- چگونه میتوانم واژگان پیچیده آناتومی را به سادگی یاد بگیرم؟
- مهمترین لغات تخصصی آناتومی که هر دانشجو یا علاقهمندی باید بداند کدامند؟
- برای توصیف حرکات و موقعیتهای بدن در انگلیسی از چه اصطلاحاتی استفاده میشود؟
- آیا راهی برای دستهبندی و به خاطر سپردن این حجم از لغات وجود دارد؟
در این مقاله جامع، به تمام این سوالات پاسخ خواهیم داد و یک راهنمای کامل برای یادگیری لغات تخصصی آناتومی بدن انسان به زبان انگلیسی ارائه میدهیم. چه دانشجوی رشتههای پزشکی و علوم ورزشی باشید، چه یک مترجم یا صرفاً فردی علاقهمند به درک بهتر ساختار بدن، این مطلب به شما کمک میکند تا با اطمینان بیشتری از واژگان و اصطلاحات کلیدی این حوزه استفاده کنید. ما از مفاهیم پایه شروع کرده و به تدریج به سراغ سیستمهای مختلف بدن میرویم تا یادگیری برای شما ساده و ساختارمند باشد.
چرا یادگیری لغات آناتومی انگلیسی اهمیت دارد؟
آناتومی (Anatomy) علم مطالعه ساختار بدن موجودات زنده است. زبان انگلیسی به عنوان زبان بینالمللی علم، منبع اصلی مقالات، کتابها و دورههای آموزشی در این حوزه به شمار میرود. تسلط بر لغات تخصصی آناتومی نه تنها برای دانشجویان رشتههای پزشکی، دندانپزشکی، پرستاری، فیزیوتراپی و تربیت بدنی ضروری است، بلکه برای مترجمان، محققان و حتی ورزشکارانی که میخواهند با مربیان بینالمللی کار کنند، یک مزیت بزرگ محسوب میشود. درک صحیح این واژگان به شما کمک میکند تا مفاهیم پیچیده را بهتر بفهمید، مقالات علمی را به راحتی مطالعه کنید و در محیطهای آکادمیک و حرفهای با اعتماد به نفس صحبت کنید.
مفاهیم پایه و اصطلاحات جهتیابی در آناتومی
قبل از ورود به جزئیات هر سیستم، باید با اصطلاحات پایهای که برای توصیف موقعیت و جهت اعضای بدن به کار میروند، آشنا شویم. این اصطلاحات به ما یک زبان مشترک میدهند تا بتوانیم به طور دقیق موقعیت یک بخش را نسبت به بخش دیگر توصیف کنیم. این مفاهیم بر اساس “وضعیت آناتومیک استاندارد” (Standard Anatomical Position) تعریف میشوند که در آن فرد مستقیم ایستاده، صورت رو به جلو، دستها در کنار بدن و کف دستها رو به جلو قرار دارد.
اصطلاحات اصلی جهتیابی
- Anterior (or Ventral): به معنای جلویی یا مربوط به جلوی بدن است. مثال: The heart is anterior to the spine (قلب در جلوی ستون فقرات قرار دارد).
- Posterior (or Dorsal): به معنای پشتی یا مربوط به پشت بدن است. مثال: The spine is posterior to the heart (ستون فقرات در پشت قلب قرار دارد).
- Superior (or Cranial): به معنای بالایی یا نزدیکتر به سر است. مثال: The head is superior to the neck (سر بالاتر از گردن قرار دارد).
- Inferior (or Caudal): به معنای پایینی یا دورتر از سر است. مثال: The foot is inferior to the knee (پا پایینتر از زانو قرار دارد).
- Medial: به معنای نزدیکتر به خط میانی بدن است. مثال: The nose is medial to the eyes (بینی نسبت به چشمها در موقعیت داخلیتری قرار دارد).
