- مهمترین اصطلاحات حسابرسی (Auditing) که هر حسابدار و مدیر مالی باید به انگلیسی بداند کدامند؟
- تفاوت بین گزارش مقبول (Unqualified) و مشروط (Qualified) در حسابرسی به زبان انگلیسی چیست؟
- مفاهیم کلیدی مانند اهمیت (Materiality)، ریسک حسابرسی (Audit Risk) و کنترلهای داخلی (Internal Controls) دقیقاً به چه معنا هستند؟
- فرآیند حسابرسی از برنامهریزی تا ارائه گزارش شامل چه مراحل و واژگان تخصصی به زبان انگلیسی است؟
در این مقاله جامع، به تمام این سوالات کلیدی پاسخ خواهیم داد. دنیای مالی و حسابداری پر از اصطلاحات تخصصی است که تسلط بر معادل انگلیسی آنها برای پیشرفت شغلی و فعالیت در سطح بینالمللی یک ضرورت محسوب میشود. چه یک دانشجوی حسابداری باشید، چه یک حسابرس حرفهای یا یک مدیر مالی، درک عمیق لغات تخصصی حسابرسی به شما کمک میکند تا گزارشهای بینالمللی را بهتر تحلیل کنید، با همکاران خارجی خود ارتباط موثرتری برقرار نمایید و درک خود را از استانداردهای جهانی عمیقتر سازید. این راهنما به شما کمک میکند تا با اطمینان در مسیر حرفهای خود گام بردارید و بر مهمترین واژگان این حوزه مسلط شوید.
مفاهیم و اصطلاحات پایه در حسابرسی (Fundamental Auditing Concepts)
برای ورود به دنیای حسابرسی، ابتدا باید با مفاهیم و واژگان اصلی آن آشنا شویم. این اصطلاحات، سنگ بنای درک فرآیندها و گزارشهای حسابرسی هستند و در تمام مراحل این حرفه مورد استفاده قرار میگیرند.
تعاریف اصلی و نقشها
- Audit (حسابرسی): فرآیندی سیستماتیک و مستقل برای جمعآوری و ارزیابی شواهد درباره ادعاهای مربوط به فعالیتها و رویدادهای اقتصادی، به منظور تعیین درجه انطباق این ادعاها با معیارهای از پیش تعیینشده و گزارش نتایج به استفادهکنندگان ذینفع.
- Auditor (حسابرس): یک فرد یا موسسه مستقل و واجد شرایط که وظیفه بررسی صورتهای مالی و سوابق حسابداری یک سازمان را بر عهده دارد تا از صحت و درستی آنها اطمینان حاصل کند.
- Auditee (صاحبکار / واحد تحت حسابرسی): سازمان، شرکت یا واحدی که صورتهای مالی و فعالیتهای آن توسط حسابرس مورد بررسی و رسیدگی قرار میگیرد.
- Engagement (قرارداد حسابرسی / کار حسابرسی): توافق رسمی بین موسسه حسابرسی و صاحبکار که در آن دامنه، اهداف، مسئولیتهای دو طرف و حقالزحمه حسابرسی مشخص میشود.
اسناد و استانداردهای کلیدی
پایه و اساس کار حسابرسی بر صورتهای مالی و استانداردهای حاکم بر آنها استوار است. درک این موارد برای هرگونه تحلیل یا بررسی ضروری است.
- Financial Statements (صورتهای مالی): گزارشهای ساختاریافتهای که وضعیت مالی و عملکرد مالی یک واحد تجاری را نشان میدهند. مجموعه کامل صورتهای مالی معمولاً شامل موارد زیر است:
- Balance Sheet (ترازنامه): گزارشی که داراییها، بدهیها و حقوق صاحبان سهام یک شرکت را در یک تاریخ معین نشان میدهد.
- Income Statement (صورت سود و زیان): عملکرد مالی شرکت را در یک دوره زمانی مشخص (مثلاً یک سال یا یک فصل) از طریق نمایش درآمدها، هزینهها، سودها و زیانها گزارش میکند.
- Cash Flow Statement (صورت جریان وجوه نقد): اطلاعاتی درباره جریانهای نقدی ورودی و خروجی شرکت در یک دوره مالی، ناشی از فعالیتهای عملیاتی، سرمایهگذاری و تأمین مالی ارائه میدهد.
- Statement of Changes in Equity (صورت تغییرات در حقوق مالکانه): تغییرات در حقوق صاحبان سهام یک شرکت را طی یک دوره مالی نشان میدهد.
