر سپردن دائمی آنها فرا خواهید گرفت.
افعال بی قاعده انگلیسی (Irregular Verbs) چیست؟
در زبان انگلیسی، برای تبدیل یک فعل به زمان گذشته ساده (Simple Past) یا شکل سوم فعل (Past Participle)، معمولاً به انتهای آن پسوند «ed-» اضافه میکنیم. به این دسته از افعال، «افعال باقاعده» یا Regular Verbs گفته میشود. برای مثال، فعل “work” به “worked” و فعل “play” به “played” تبدیل میشود. این قانون ساده و قابل پیشبینی است.
اما افعال بی قاعده انگلیسی از این قانون پیروی نمیکنند. شکل گذشته و اسم مفعول این افعال هیچ قاعده مشخصی ندارد و باید آنها را به صورت جداگانه یاد گرفت و به خاطر سپرد. برای مثال، شکل گذشته فعل “go” کلمه “went” و شکل سوم آن “gone” است. هیچکدام از این دو شکل با اضافه کردن «ed-» ساخته نشدهاند. به همین دلیل، این افعال را «بیقاعده» مینامند.
چرا یادگیری افعال بیقاعده اهمیت دارد؟
شاید از خود بپرسید چرا باید وقت خود را صرف یادگیری این استثناها کنیم. دلایل اهمیت این موضوع بسیار واضح است:
- استفاده روزمره: بسیاری از پرکاربردترین افعال در مکالمات روزمره انگلیسی، جزو افعال بیقاعده هستند. افعالی مانند go, come, see, eat, drink, say, think و make همگی بیقاعده هستند. بدون تسلط بر آنها، ساختن جملات صحیح در زمانهای گذشته و کامل غیرممکن است.
- فهم ساختارهای گرامری: برای استفاده صحیح از زمانهای مهمی مانند حال کامل (Present Perfect)، گذشته کامل (Past Perfect) و جملات مجهول (Passive Voice)، شما نیاز به شکل سوم فعل (Past Participle) دارید. در افعال بی قاعده انگلیسی، این شکل کاملاً متفاوت است.
- افزایش تسلط و روانی کلام: استفاده صحیح و خودکار از این افعال، نشاندهنده تسلط شما بر زبان انگلیسی است و باعث میشود کلام شما طبیعیتر و روانتر به نظر برسد.
لیست ۵۰ فعل بیقاعده مهم در زبان انگلیسی
در جدول زیر، لیستی از ۵۰ مورد از مهمترین و پرکاربردترین افعال بی قاعده انگلیسی به همراه هر سه شکل آنها (شکل ساده، گذشته ساده و اسم مفعول) آورده شده است. توصیه میکنیم این جدول را به دقت مطالعه کرده و سعی کنید افعال را در قالب جملات تمرین کنید.
| Base Form (شکل ساده) | Past Simple (گذشته ساده) | Past Participle (شکل سوم) | معنی فارسی |
|---|---|---|---|
| be | was/were | been | بودن |
| become | became | become | شدن |
| begin | began | begun | شروع کردن |
| break | broke | broken | شکستن |
| bring | brought | brought | آوردن |
| build | built | built | ساختن |
| buy | bought | bought | خریدن |
| catch | caught | caught | گرفتن |
| choose | chose | chosen | انتخاب کردن |
| come | came | come | آمدن |
| cost | cost | cost | هزینه داشتن |
| cut | cut | cut | بریدن |
| do | did | done | انجام دادن |
| draw | drew | drawn | کشیدن، رسم کردن |
| drink | drank | drunk | نوشیدن |
| drive | drove | driven | رانندگی کردن |
| eat | ate | eaten | خوردن |
| fall | fell | fallen | افتادن |
| feel | felt | felt | احساس کردن |
| find | found | found | پیدا کردن |
| fly | flew | flown | پرواز کردن |
| forget | forgot | forgotten | فراموش کردن |
| get | got | got/gotten | گرفتن، شدن |
| give | gave | given | دادن |
| go | went | gone | رفتن |
| grow | grew | grown | رشد کردن |
| have | had | had | داشتن |
| hear | heard | heard | شنیدن |
| hit | hit | hit | زدن |
| keep | kept | kept | نگه داشتن |
| know | knew | known | دانستن |
| leave | left | left | ترک کردن |