- Lateral: به معنای دورتر از خط میانی بدن یا به سمت پهلو است. مثال: The ears are lateral to the nose (گوشها نسبت به بینی در موقعیت خارجیتری قرار دارند).
- Proximal: برای اندامها (دست و پا) به کار میرود و به معنای نزدیکتر به تنه بدن است. مثال: The elbow is proximal to the wrist (آرنج نسبت به مچ دست به تنه نزدیکتر است).
- Distal: برای اندامها به کار میرود و به معنای دورتر از تنه بدن است. مثال: The fingers are distal to the elbow (انگشتان نسبت به آرنج از تنه دورتر هستند).
- Superficial: به معنای سطحی یا نزدیکتر به سطح پوست است. مثال: The skin is superficial to the muscles (پوست نسبت به عضلات سطحیتر است).
- Deep: به معنای عمقی یا دورتر از سطح پوست است. مثال: The bones are deep to the muscles (استخوانها نسبت به عضلات در عمق بیشتری قرار دارند).
صفحات آناتومیک (Anatomical Planes)
برای درک بهتر برشها و تصاویر پزشکی، بدن به سه صفحه فرضی تقسیم میشود:
- Sagittal Plane (صفحه ساجیتال): این صفحه بدن را به دو نیمه چپ و راست تقسیم میکند.
- Coronal Plane (or Frontal Plane) (صفحه کرونال یا فرونتال): این صفحه بدن را به دو بخش جلویی (Anterior) و پشتی (Posterior) تقسیم میکند.
- Transverse Plane (or Horizontal Plane) (صفحه عرضی یا افقی): این صفحه بدن را به دو بخش بالایی (Superior) و پایینی (Inferior) تقسیم میکند.
سیستم اسکلتی (Skeletal System)
سیستم اسکلتی چارچوب بدن را تشکیل میدهد، از اندامهای داخلی محافظت میکند و امکان حرکت را فراهم میسازد. در ادامه، برخی از مهمترین لغات تخصصی آناتومی مربوط به این سیستم را بررسی میکنیم.
انواع استخوانها (Types of Bones)
استخوانها بر اساس شکلشان دستهبندی میشوند:
- Long Bones: استخوانهای بلند (مانند استخوان ران – Femur)
- Short Bones: استخوانهای کوتاه (مانند استخوانهای مچ دست – Carpals)
- Flat Bones: استخوانهای پهن (مانند استخوان جمجمه – Skull bones)
- Irregular Bones: استخوانهای نامنظم (مانند مهرهها – Vertebrae)
- Sesamoid Bones: استخوانهای کنجدی (مانند کشکک زانو – Patella)
واژگان کلیدی استخوانهای اصلی بدن
در جدول زیر، نام انگلیسی و فارسی مهمترین استخوانهای بدن آورده شده است.
| نام انگلیسی (English Term) | نام فارسی (Persian Term) | توضیحات (Description) |
|---|---|---|
| Skull | جمجمه | مجموعه استخوانهای سر که از مغز محافظت میکند. |
| Mandible | فک پایین | تنها استخوان متحرک جمجمه. |
| Clavicle | ترقوه | استخوانی که شانه را به قفسه سینه متصل میکند. |
| Scapula | کتف | استخوان پهن و سهگوش در پشت شانه. |
| Sternum | جناغ سینه | استخوان پهن در جلوی قفسه سینه. |
| Ribs | دندهها | استخوانهایی که قفسه سینه را تشکیل میدهند. |
| Vertebral Column (Spine) | ستون مهرهها (ستون فقرات) | متشکل از مهرهها (Vertebrae). |
| Humerus | استخوان بازو | استخوان بلند در قسمت بالای بازو. |
| Radius & Ulna | زند زبرین و زند زیرین | دو استخوان ساعد. |
| Carpals, Metacarpals, Phalanges | استخوانهای مچ، کف و انگشتان دست | مجموعه استخوانهای دست. |
| Pelvis | لگن خاصره | حلقهای از استخوانها که ستون فقرات را به پاها متصل میکند. |
| Femur | استخوان ران | بلندترین و قویترین استخوان بدن. |
| Patella | کشکک زانو | استخوان کوچک جلوی مفصل زانو. |
| Tibia & Fibula | درشتنی و نازکنی | دو استخوان ساق پا. |
| Tarsals, Metatarsals, Phalanges | استخوانهای مچ، کف و انگشتان پا | مجموعه استخوانهای پا. |
سیستم عضلانی (Muscular System)
سیستم عضلانی مسئول حرکت، حفظ وضعیت بدن و تولید گرما است. عضلات به سه دسته اصلی تقسیم میشوند: عضلات اسکلتی (Skeletal Muscles)، عضلات صاف (Smooth Muscles) و عضله قلب (Cardiac Muscle). در اینجا، تمرکز ما بر روی عضلات اسکلتی است که به صورت ارادی کنترل میشوند.
