- چطور میتوانم مودبانه و بدون اینکه حرف طرف مقابل را قطع کنم، از او بخواhem که منظورش را واضحتر بیان کند؟
- در یک جلسه کاری یا کلاس درس، بهترین جملات برای درخواست شفاف سازی چه هستند؟
- اگر کلمهای را نشنیدم یا لهجهی کسی برایم نامفهوم بود، از چه عباراتی باید استفاده کنم؟
- تفاوت بین درخواست توضیح مجدد و درخواست مثال چیست و در چه موقعیتهایی باید از هرکدام استفاده کرد؟
- چگونه سوال بپرسیم که هم ابهام برطرف شود و هم حس بدی به گوینده منتقل نکنیم؟
در این مقاله جامع، به تمام این سوالات پاسخ خواهیم داد و مجموعهای از بهترین و کاربردیترین عبارات و تکنیکها را برای درخواست شفاف سازی در موقعیتهای مختلف به شما آموزش میدهیم. بسیاری از ما در مکالمات روزمره، جلسات کاری یا محیطهای آموزشی با موقعیتهایی روبرو میشویم که به دلیل سرعت بالای گفتگو، لهجه خاص، استفاده از اصطلاحات ناآشنا یا پیچیدگی موضوع، بخشی از صحبتهای طرف مقابل را به درستی متوجه نمیشویم. در این لحظات، دانستن روش صحیح برای پرسیدن سوال و رفع ابهام، نه تنها نشانه ضعف نیست، بلکه نشاندهنده تعهد شما به درک کامل و برقراری یک ارتباط موثر و دقیق است. با مطالعه این راهنما، با اعتماد به نفس بیشتری میتوانید گفتگوها را دنبال کرده و از بروز هرگونه سوءتفاهم جلوگیری کنید.
چرا درخواست شفاف سازی یک مهارت کلیدی در ارتباطات است؟
پیش از آنکه به سراغ عبارات و تکنیکها برویم، بهتر است اهمیت این مهارت را درک کنیم. شفافیت در ارتباطات، سنگ بنای اعتماد و درک متقابل است. وقتی شما برای فهم دقیقتر یک موضوع تلاش میکنید، در واقع چندین پیام مثبت و مهم را به طرف مقابل ارسال میکنید:
- توجه و احترام: شما با این کار نشان میدهید که برای صحبتهای گوینده ارزش قائل هستید و فعالانه به او گوش میدهید.
- تعهد به دقت: این کار بیانگر آن است که شما به دنبال درک صحیح و کامل موضوع هستید و از برداشتهای سطحی یا اشتباه پرهیز میکنید.
- جلوگیری از سوءتفاهم: بسیاری از مشکلات در محیط کار و روابط شخصی، از سوءبرداشتهای کوچک آغاز میشوند. درخواست شفاف سازی از ریشه جلوی این مشکلات را میگیرد.
- کمک به تصمیمگیری بهتر: اطلاعات واضح و دقیق، لازمهی تصمیمگیریهای درست و منطقی است. با رفع ابهام، شما خود را برای اتخاذ تصمیمات بهتر آماده میکنید.
بنابراین، هرگز از پرسیدن سوال برای رفع ابهام خجالت نکشید. این یک مهارت حرفهای است که به تقویت روابط بین فردی و افزایش بهرهوری کمک شایانی میکند.
موقعیتشناسی: چه زمانی و چگونه برای شفافسازی سوال بپرسیم؟
اولین قدم برای یک درخواست شفاف سازی موفق، درک موقعیت و انتخاب لحن و عبارت مناسب است. رویکرد شما در یک گفتگوی دوستانه با یک جلسه رسمی کاری متفاوت خواهد بود.
۱. وقتی کلمهای را نشنیدهاید یا متوجه نشدهاید
این یکی از رایجترین موقعیتهاست. ممکن است به دلیل سر و صدای محیط، سرعت بالای صحبت گوینده یا عدم تمرکز لحظهای، کلمه یا بخشی از جمله را از دست بدهید. در این حالت، هدف شما درخواست تکرار است.
عبارات کوتاه و غیررسمی (مناسب برای گفتگوهای دوستانه):
- ببخشید؟ (?Sorry)
- چی؟ (?What) – (توجه: این عبارت بسیار غیررسمی است و بهتر است فقط با دوستان نزدیک استفاده شود.)
- یه بار دیگه میگی؟ (?Come again)
جملات کاملتر و مودبانه (مناسب برای محیطهای کاری و رسمی):
- عذر میخوام، من قسمت آخر صحبتتون رو متوجه نشدم. (Sorry, I didn’t quite catch that last part.)