- GAAP (Generally Accepted Accounting Principles) (اصول پذیرفته شده حسابداری): مجموعهای از استانداردها، رویهها و قواعد مشترک حسابداری که توسط هیئتهای تدوین استاندارد حرفهای تعریف شده و شرکتها برای تهیه صورتهای مالی خود از آن پیروی میکنند. (بیشتر در آمریکا کاربرد دارد).
- IFRS (International Financial Reporting Standards) (استانداردهای گزارشگری مالی بینالمللی): مجموعهای از استانداردهای حسابداری که توسط هیئت استانداردهای بینالمللی حسابداری (IASB) تدوین شده و در بسیاری از کشورهای جهان به عنوان استاندارد اصلی پذیرفته شده است.
اصطلاحات مرتبط با فرآیند حسابرسی (The Audit Process Vocabulary)
حسابرسی یک فرآیند یک مرحلهای نیست، بلکه مجموعهای از مراحل ساختاریافته است که هر کدام لغات تخصصی حسابرسی مربوط به خود را دارند.
برنامهریزی و ارزیابی ریسک
این مرحله سنگ بنای یک حسابرسی موفق است. حسابرس در این فاز، شناخت کافی از کسبوکار صاحبکار به دست آورده و ریسکهای بالقوه را شناسایی میکند.
- Audit Planning (برنامهریزی حسابرسی): تدوین یک استراتژی کلی و رویکردی دقیق برای ماهیت، زمانبندی و میزان رسیدگیهای حسابرسی. در این مرحله، تیم حسابرسی، منابع و زمانبندی مشخص میشود.
- Risk Assessment (ارزیابی ریسک): فرآیند شناسایی و تحلیل ریسکهای تحریف بااهمیت در صورتهای مالی. این ریسکها میتوانند ناشی از تقلب (Fraud) یا اشتباه (Error) باشند.
- Materiality (اهمیت): میزانی از حذف یا تحریف اطلاعات مالی که میتواند قضاوت یک استفادهکننده منطقی از صورتهای مالی را تغییر دهد. حسابرسان در مرحله برنامهریزی، سطح اهمیت را تعیین میکنند تا تمرکز خود را بر روی اقلام مهمتر قرار دهند.
- Professional Skepticism (شک و تردید حرفهای): نگرشی که شامل یک ذهن پرسشگر و ارزیابی نقادانه شواهد حسابرسی است. حسابرس نباید به سادگی توضیحات مدیریت را بپذیرد و همواره باید احتمال وجود تحریف را در نظر بگیرد.
جمعآوری شواهد و آزمونها
پس از برنامهریزی، حسابرسان برای پشتیبانی از اظهارنظر خود، شروع به جمعآوری شواهد میکنند.
- Audit Evidence (شواهد حسابرسی): کلیه اطلاعاتی که حسابرس برای رسیدن به نتایجی که مبنای اظهارنظر اوست، استفاده میکند. این شواهد باید کافی (Sufficient) و مناسب (Appropriate) باشند.
- Internal Control (کنترل داخلی): فرآیندها و سیاستهایی که توسط مدیریت برای اطمینان از دستیابی به اهدافی مانند قابلیت اتکای گزارشگری مالی، اثربخشی عملیات و رعایت قوانین و مقررات، طراحی و اجرا میشود.
- Substantive Procedures (آزمونهای محتوا): روشهای حسابرسی که برای کشف تحریفهای بااهمیت در سطح ادعاها طراحی میشوند. این آزمونها به دو دسته تقسیم میشوند:
- Tests of Details (آزمون جزئیات): بررسی و رسیدگی به تکتک معاملات و ماندهحسابها.
- Analytical Procedures (روشهای تحلیلی): ارزیابی اطلاعات مالی از طریق بررسی روابط منطقی بین دادههای مالی و غیرمالی.
- Audit Sampling (نمونهگیری در حسابرسی): انتخاب و بررسی تعداد محدودی از اقلام (نمونه) از یک جامعه بزرگ آماری (مثلاً کل فاکتورهای فروش) به منظور استنتاج و نتیجهگیری درباره کل آن جامعه.
- Working Papers (کاربرگهای حسابرسی): سوابق و مستنداتی که توسط حسابرس تهیه و نگهداری میشود و نشاندهنده روشهای اجرا شده، آزمونهای انجامشده، اطلاعات گردآوریشده و نتایج حاصل از کار حسابرسی است.