اصطلاحات مربوط به حرکات
درک این اصطلاحات برای توصیف عملکرد عضلات ضروری است:
- Flexion: خم کردن یک مفصل (مانند خم کردن آرنج)
- Extension: باز کردن یا صاف کردن یک مفصل (مانند صاف کردن آرنج)
- Abduction: دور کردن یک عضو از خط میانی بدن (مانند بالا بردن دست به پهلو)
- Adduction: نزدیک کردن یک عضو به خط میانی بدن (مانند پایین آوردن دست)
- Rotation: چرخاندن یک استخوان حول محور طولی آن (مانند چرخاندن سر)
- Supination: چرخاندن ساعد به طوری که کف دست رو به بالا قرار گیرد.
- Pronation: چرخاندن ساعد به طوری که کف دست رو به پایین قرار گیرد.
عضلات اصلی بدن به انگلیسی
- Pectoralis Major: عضله سینهای بزرگ
- Deltoid: عضله دلتوئید (عضله اصلی شانه)
- Biceps Brachii: عضله دوسر بازویی
- Triceps Brachii: عضله سهسر بازویی
- Rectus Abdominis: عضله راست شکمی (معروف به سیکسپک)
- Latissimus Dorsi: عضله پشتی بزرگ
- Gluteus Maximus: عضله سرینی بزرگ (بزرگترین عضله باسن)
- Quadriceps Femoris: عضله چهارسر ران (گروهی از عضلات جلوی ران)
- Hamstrings: عضلات همسترینگ (گروهی از عضلات پشت ران)
- Gastrocnemius: عضله دوقلوی ساق پا
سیستم عصبی (Nervous System)
سیستم عصبی مرکز کنترل بدن است و شامل مغز، نخاع و اعصاب میشود. این سیستم به دو بخش اصلی تقسیم میشود: سیستم عصبی مرکزی (Central Nervous System – CNS) و سیستم عصبی محیطی (Peripheral Nervous System – PNS).
اجزای اصلی سیستم عصبی
- Brain: مغز، مرکز اصلی پردازش اطلاعات.
- Cerebrum: مخ، بزرگترین بخش مغز مسئول تفکر و حرکات ارادی.
- Cerebellum: مخچه، مسئول تعادل و هماهنگی حرکات.
- Brainstem: ساقه مغز، کنترلکننده عملکردهای حیاتی مانند تنفس و ضربان قلب.
- Spinal Cord: نخاع، مسیر اصلی انتقال پیامهای عصبی بین مغز و بقیه بدن.
- Nerve: عصب، رشتههایی که پیامهای عصبی را منتقل میکنند.
- Neuron: نورون، سلول اصلی تشکیلدهنده سیستم عصبی.
- Synapse: سیناپس، محل اتصال دو نورون و انتقال پیام.
سایر سیستمهای حیاتی بدن
درک لغات تخصصی آناتومی بدون آشنایی با سایر سیستمهای بدن کامل نخواهد بود. در ادامه به صورت مختصر به واژگان کلیدی چند سیستم دیگر اشاره میکنیم.