| let | let | let | اجازه دادن |
| lose | lost | lost | گم کردن، باختن |
| make | made | made | ساختن، درست کردن |
| mean | meant | meant | معنی دادن |
| meet | met | met | ملاقات کردن |
| pay | paid | paid | پرداخت کردن |
| put | put | put | گذاشتن |
| read | read | read | خواندن |
| run | ran | run | دویدن |
| say | said | said | گفتن |
| see | saw | seen | دیدن |
| sell | sold | sold | فروختن |
| send | sent | sent | فرستادن |
| sing | sang | sung | آواز خواندن |
| sit | sat | sat | نشستن |
| sleep | slept | slept | خوابیدن |
| speak | spoke | spoken | صحبت کردن |
| spend | spent | spent | خرج کردن، گذراندن |
| stand | stood | stood | ایستادن |
| swim | swam | swum | شنا کردن |
| take | took | taken | گرفتن، بردن |
| teach | taught | taught | درس دادن |
| tell | told | told | گفتن |
| think | thought | thought | فکر کردن |
| understand | understood | understood | فهمیدن |
| wear | wore | worn | پوشیدن |
| win | won | won | بردن |
| write | wrote | written | نوشتن |
چگونه افعال بی قاعده را راحتتر یاد بگیریم؟
حفظ کردن صرف این لیست بلندبالا ممکن است خستهکننده و ناکارآمد باشد. بهترین روش برای یادگیری افعال بی قاعده انگلیسی، دستهبندی آنها بر اساس الگوهای مشابه است. این کار به ذهن شما کمک میکند تا بین آنها ارتباط برقرار کرده و سریعتر آنها را به خاطر بسپارد.
گروه اول: افعالی که هر سه شکل آنها یکسان است
این گروه سادهترین دسته برای یادگیری است. در این افعال، هیچ تغییری در شکل گذشته و اسم مفعول ایجاد نمیشود.
- Cost → cost → cost
- Cut → cut → cut
- Hit → hit → hit
- Let → let → let
- Put → put → put
- Read → read → read (تلفظ شکل گذشته و سوم /red/ است)
گروه دوم: افعالی که شکل دوم و سوم آنها یکسان است
این گروه بزرگترین دسته از افعال بی قاعده انگلیسی را تشکیل میدهد. در اینجا، فقط کافی است یک شکل جدید (گذشته/اسم مفعول) را یاد بگیرید.
- Bring → brought → brought
- Buy → bought → bought
- Catch → caught → caught
- Feel → felt → felt
- Find → found → found
- Keep → kept → kept
- Leave → left → left
- Lose → lost → lost
- Make → made → made
- Pay → paid → paid
- Say → said → said
- Sell → sold → sold
- Sit → sat → sat
- Teach → taught → taught
- Win → won → won
گروه سوم: افعالی که هر سه شکل آنها متفاوت است
این گروه معمولاً چالشبرانگیزترین دسته است، زیرا باید سه شکل کاملاً متفاوت را برای هر فعل به خاطر بسپارید. خبر خوب این است که بسیاری از این افعال از الگوهای آوایی مشابهی پیروی میکنند.
الگوی i-a-u:
- Begin → began → begun
- Drink → drank → drunk
- Sing → sang → sung
- Swim → swam → swum
الگوی ow-ew-own:
- Grow → grew → grown
- Know → knew → known
- Fly → flew → flown
الگوی eak-oke-oken:
- Break → broke → broken
- Speak → spoke → spoken
سایر موارد مهم این گروه:
- Be → was/were → been
- Do → did → done
- Go → went → gone
- See → saw → seen
- Take → took → taken
- Write → wrote → written
نکات تکمیلی برای تسلط بر افعال بی قاعده
- یادگیری در متن (Learning in Context): به جای حفظ کردن لیستها، سعی کنید هر فعل جدید را در یک جمله معنادار یاد بگیرید. این کار به شما کمک میکند کاربرد عملی آن را نیز درک کنید. برای مثال، به جای حفظ کردن “go, went, gone”، این جمله را یاد بگیرید: “I went to the store because I had gone there yesterday as well.”