انواع اظهارنظر و گزارش حسابرسی (Types of Audit Opinions and Reports)
محصول نهایی فرآیند حسابرسی، گزارش حسابرس است که حاوی اظهارنظر او درباره صورتهای مالی است. تسلط بر لغات تخصصی حسابرسی در این بخش برای فهمیدن نتیجه کار حسابرس حیاتی است.
در جدول زیر، انواع اصلی اظهارنظر حسابرس به انگلیسی و معادل فارسی آنها مقایسه شدهاند:
| نوع اظهارنظر (انگلیسی) | نوع اظهارنظر (فارسی) | توضیح کلیدی |
|---|---|---|
| Unqualified Opinion / Unmodified Opinion | اظهارنظر مقبول / تعدیل نشده | این بهترین نوع گزارش است. حسابرس به این نتیجه رسیده که صورتهای مالی، وضعیت مالی و عملکرد شرکت را از تمام جنبههای بااهمیت، به نحو مطلوب نشان میدهند. به آن “Clean Opinion” نیز میگویند. |
| Qualified Opinion | اظهارنظر مشروط | حسابرس به این نتیجه رسیده که به جز موارد مشخصی، صورتهای مالی در کل مطلوب هستند. این موارد مشخص، بااهمیت هستند ولی اثر فراگیر بر کل صورتهای مالی ندارند. معمولاً با عبارت “Except for…” (به استثنای…) شروع میشود. |
| Adverse Opinion | اظهارنظر مردود | این بدترین نوع گزارش است. حسابرس به این نتیجه رسیده که تحریفهای موجود در صورتهای مالی به قدری بااهمیت و فراگیر هستند که صورتهای مالی در کل، وضعیت و عملکرد مالی شرکت را به نحو مطلوب نشان نمیدهند. |
| Disclaimer of Opinion | عدم اظهارنظر | حسابرس به دلیل محدودیت شدید در دامنه رسیدگی یا عدم اطمینانهای عمده، نتوانسته است شواهد کافی و مناسب برای اظهارنظر گردآوری کند. در این حالت، حسابرس اعلام میکند که نمیتواند درباره مطلوبیت صورتهای مالی نظری ارائه دهد. |
اجزای دیگر گزارش حسابرسی
- Audit Report (گزارش حسابرسی): گزارش استانداردی که توسط حسابرس مستقل صادر میشود و حاوی اظهارنظر او درباره صورتهای مالی است.
- Emphasis of Matter Paragraph (بند تأکید بر مطلب خاص): بندی که در گزارش حسابرس گنجانده میشود تا توجه استفادهکنندگان را به موضوعی که به درستی در صورتهای مالی افشا شده است، اما از نظر حسابرس برای درک صورتهای مالی اساسی است، جلب کند. (مثلاً یک دعوی حقوقی مهم).
- Going Concern (تداوم فعالیت): یک فرض بنیادی حسابداری مبنی بر اینکه شرکت فعالیتهای خود را در آینده قابل پیشبینی ادامه خواهد داد. اگر حسابرس در مورد این فرض تردید جدی داشته باشد، باید آن را در گزارش خود منعکس کند.
واژگان کلیدی در حوزه ریسک، کنترل و تقلب
بخش بزرگی از حسابرسی مدرن بر شناسایی و مدیریت ریسک متمرکز است. درک این مفاهیم به شما کمک میکند تا نگاه عمیقتری به فرآیند حسابرسی داشته باشید.
مفاهیم ریسک حسابرسی
ریسک حسابرسی (Audit Risk) یعنی این ریسک که حسابرس، علیرغم وجود تحریف بااهمیت در صورتهای مالی، اظهارنظر مقبول ارائه دهد. این ریسک از سه جزء تشکیل شده است:
- Inherent Risk (ریسک ذاتی): احتمال وجود تحریف بااهمیت در یک حساب یا گروهی از معاملات، با فرض اینکه هیچ کنترل داخلی مرتبطی وجود ندارد. برخی صنایع یا حسابها ذاتاً پرریسکتر هستند.
- Control Risk (ریسک کنترل): ریسک اینکه یک تحریف بااهمیت، توسط سیستم کنترل داخلی شرکت پیشگیری، کشف یا اصلاح نشود.