سیستم گردش خون (Cardiovascular/Circulatory System)
- Heart: قلب
- Artery: سرخرگ (رگی که خون را از قلب خارج میکند)
- Vein: سیاهرگ (رگی که خون را به قلب بازمیگرداند)
- Capillary: مویرگ (رگهای بسیار نازک برای تبادل مواد)
- Blood: خون
- Atrium (plural: Atria): دهلیز (حفرات بالایی قلب)
- Ventricle: بطن (حفرات پایینی قلب)
سیستم تنفسی (Respiratory System)
- Lungs: ریهها
- Trachea: نای
- Bronchi (singular: Bronchus): نایژهها
- Diaphragm: دیافراگم (عضله اصلی تنفس)
- Nose: بینی
- Pharynx: حلق
- Larynx: حنجره
سیستم گوارش (Digestive System)
- Esophagus: مری
- Stomach: معده
- Small Intestine: روده کوچک
- Large Intestine: روده بزرگ
- Liver: کبد
- Pancreas: لوزالمعده
- Gallbladder: کیسه صفرا
اصطلاحات و عبارات رایج مرتبط با آناتومی
فراتر از لغات منفرد، برخی اصطلاحات و عبارات نیز در متون پزشکی و آناتومی بسیار رایج هستند:
- To have a lump in one’s throat: احساس بغض در گلو داشتن (استعارهای برای اضطراب یا احساسات شدید)
- All skin and bones: بسیار لاغر، پوست و استخوان
- To get cold feet: ترسیدن یا منصرف شدن از انجام کاری در لحظه آخر
- To have a gut feeling: حسی درونی یا غریزی داشتن
- To cost an arm and a leg: بسیار گران بودن
یادگیری این اصطلاحات به شما کمک میکند تا زبان انگلیسی را به شکل طبیعیتری درک کرده و به کار ببرید.
نکات کلیدی برای یادگیری و به خاطر سپردن لغات آناتومی
حجم بالای لغات تخصصی آناتومی ممکن است در ابتدا دلهرهآور باشد. با استفاده از روشهای زیر میتوانید این فرآیند را سادهتر کنید:
- ریشهشناسی لغات: بسیاری از واژگان آناتومی ریشه لاتین یا یونانی دارند. یادگیری پیشوندها و پسوندهای رایج (مانند “cardio-” برای قلب، “neuro-” برای عصب، یا “-itis” برای التهاب) به شما کمک میکند تا معنای لغات جدید را حدس بزنید.
- استفاده از فلشکارت: فلشکارتهای فیزیکی یا دیجیتال (با استفاده از اپلیکیشنهایی مانند Anki) ابزاری عالی برای مرور و به خاطر سپردن لغات هستند.
- تصویرسازی: سعی کنید هر لغت را به تصویر آن در اطلسهای آناتومی یا مدلهای سهبعدی مرتبط کنید. این کار ارتباط قویتری در ذهن شما ایجاد میکند.
- دستهبندی موضوعی: لغات را بر اساس سیستمهای بدن (اسکلتی، عضلانی، عصبی و …) یاد بگیرید. این کار به سازماندهی اطلاعات در ذهن شما کمک میکند.
- تکرار با فاصله (Spaced Repetition): به جای مطالعه فشرده، لغات را در فواصل زمانی مشخص مرور کنید. این روش علمی ثابت شده است که به انتقال اطلاعات به حافظه بلندمدت کمک شایانی میکند.




ممنون از مقاله عالیتون. یک سوال داشتم؛ تفاوت بین Skull و Cranium در چیه؟ آیا هر دو به معنی جمجمه هستن یا کاربردشون فرق میکنه؟
سلام امین عزیز، سوال بسیار خوبی بود. کلمه Skull اصطلاح رایج و عمومی برای کل استخوانبندی سر هست، اما Cranium تخصصیتره و به بخشی از جمجمه اشاره داره که مغز رو در بر میگیره (کاسه سر). در متون پزشکی معمولاً از Cranium استفاده میشه.