- ببخشید، ممکنه لطفا اون جمله رو تکرار کنید؟ (?Could you please repeat that)
- متاسفم، فکر کنم حواسم پرت شد. ممکنه دوباره بفرمایید؟ (I’m sorry, I think I missed that. Would you mind saying it again?)
- من درست نشنیدم چی فرمودید. (I didn’t quite hear what you said.)
۲. وقتی کلمات را شنیدهاید اما معنی را نمیفهمید
این موقعیت برای زبانآموزان یا زمانی که با یک موضوع تخصصی و جدید روبرو میشوید، بسیار رایج است. شما تمام کلمات را میشنوید، اما مفهوم کلی جمله، یک اصطلاح خاص یا یک کلمه کلیدی برایتان نامشخص است. در اینجاست که درخواست شفاف سازی معنای واقعی خود را پیدا میکند.
تکنیک اول: بازگویی (Paraphrasing)
یکی از بهترین روشها این است که آنچه را فهمیدهاید با کلمات خودتان بازگو کنید و از گوینده تایید بگیرید. این تکنیک نشان میدهد که شما تلاش کردهاید موضوع را بفهمید.
- پس اگر درست متوجه شده باشم، منظور شما اینه که…؟ (?So, if I’m understanding you correctly, you’re saying that…)
- یعنی منظورتون اینه که باید روی… تمرکز کنیم؟ (?Do you mean we should focus on…)
- بذارید ببینم درست فهمیدم. شما میفرمایید که…، درسته؟ (?Let me see if I’ve got this right. You’re suggesting that…, is that correct)
تکنیک دوم: درخواست توضیح مستقیم
در این روش، شما به طور مستقیم میخواهید که گوینده بخش مبهم را بیشتر توضیح دهد.
- منظورتون از «…» دقیقاً چیه؟ (?What exactly do you mean by ‘…’)
- متاسفانه با این اصطلاح آشنا نیستم. ممکنه بیشتر توضیح بدید؟ (I’m afraid I’m not familiar with that term. Could you elaborate on it?)
- من این قسمت رو کامل متوجه نشدم. ممکنه این موضوع رو به شکل دیگهای بیان کنید؟ (I’m not sure I follow that part. Could you put it another way?)
۳. وقتی به جزئیات یا مثالهای بیشتری نیاز دارید
گاهی اوقات شما مفهوم کلی را درک کردهاید، اما برای فهم عمیقتر و کاربردیتر موضوع، به اطلاعات بیشتری نیاز دارید. در این حالت، شما به دنبال مثال یا جزئیات تکمیلی هستید.
- موضوع جالبیه. ممکنه یک مثال بزنید تا بهتر متوجه بشم؟ (?That’s an interesting point. Could you give me an example to illustrate)
- برای اینکه تصویر واضحتری داشته باشم، ممکنه در این مورد بیشتر توضیح بدید؟ (?Could you elaborate on that a bit more so I can get a clearer picture)
- این فرآیند در عمل چطور به نظر میرسه؟ (?What does that look like in practice)
تکنیکهای پیشرفته برای درخواست شفاف سازی موثر
علاوه بر استفاده از عبارات صحیح، به کارگیری تکنیکهای زیر میتواند کیفیت ارتباط شما را به شکل چشمگیری افزایش دهد.
۱. از سوالات باز (Open-Ended Questions) استفاده کنید
به جای پرسیدن سوالاتی که پاسخشان “بله” یا “خیر” است، سوالات باز بپرسید. این نوع سوالات گوینده را تشویق میکند تا توضیحات کاملتری ارائه دهد.
- به جای اینکه بپرسید: «پس باید پروژه رو تا فردا تحویل بدیم؟»
- بپرسید: «برای تحویل این پروژه چه فرآیند و زمانبندیای در نظر دارید؟»
۲. لحن و زبان بدن مناسب را فراموش نکنید
لحن صدای شما باید حاکی از کنجکاوی و علاقه باشد، نه چالش یا انتقاد. کمی به جلو خم شوید، تماس چشمی برقرار کنید و با سر تایید کنید تا نشان دهید که درگیر گفتگو هستید. یک لحن آرام و دوستانه، فضا را برای پاسخگویی امن و راحت میکند.
۳. زمانبندی مناسب را رعایت کنید
سعی کنید در اولین فرصت ممکن و بلافاصله پس از ایجاد ابهام، سوال خود را بپرسید. اگر صبر کنید تا گوینده چندین موضوع دیگر را مطرح کند، بازگشت به نقطه ابهام دشوارتر خواهد بود. با این حال، اگر در یک سخنرانی یا ارائه رسمی هستید، بهتر است تا پایان بخش یا زمان پرسش و پاسخ صبر کنید.