- Detection Risk (ریسک عدم کشف): ریسک اینکه روشهای حسابرسی اجرا شده توسط حسابرس، نتواند تحریفهای بااهمیت موجود را کشف کند. این تنها ریسکی است که توسط حسابرس کنترل میشود.
تقلب در برابر اشتباه
- Fraud (تقلب): یک اقدام عمدی توسط یک یا چند نفر از مدیران، کارکنان یا اشخاص ثالث که منجر به ارائه نادرست صورتهای مالی میشود. مانند ثبت درآمدهای صوری.
- Error (اشتباه): یک تحریف غیرعمدی در صورتهای مالی، مانند اشتباهات محاسباتی یا نادیده گرفتن یک واقعیت.
- Misstatement (تحریف): تفاوت بین مبلغ، طبقهبندی، ارائه یا افشای یک قلم در صورتهای مالی با آنچه طبق استانداردهای حسابداری لازم است. تحریف میتواند ناشی از تقلب یا اشتباه باشد.
تسلط بر این مجموعه از لغات تخصصی حسابرسی به زبان انگلیسی، یک مزیت رقابتی بزرگ در بازار کار امروز محسوب میشود. با درک این مفاهیم، شما نه تنها میتوانید گزارشها و مستندات بینالمللی را به راحتی مطالعه و تحلیل کنید، بلکه میتوانید با اعتماد به نفس بیشتری در بحثهای تخصصی مالی و حسابرسی شرکت نمایید.
ممنون از مقاله عالیتون. یه سوال داشتم، چرا کلمه Unqualified توی حسابرسی بار مثبت داره ولی توی مکالمات روزمره انگار معنی منفی مثل ‘بیصلاحیت’ میده؟
دقیقا سارا جان، نکته بسیار هوشمندانهای بود! در زبان عمومی Unqualified به معنی فاقد صلاحیت است، اما در اصطلاحات حسابرسی (Auditing) این کلمه یعنی گزارش ‘بدون قید و شرط’. یعنی حسابرس هیچ ایرادی در حسابها پیدا نکرده و این بهترین نوع گزارش برای یک شرکت است.
تلفظ کلمه Materiality واقعا برای من چالشبرانگیزه. استرس کلمه روی کدوم بخش هست؟
سلام امیر عزیز. تلفظ این کلمه به صورت /məˌtɪəriˈæləti/ است. استرس اصلی (Primary Stress) روی هجای پنجم یعنی ‘al’ قرار دارد. برای تمرین، کلمه را به این صورت بخشبندی کن: Ma-te-ri-al-i-ty.
من برای آزمون ACCA مطالعه میکنم و اصطلاح Internal Controls خیلی تکرار میشه. آیا مترادف رسمیتری هم در انگلیسی براش وجود داره؟
سلام نرگس جان، موفق باشی! در متون تخصصی گاهی از ‘Internal Control Framework’ یا ‘Control Procedures’ استفاده میشود، اما خود Internal Controls استانداردترین و رایجترین ترم در کل دنیاست که در استانداردهای بینالمللی حسابرسی (ISA) به کار میرود.
فرق بین Disclaimer of Opinion با Adverse Opinion چیه؟ هر دو که یعنی گزارش مشکل داره، درست میگم؟
رضا جان، تفاوت ظریفی دارند. Adverse یعنی حسابرس شواهد کافی دارد که نشان میدهد صورتهای مالی ‘اشتباه’ هستند (گزارش مردود). اما Disclaimer زمانی است که حسابرس ‘نتوانسته’ شواهد کافی جمعآوری کند و به همین دلیل اصلاً نظری صادر نمیکند (عدم اظهارنظر).
اصطلاح Audit Risk رو چطور میتونیم توی یک جمله رسمی به کار ببریم؟
مریم عزیز، میتوانید اینطور بگویید: ‘The auditor must assess the audit risk to ensure that any material misstatement is detected.’ یعنی: حسابرس باید ریسک حسابرسی را ارزیابی کند تا مطمئن شود هرگونه تحریف با اهمیت شناسایی میشود.
به نظرم اصطلاح Forensic Auditing هم خیلی جذاب هست و جای خالیش حس میشد. برای بررسی کلاهبرداریهای مالی استفاده میشه.
ممنون از مشارکتت علی جان! بله، Forensic Auditing یا همان حسابرسی قضایی/جنایی شاخهای است که به بررسی تقلب (Fraud) و مسائل قانونی میپردازد و امروزه بسیار پرطرفدار است.