واقعاً دستهبندی سیستمهای بدن یادگیری رو خیلی راحتتر کرده. من همیشه بین Tendon و Ligament اشتباه میکردم. الان متوجه شدم که کدوم به عضله وصل میشه و کدوم به استخوان.
خوشحالیم که این دستهبندی برات مفید بوده سارا جان. برای یادآوری بهتر: Tendon (تاندون) عضله رو به استخوان وصل میکنه، در حالی که Ligament (رباط) دو تا استخوان رو به هم متصل میکنه.
تلفظ کلمه Esophagus خیلی برام سخت بود، اما با توضیحات شما و گوش دادن به فایل صوتی بالاخره یاد گرفتم. ممنون از تیم خوبتون.
خواهش میکنم رضا جان. کلماتی که از ریشه یونانی یا لاتین هستن مثل Esophagus (مری) معمولاً دیکته و تلفظ چالشبرانگیزی دارن. تکرار بهترین راه یادگیریه!
آیا کلمه Guts در محیطهای دانشگاهی و پزشکی هم استفاده میشه؟ یا فقط در اصطلاحات روزمره و عامیانه کاربرد داره؟
مریم عزیز، کلمه Guts کاملاً غیررسمی (Informal) هست. در محیطهای علمی حتماً باید از واژگانی مثل Intestines یا Digestive tract استفاده کنی. Guts بیشتر در اصطلاحات عامیانه مثل I have a gut feeling (یه حسی بهم میگه) به کار میره.
من دانشجوی تربیت بدنی هستم و دنبال معادل انگلیسی ‘کشکک زانو’ میگشتم. توی مقاله پیداش نکردم، میشه راهنمایی کنید؟
سلام نیلوفر جان، نام علمی کشکک زانو Patella هست، اما در زبان روزمره به اون Kneecap هم میگن. هر دو اصطلاح رایج هستن.
مقاله بسیار جامع بود. فقط یک نکته، برای کلمه Vertebra (مهره کمر)، جمع بستنش چطوریه؟ چون شنیدم Vertebras غلطه.
نکته بسیار هوشمندانهای بود حسین عزیز. چون این کلمه ریشه لاتین داره، حالت جمع آن Vertebrae (با تلفظ ورتبری) هست. استفاده از Vertebras در متون علمی صحیح نیست.
من توی یه فیلم شنیدم که گفت ‘Achilles’ heel’. اولش فکر کردم منظورش فقط پاشنه پاست، اما بعداً فهمیدم یه اصطلاحه. درسته؟
بله الهام جان، دقیقاً. این یک اصطلاح (Idiom) هست که ریشه در اساطیر یونان داره و به معنی ‘نقطه ضعف’ یک نفر هست، هرچند که Achilles tendon نام آناتومیک پاشنه آشیل هم هست.
تفاوت بین Abdomen و Stomach چیه؟ من فکر میکردم جفتش یعنی شکم.
فرزاد عزیز، Abdomen به کل ناحیه شکم (فضای بیرونی و محوطه شکمی) اشاره داره، اما Stomach نام عضو داخلی بدن یعنی ‘معده’ است. پس برای اشاره به درد کلی شکم معمولاً از Abdominal pain استفاده میکنن.
واقعاً جالب بود! نمیدونستم که اصطلاحات جهتشناسی مثل Anterior و Posterior در آناتومی اینقدر کاربرد دارن. برای مترجمهای متون پزشکی اینها حیاتیه.
دقیقاً مهسا جان. این واژگان جهتشناسی (Anatomical Directional Terms) الفبای کار مترجمان و کادر درمان هستن تا محل دقیق یک عضو یا آسیب رو مشخص کنن.