۴. مسئولیت عدم درک را بر عهده بگیرید
استفاده از جملاتی که مسئولیت را به گردن خودتان میاندازد، بسیار مودبانهتر است. این کار از ایجاد حالت تدافعی در گوینده جلوگیری میکند.
- به جای: «شما واضح توضیح ندادید.»
- بگویید: «ببخشید، من درست متوجه نشدم.» یا «شاید من این قسمت رو از دست دادم.»
جدول عبارات کاربردی برای موقعیتهای مختلف
برای جمعبندی، در جدول زیر میتوانید عبارات کلیدی را بر اساس سطح رسمیت و موقعیت مشاهده کنید.
| موقعیت | عبارات غیررسمی/دوستانه | عبارات رسمی/حرفهای |
|---|---|---|
| درخواست تکرار (وقتی نشنیدهاید) |
|
|
| درخواست توضیح (وقتی معنی را نمیفهمید) |
|
|
| درخواست مثال یا جزئیات |
|
|
| بازگویی و تایید درک مطلب |
|
|
نتیجهگیری: پرسیدن، کلید فهمیدن است
مهارت درخواست شفاف سازی یکی از قدرتمندترین ابزارها در جعبه ابزار ارتباطی شماست. این مهارت به شما کمک میکند تا از سوءتفاهمها جلوگیری کنید، روابط قویتری بسازید و با اطلاعات دقیقتر، تصمیمات بهتری بگیرید. به یاد داشته باشید که پرسیدن سوال نشانه ضعف نیست، بلکه نشاندهنده هوش، دقت و تعهد شما به ارتباط موثر است. با تمرین عبارات و تکنیکهای ذکر شده در این مقاله، میتوانید با اعتماد به نفس کامل در هر گفتگویی شرکت کرده و اطمینان حاصل کنید که هم شما پیام را به درستی درک کردهاید و هم گوینده از اینکه شنیده شده، احساس رضایت میکند.




ممنون از این مطلب خیلی کاربردی! همیشه نگران بودم که درخواست شفافسازی، بیادبانه به نظر برسه، اما حالا فهمیدم که اتفاقاً نشانه اهمیت دادن به مکالمه است. آیا عبارت ‘Could you elaborate on that?’ برای جلسات رسمی کاری هم مناسبه؟
خوشحالیم که مقاله براتون مفید بوده، سارا خانم. بله، ‘Could you elaborate on that?’ یک عبارت کاملاً مناسب و مودبانه برای محیطهای رسمی و کاری است. کلمه ‘elaborate’ به معنای ‘توضیح بیشتر دادن’ یا ‘جزئیات را باز کردن’ است که نشاندهنده علاقه شما به درک عمیقتر موضوع است.
اینکه چطور بدون قطع کردن حرف طرف مقابل سوال بپرسیم واقعا یک مهارت مهمه. من اغلب توی تلفظ کلماتی مثل ‘rephrase’ دچار مشکل میشم. میشه لطفا راهنمایی کنید چطور باید این کلمه رو تلفظ کنم؟
سلام علی جان. برای تلفظ ‘rephrase’ میتوانید آن را به دو بخش تقسیم کنید: ‘re’ که مثل ‘ری’ در فارسی است و ‘phrase’ که مثل ‘فریز’ تلفظ میشود، با تاکید روی بخش دوم. بنابراین، ‘ری-فریز’. میتوانید با گوش دادن به تلفظ آن در دیکشنریهای آنلاین مثل Cambridge یا Oxford بیشتر تمرین کنید.
مقاله خیلی عالی و جامع بود! به خصوص بخش تفاوت بین درخواست ‘explanation’ و ‘rephrasing’ خیلی به دردم خورد. قبلاً این تفاوت برام مبهم بود. آیا این دو در انگلیسی محاوره هم همینقدر تفکیک شده استفاده میشن یا بیشتر در محیطهای رسمی؟
ممنون از همراهی شما، مریم خانم. بله، این دو مفهوم در انگلیسی محاوره هم تفکیک شده استفاده میشوند، هرچند ممکن است به جای ‘rephrase’ از عباراتی مثل ‘Could you say that another way?’ یا ‘What do you mean by that?’ استفاده شود که کاربردیتر هستند. ‘Explain’ هم در هر دو محیط رسمی و غیررسمی کاربرد دارد.