- استفاده از فلشکارت (Flashcards): فلشکارتها ابزاری عالی برای تمرین و مرور هستند. روی یک طرف فلشکارت شکل ساده فعل را بنویسید و در طرف دیگر دو شکل دیگر آن را.
- تمرین مداوم: کلید یادگیری افعال بی قاعده انگلیسی تکرار و تمرین است. سعی کنید هر روز چند دقیقه را به مرور این افعال اختصاص دهید و در مکالمات و نوشتههای خود از آنها استفاده کنید.
- گوش دادن و خواندن: خود را در معرض زبان انگلیسی واقعی قرار دهید. با گوش دادن به موسیقی، تماشای فیلم و خواندن کتاب، با کاربرد این افعال در ساختارهای طبیعی آشنا میشوید و این به تثبیت آنها در ذهن شما کمک میکند.
تسلط بر افعال بی قاعده انگلیسی یک شبه اتفاق نمیافتد، اما با استفاده از روشهای صحیح و تمرین مستمر، میتوانید این بخش مهم از گرامر انگلیسی را به نقطه قوت خود تبدیل کنید. این افعال هسته اصلی بسیاری از مکالمات و ساختارهای زبانی هستند و یادگیری آنها سرمایهگذاری ارزشمندی برای آینده زبانی شماست.




دستهبندی افعالی که اصلاً تغییر نمیکنن مثل cut و put و set واقعاً عالی بود. من همیشه توی تستها سر زمان گذشته اینها شک میکردم. ممنون از این مقاله کاربردی.
خواهش میکنم سارا جان. دقیقاً همینطوره، این دسته که بهشون ‘Zero Change Verbs’ میگیم، جزو سادهترین اما در عین حال فریبندهترین افعال بیقاعده هستن. همیشه یادت باشه که شکل ظاهریشون در هر سه حالت کاملاً یکسانه.
یک سوال داشتم، تلفظ فعل read در زمان گذشته چطوریه؟ شنیدم با زمان حالش فرق داره ولی املای هر دو یکیه.
سوال خیلی خوبیه امیررضا! بله، فعل read در زمان حال مثل /riːd/ تلفظ میشه، اما در زمان گذشته (V2) و اسم مفعول (V3)، دقیقاً مثل کلمه red (قرمز) یعنی /red/ تلفظ میشه، هرچند که نوشتارشون فرقی نمیکنه.
تفاوت بین learnt و learned چی هست؟ من هر دو رو توی کتابهای مختلف دیدم. کدومش صحیحتره؟
مریم عزیز، هر دو شکل کاملاً صحیح هستند. تفاوت در لهجه است؛ در انگلیسی بریتانیایی (British) بیشتر از ‘learnt’ استفاده میشود و در انگلیسی آمریکایی (American) شکل باقاعده آن یعنی ‘learned’ رایجتر است.
ای کاش برای هر کدوم از این ۵۰ فعل یک مثال در قالب جمله هم میزدید تا کاربردشون در متن بهتر مشخص بشه. در کل لیست خوبی بود.
من برای یادگیری افعالی مثل sing-sang-sung یا drink-drank-drunk از ریتم آهنگین استفاده میکنم. به نظرم این روش خیلی ماندگاریش توی ذهن بیشتره.
کاملاً باهات موافقم نیلوفر جان! استفاده از الگوهای صوتی (مثل تغییر i به a و سپس u) یکی از بهترین تکنیکهای حافظه برای یادگیری Irregular Verbs هست.
چرا فعل hang دو حالت گذشته داره؟ هم hung دیدم هم hanged. کدومش بیقاعده حساب میشه؟
نکته ظریفی بود مهدی جان. وقتی به معنی ‘آویزان کردن اشیاء’ باشه، بیقاعده است: hang-hung-hung. اما وقتی به معنی ‘اعدام کردن’ باشه، باقاعده محسوب میشه: hang-hanged-hanged.
من همیشه بین شکل دوم و سوم فعل go یعنی went و gone قاطی میکنم. میشه یه توضیح ساده بدید؟
الناز عزیز، went زمان گذشته ساده است و به تنهایی میاد (مثلاً: I went to school). اما gone اسم مفعول (V3) هست و معمولاً با فعلهای کمکی مثل have/has میاد تا زمانهای کامل رو بسازه (مثلاً: I have gone).