کلمه Jawbone رسمیتره یا Mandible؟ توی دندانپزشکی کدوم رو بیشتر به کار میبرن؟
آرش عزیز، Mandible اصطلاح کاملاً علمی و تخصصی برای فک پایین هست که در دندانپزشکی استفاده میشه. Jawbone اصطلاح عمومیتری هست که مردم عادی به کار میبرن.
ای کاش در مورد سیستم عصبی (Nervous system) هم بیشتر مطلب بذارید. لغاتش خیلی پیچیده به نظر میان.
پیشنهاد خوبیه بهار جان! حتماً در مقالات آینده به طور اختصاصی به واژگان سیستم عصبی و نورولوژی خواهیم پرداخت.
برای یادگیری این حجم از لغات، فلشکارت یا اپلیکیشن خاصی رو پیشنهاد میدید؟
سلام کامران جان، استفاده از اپلیکیشن Anki برای فلشکارتهای متد لایتنر عالیه. همچنین اپلیکیشن Complete Anatomy برای تصویرسازی سهبعدی لغات خیلی کمک میکنه.
تفاوت بین Spine و Backbone و Spinal column در چیه؟ همشون به معنی ستون فقرات هستن؟
نرگس عزیز، هر سه به ستون فقرات اشاره دارن. Backbone غیررسمیتره، Spine رایجترین واژه در مکالمات نیمهتخصصی هست و Spinal column اصطلاح دقیق علمی و کالبدشناسی محسوب میشه.
ممنون از مقاله خوبتون. من توی باشگاه زیاد کلمه Quads رو میشنوم. مخفف کدوم عضله است؟
سپیده جان، Quads مخفف Quadriceps هست که به عضلات چهارسر ران گفته میشه. ورزشکارها معمولاً از اسامی مخفف برای عضلات استفاده میکنن، مثل Glutes برای عضلات باسن.
آیا کلماتی مثل Heart و Lung هم ریشه لاتین دارن؟ چون خیلی با بقیه کلمات فرق دارن.
سوال جالبی بود نوید عزیز. خیر، واژگان پایه مثل Heart و Lung ریشه ژرمنیک (انگلیسی باستان) دارن. اما صفتهای مربوط به اونها ریشه لاتین دارن؛ مثلاً به جای Hearty از Cardiac و به جای Lungy از Pulmonary در پزشکی استفاده میشه.
بسیار عالی و کاربردی بود. مخصوصاً بخش مربوط به مفصلها (Joints).
خوشحالیم که مورد توجهت قرار گرفته یاسمن جان. موفق باشی!
من همیشه فکر میکردم Collarbone تنها کلمه برای استخوان ترقوه است. ممنون که Clavicle رو هم معرفی کردید.
خواهش میکنم پیمان عزیز. Clavicle نام علمی و پزشکی هست که در گزارشهای رادیولوژی حتماً باهاش مواجه میشی.
لطفاً در مورد اصطلاحات مربوط به بیماریهای آناتومیک هم مطلب بذارید.
حتماً هانیه جان، این موضوع در لیست مقالات آینده ما قرار داره. ممنون از پیشنهادت.
یادگیری لغات آناتومی برای من که میخوام آزمون OET بدم خیلی حیاتی بود. این مقاله یک دید کلی خوب بهم داد.
بسیار عالی امیرحسین عزیز. برای آزمون OET حتماً روی تلفظ و کاربرد این لغات در مکالمه با بیمار هم تمرکز کن. موفق باشی!
کلمه ‘قفسه سینه’ رو هم Chest میگن و هم Thorax. تفاوتشون در سطح تخصصیه؟
دقیقاً سعید جان. Chest کلمه عمومی هست، اما Thorax اصطلاح تخصصی کالبدشناسیه که کل محفظه سینه شامل استخوانها و ارگانهای داخلی رو توصیف میکنه.