واقعاً ‘lost in translation’ رو تو خیلی از مکالمات تجربه کرده بودم و این مطلب دقیقا همون چیزی بود که لازم داشتم تا دیگه ‘lost’ نمونم! آیا عبارتی معادل فارسی ‘Could you put that another way?’ در انگلیسی وجود داره که کمی غیررسمیتر باشه؟
خوشحالیم که این مقاله به شما کمک کرده، رضا جان! بله، برای موقعیتهای غیررسمیتر میتوانید از عباراتی مانند ‘What do you mean?’ یا ‘Can you say that differently?’ استفاده کنید. اگر خیلی غیررسمی باشد و با دوستان صمیمی صحبت میکنید، حتی ممکن است بگویید ‘Huh?’ یا ‘Come again?’، اما باید مراقب لحن باشید.
این نکته که پرسیدن سوال نشانه ضعف نیست، بلکه نشانه تعهد است، برای من خیلی دلگرمکننده بود. همیشه فکر میکردم ممکن است به نظر برسد که نفهمیدم. به نظرتون آیا ‘I’m not sure I follow you’ یک عبارت مؤدبانه برای همه موقعیتهاست؟
بله، فاطمه خانم، ‘I’m not sure I follow you’ یک عبارت کاملاً مودبانه و حرفهای است که در اکثر موقعیتها (رسمی و غیررسمی) قابل استفاده است. این جمله نشان میدهد که شما سعی در فهمیدن داشتید اما نیاز به توضیح بیشتر دارید. بسیار انتخاب خوبی است.
مقاله خیلی مفید بود، به خصوص برای کسانی که با لهجههای مختلف انگلیسی مشکل دارند. آیا برای وقتی که یک کلمه خاص رو متوجه نمیشیم، عبارتی مثل ‘Could you spell that out for me?’ کافیه یا باید بگم ‘Could you spell that word for me?’?
سوال خیلی خوبی است، هادی جان. هر دو عبارت ‘Could you spell that out for me?’ و ‘Could you spell that word for me?’ کاملاً صحیح هستند. ‘Spell that out’ کمی عمومیتر است و میتواند شامل حروف یا اعداد هم باشد، در حالی که ‘spell that word’ مشخصاً برای کلمات به کار میرود. هر دو در این موقعیت کاملاً مناسب هستند.
توضیحات عالی بود! من در فیلمها و سریالها زیاد شنیدم که از ‘Pardon?’ استفاده میکنند. آیا این عبارت هنوز هم رایجه یا کمی قدیمی شده؟
ندا خانم، ‘Pardon?’ هنوز هم رایج است اما در برخی بافتها ممکن است کمی رسمی یا حتی اندکی قدیمی به نظر برسد، خصوصاً در آمریکای شمالی. در بریتانیا بیشتر استفاده میشود. در حال حاضر، عباراتی مانند ‘Sorry?’ یا ‘Excuse me?’ (با لحن سوالی) بیشتر برای درخواست تکرار یک جمله استفاده میشوند و رایجتر هستند.
مقاله به نکتهی مهمی اشاره کرد؛ چطور با جملات درست، هم ابهام رو برطرف کنیم و هم حس بدی به گوینده منتقل نکنیم. ممنون از زحماتتون. آیا برای درخواست مثال، همیشه باید بپرسیم ‘Could you give me an example?’ یا عبارات دیگهای هم هست؟
بله کریم جان، ‘Could you give me an example?’ بهترین و رایجترین شیوه برای درخواست مثال است. عبارات دیگری مانند ‘Could you illustrate that with an example?’ یا ‘For instance?’ (کوتاه و غیررسمیتر) نیز میتوانند استفاده شوند، اما ‘Could you give me an example?’ معمولاً برای همه موقعیتها مناسب است.
خیلی ممنون از این راهنمای جامع. من همیشه میترسیدم وقتی یه اصطلاح یا ‘idiom’ رو نمیفهمم، چطوری بپرسم. فکر میکردم باید وانمود کنم که فهمیدم. حالا میتونم با اعتماد به نفس بپرسم ‘What does that idiom mean?’
عالیه سمیرا خانم! دقیقاً همینطور است. پرسیدن در مورد معنی اصطلاحات نه تنها مشکلی ندارد، بلکه نشاندهنده علاقه شما به یادگیری و درک کامل زبان است. جمله ‘What does that idiom mean?’ کاملاً مناسب و مستقیم است. حتی میتوانید اضافه کنید ‘I’m not familiar with that idiom.’
یه نکتهای که من خودم ازش استفاده میکنم اینه که اگر بخش خاصی از حرف طرف مقابل رو متوجه نشدم، همون بخش رو تکرار میکنم و میگم ‘Did I get that right?’ یا ‘Is that correct?’. اینجوری هم نشون میدم گوش دادم هم اگه اشتباه فهمیدم اصلاح میشه. ممنون از مقاله خوبتون!