این ۵۰ فعلی که معرفی کردید برای سطح Pre-Intermediate کافیه یا باید لیست طولانیتری رو حفظ کنیم؟
برای سطح شما این ۵۰ فعل حکم طلا رو دارن! چون بیش از ۸۰ درصد مکالمات روزمره با همینها انجام میشه. بعد از تسلط بر اینها، میتونید سراغ افعال تخصصیتر برید.
فعل get در لهجه آمریکایی gotten میشه ولی توی فیلمهای بریتانیایی میشنوم که همون got رو استفاده میکنن. درسته؟
دقیقاً درسته سمانه جان. در British English شکل سوم فعل get همان got است، اما آمریکاییها ترجیح میدهند از gotten استفاده کنند.
بسیار عالی و جامع. من این لیست رو پرینت گرفتم و روی میز کارم چسبوندم تا هر روز مرور کنم. دست مریزاد.
فعل lie به معنی دروغ گفتن باقاعده است یا بیقاعده؟ چون یه lie دیگه هم داریم به معنی دراز کشیدن.
سوال هوشمندانهای بود! lie (دروغ گفتن) باقاعده است: lied-lied. اما lie (دراز کشیدن) بیقاعده است: lay-lain. این یکی از رایجترین اشتباهات زبانآموزهاست.
من شنیدم که بعضی افعال بیقاعده دارن به مرور زمان به سمت باقاعده شدن میرن، درسته؟ مثلاً shine.
بله آرش عزیز، زبان انگلیسی در حال تکامله. مثلاً فعل shine هم گذشته بیقاعده داره (shone) و هم در برخی موارد به صورت باقاعده (shined) به کار میره، مخصوصاً در حالت گذرا.
تکنیک دستهبندی بر اساس شباهت ظاهری (مثل buy, bring, catch) که انتهای همشون ought یا aught داره خیلی به من کمک کرد. ممنون از تیم خوبتون.
خوشحالیم که این روش براتون مفید بوده فرشته جان. دستهبندی ‘Family Groups’ یکی از علمیترین روشها برای به خاطر سپردن افعال بیقاعده است.
فعل become هم جزو این لیست هست؟ من همیشه یادم میره که شکل سومش دوباره میشه همون become.
بله رضا جان، فعل become از الگوی A-B-A پیروی میکنه: become-became-become. دقیقاً مثل فعل come.
مقاله خیلی خوبی بود. برای یادگیری اینها اپلیکیشن خاصی هم پیشنهاد میدید؟
اشتباه من همیشه توی استفاده از chosen به جای chose بود. این مقاله باعث شد متوجه بشم اولی V3 هست و دومی V2.
خوشحالم که این ابهام برات برطرف شد کامیار عزیز. یادت باشه chose برای زمان گذشته ساده است (مثلاً: I chose this) و chosen برای زمانهای کامل یا حالت مجهول.
آیا فعل be هم بیقاعده محسوب میشه؟ آخه کلاً تغییر میکنه و میشه was و were.
صد در صد! فعل be بیقاعدهترین فعل در زبان انگلیسیه، چون بیشترین تغییر شکل رو در بین تمام افعال داره.
من توی فیلمها زیاد میشنوم که به جای I have forgotten میگن I forgot. آیا این هم به خاطر تفاوت لهجههاست؟
بله کیوان جان، در مکالمات غیررسمی (informal) مخصوصاً در آمریکا، گاهی از گذشته ساده به جای حال کامل استفاده میکنند، اما در نوشتار رسمی بهتره اصول رو رعایت کنیم.
ممنون از سایت خوبتون. یادگیری این افعال واقعاً کابوس من بود ولی با این لیست ۵۰ تایی خیلی امیدوار شدم.
فعل upset چطور؟ آیا اون هم مثل set هست و تغییر نمیکنه؟
دقیقاً سعید جان! افعالی که از یک فعل اصلی مشتق میشن، رفتار همون فعل رو دارن. چون set تغییر نمیکنه، upset هم در هر سه حالت upset باقی میمونه.