آیا کلمه Audit هم به عنوان اسم و هم به عنوان فعل به کار میرود؟ مثلاً میتوانیم بگوییم We need to audit the books؟
بله زهرا جان، دقیقاً درست است. Audit هم اسم است (حسابرسی) و هم فعل (حسابرسی کردن). جملهای که نوشتی کاملاً صحیح و حرفهای است.
واقعاً تفاوت Qualified و Unqualified رو همیشه قاطی میکردم، این مطلب خیلی شفاف توضیح داد. ممنون از تیم خوبتون.
برای کلمه Discrepancy (مغایرت) لغت سادهتری هم هست که در محیط کار استفاده بشه؟
سلام محمد عزیز. در محیطهای دوستانهتر کاری ممکن است از ‘Difference’ یا ‘Gap’ استفاده کنند، اما در گزارشنویسی رسمی، Discrepancy یا ‘Inconsistency’ لغات حرفهایتری هستند.
اصطلاح Reasonable Assurance رو چطور ترجمه کنیم که دقیق باشه؟ ‘اطمینان معقول’ ترجمه خوبیه؟
بله فاطمه جان، ‘اطمینان معقول’ معادل استاندارد آن در فارسی است. نکته آموزشیاش این است که حسابرس هرگز ‘Absolute Assurance’ (اطمینان مطلق) نمیدهد چون همیشه محدودیتهای ذاتی در حسابرسی وجود دارد.
آیا مفهوم Materiality فقط مربوط به مبالغ دلاری و عددی هست؟
سوال بسیار خوبی بود حامد! خیر، اهمیت (Materiality) میتواند ‘Qualitative’ (کیفی) هم باشد. یعنی اگر یک اشتباه از نظر ریالی کوچک باشد اما روی تصمیم سرمایهگذاران اثر بگذارد، باز هم Material محسوب میشود.
کاش در مورد اصطلاحات مالیاتی هم که به حسابرسی ربط دارن مثل Tax Audit یک مطلب جداگانه بنویسید.
بخش مربوط به مراحل حسابرسی از Planning تا Reporting خیلی خلاصه و مفید بود. برای مصاحبههای کاری خیلی به دردم خورد.
من توی یک فیلم شنیدم که گفت ‘The IRS is auditing me’. منظورش همین حسابرسی شرکتهاست؟
پویا جان، IRS سازمان امور مالیاتی آمریکاست. وقتی یک شخص میگوید مورد Audit قرار گرفته، یعنی سازمان مالیات دارد اظهارنامه و درآمدهای شخصی او را بررسی میکند تا از صحت پرداخت مالیات مطمئن شود. این کمی با حسابرسی مستقل شرکتها متفاوت است.
اصطلاح ‘Substantive Testing’ رو هم میشه توضیح بدید؟ توی متن بود ولی دقیق متوجه نشدم.
ساناز عزیز، Substantive Testing یا ‘آزمونهای محتوا’، روشهایی هستند که حسابرس برای پیدا کردن اشتباهات پولی در مانده حسابها انجام میدهد؛ مثل چک کردن مستقیم صورتحسابهای بانکی یا شمارش موجودی کالا.
اصطلاح Vouching با Tracing چه فرقی داره؟ هر دو رو در متون انگلیسی حسابرسی دیدم.
نکته ظریفی است آرش جان! Vouching یعنی از ثبت در دفتر به سمت مدرک (فاکتور) رفتن برای تایید ‘وقوع’. اما Tracing یعنی از مدرک به سمت دفتر رفتن برای تایید ‘کامل بودن’ ثبتها.
تفاوت ‘Audit’ و ‘Review’ از نظر زبانی در چیست؟
الناز جان، از نظر زبانی و فنی، Audit بسیار عمیقتر است و ‘Reasonable Assurance’ میدهد. اما Review یک بررسی اجمالی است و سطح اطمینان کمتری (Limited Assurance) فراهم میکند.
خیلی ممنون، اصطلاحات بخش Internal Controls برای من که مدیر مالی هستم عالی بود.
آیا اصطلاح ‘Compliance’ هم در حسابرسی استفاده میشود؟
بله گلسا جان. Compliance Audit یا ‘حسابرسی رعایت’ به معنای بررسی این است که آیا شرکت قوانین و مقررات دولتی یا داخلی را رعایت کرده است یا خیر.
عالی بود، اگر امکان داره فایل PDF این لغات رو هم برای دانلود بذارید.