امیر جان، این تکنیک شما فوقالعاده است و اتفاقاً یکی از بهترین روشها برای ‘checking for understanding’ (اطمینان از درک مطلب) است. با این کار، شما هم به طرف مقابل نشان میدهید که فعالانه گوش میدهید و هم به او فرصت میدهید تا سوءتفاهم احتمالی را برطرف کند. ‘So, you mean [X], right?’ هم نمونه دیگری از این روش است.
آیا بین ‘clarify’ و ‘explain’ در موقع درخواست شفاف سازی تفاوت مهمی هست؟ مثلاً ‘Could you clarify?’ بهتره یا ‘Could you explain?’
ژاله خانم، تفاوت ظریفی بین این دو وجود دارد. ‘Clarify’ بیشتر بر ‘رفع ابهام و روشن کردن موضوعی که مبهم است’ تمرکز دارد. در حالی که ‘explain’ عمومیتر است و میتواند به معنای ‘توضیح دادن جزئیات بیشتر یا دلیل چیزی’ باشد. هر دو در جای خود کاربرد دارند، اما اگر مشکل صرفاً ابهام است، ‘clarify’ دقیقتر است.
گاهی اوقات مشکل فقط کلمات ناآشنا نیست، ساختار جمله هم برام سنگینه. برای این مواقع که جمله خیلی پیچیده است، چه عبارتی پیشنهاد میکنید؟
بهروز جان، برای زمانی که ساختار جمله پیچیده است، میتوانید از عباراتی مانند ‘Could you break that down for me?’ یا ‘Could you put that in simpler terms?’ استفاده کنید. این جملات نشان میدهند که شما به دنبال درک مرحله به مرحله یا یک توضیح با کلمات سادهتر هستید.
مطلب خیلی خوب و لازم بود. آیا استفاده از ‘What?’ به تنهایی خیلی بیادبانه است؟ من دیدم تو فیلما گاهی استفاده میشه و گیج شدم.
شیوا خانم، استفاده از ‘What?’ به تنهایی در اکثر مواقع بیادبانه تلقی میشود، به خصوص اگر با لحن تند گفته شود. در فیلمها ممکن است برای نشان دادن تعجب شدید یا در محیطهای بسیار غیررسمی بین افراد خیلی صمیمی استفاده شود. برای ادب، همیشه از ‘Sorry?’, ‘Excuse me?’, ‘Pardon me?’, یا ‘Could you repeat that?’ استفاده کنید.
از راهنماییهای کاملتون واقعا متشکرم. این مقاله اعتماد به نفس من رو برای پرسیدن سوال خیلی بالا برد.
مجید جان، خوشحالیم که این مقاله برای شما مفید واقع شده است. هدف ما دقیقاً همین است که شما با اعتماد به نفس بیشتری در مکالمات انگلیسی شرکت کنید و بدانید که پرسیدن سوال برای درک بهتر، یک مهارت کلیدی است.
ممنون از مقاله عالی. من یه سوال داشتم: اگه کلمهای رو متوجه نشیم و دقیقا ندونیم کدوم کلمه بوده، از چه عبارتی باید استفاده کنیم؟
لیلا خانم، اگر مطمئن نیستید که کدام کلمه را متوجه نشدهاید، میتوانید بگویید: ‘I’m sorry, I missed a word there. Could you repeat that part?’ یا ‘I didn’t catch that last bit/part. Could you say it again?’ این عبارات نشان میدهند که شما بخشی از صحبت را از دست دادهاید.
اینکه ‘نشاندهنده تعهد شما به درک کامل و برقراری یک ارتباط موثر و دقیق است’ دقیقا همون جملهای بود که باید میخوندم. عالی بود.
یکی از بزرگترین چالشهای من در مکالمات انگلیسی، تفاوت لهجههاست. عبارت ‘I’m having a little trouble with your accent’ چقدر مناسبه که استفاده کنم بدون اینکه به طرف مقابل بربخوره؟
رویا خانم، عبارت ‘I’m having a little trouble with your accent, could you speak a bit slower/more clearly?’ یک روش کاملاً محترمانه و صادقانه برای بیان این مشکل است. استفاده از ‘a little trouble’ (کمی مشکل) باعث میشود جمله ملایمتر به نظر برسد. مهم این است که آن را با لحنی دوستانه و عذرخواهانه بیان کنید تا سوءتفاهمی پیش نیاید.
مطلب خیلی کاربردی بود، به خصوص در محیط کار و جلسات آنلاین که گاهی صدا خوب منتقل نمیشه یا لهجهها متفاوته. ممنون از Englishvocabulary.ir