- آیا با مفهوم «فریزال ورب» (Phrasal Verb) در زبان انگلیسی آشنا هستید؟
- چگونه میتوان معنای مختلف فریزال ورب با Do را از یکدیگر تشخیص داد؟
- آیا میدانید که فعل ساده Do با اضافه شدن یک حرف اضافه، چطور میتواند معانی کاملاً جدیدی پیدا کند؟
- به دنبال مثالهای کاربردی و واقعی برای درک بهتر این افعال ترکیبی هستید؟
در این مقاله جامع، به تمام این سوالات و بیشتر از آن پاسخ خواهیم داد. یادگیری افعال عبارتی یا فریزال وربها یکی از مهمترین قدمها برای درک عمیق و صحبت کردن مانند یک انگلیسیزبان بومی است. فعل «Do» یکی از پرکاربردترین افعال در زبان انگلیسی است که وقتی با حروف اضافه مختلف ترکیب میشود، عباراتی با معانی متنوع و گاهی غیرمنتظره میسازد. درک صحیح فریزال ورب با Do به شما کمک میکند تا مکالمات روزمره، فیلمها و متون انگلیسی را بهتر بفهمید و از آنها در صحبتهای خود استفاده کنید. بیایید با هم سفری به دنیای این افعال عبارتی جذاب داشته باشیم.
فریزال ورب (Phrasal Verb) چیست؟ نگاهی کوتاه و ضروری
قبل از اینکه به طور خاص به سراغ فریزال ورب با Do برویم، بهتر است یک یادآوری کوتاه در مورد ماهیت این افعال داشته باشیم. فریزال وربها از ترکیب یک فعل اصلی (مانند Do, Get, Take, Put) با یک یا چند حرف اضافه (مانند up, down, in, out, away, with) ساخته میشوند. نکته کلیدی این است که معنای فعل ترکیبی جدید، معمولاً کاملاً متفاوت از معنای فعل اصلی به تنهایی است. برای مثال، فعل «look» به معنای «نگاه کردن» است، اما «look after» به معنای «مراقبت کردن» است. همین ویژگی باعث میشود یادگیری آنها کمی چالشبرانگیز اما بسیار ضروری باشد.
مهمترین و پرکاربردترین فریزال وربها با Do
فعل Do به خودی خود معانی مختلفی مانند «انجام دادن» و «عمل کردن» دارد، اما وقتی با حروف اضافه همراه میشود، دنیای جدیدی از معانی را پیش روی ما میگذارد. در ادامه به بررسی دقیق محبوبترین و کاربردیترین فریزال وربها با این فعل میپردازیم.
1. Do up
این فریزال ورب یکی از پرکاربردترینهاست و چندین معنای متفاوت دارد که باید آنها را با توجه به متن تشخیص داد.
معنای اول: بستن یا محکم کردن (لباس، دکمه، زیپ)
وقتی در مورد لباس صحبت میکنیم، Do up به معنای بستن دکمهها، زیپ، بند کفش و موارد مشابه است.
- مثال ۱: Can you help me do up my dress?
ترجمه: میتوانی کمکم کنی زیپ لباسم را ببندم؟ - مثال ۲: It’s cold outside. Do up your coat before you leave.
ترجمه: بیرون هوا سرد است. قبل از اینکه بروی، دکمههای پالتویت را ببند. - مثال ۳: He was struggling to do up his shoelaces.
ترجمه: او داشت تقلا میکرد که بند کفشهایش را ببندد.
معنای دوم: تعمیر یا بازسازی کردن (ساختمان، اتاق)
این کاربرد بیشتر در انگلیسی بریتانیایی رایج است و به معنای تعمیر، نوسازی یا دکوراسیون مجدد یک مکان است.
- مثال ۱: We need to do up the kitchen; it’s very old.
ترجمه: ما باید آشپزخانه را بازسازی کنیم؛ خیلی قدیمی شده است. - مثال ۲: They bought an old house and are spending the summer doing it up.
ترجمه: آنها یک خانه قدیمی خریدند و تابستان را صرف بازسازی آن میکنند.
معنای سوم: بستهبندی کردن یا کادو کردن
گاهی از Do up برای اشاره به بستهبندی کردن یک هدیه یا یک بسته استفاده میشود.
- مثال ۱: She did up the present beautifully with a big red bow.
ترجمه: او هدیه را به زیبایی با یک پاپیون بزرگ قرمز کادو کرد.
2. Do without
این فریزال ورب بسیار کاربردی به معنای «سر کردن بدون چیزی» یا «کنار آمدن با نبودِ چیزی» است. زمانی استفاده میشود که شما چیزی را که نیاز دارید یا میخواهید در اختیار ندارید، اما مجبورید شرایط را مدیریت کنید.
- مثال ۱: We ran out of sugar, so we’ll have to do without.
ترجمه: شکرمان تمام شده، بنابراین مجبوریم بدون آن سر کنیم. - مثال ۲: During the camping trip, they had to do without electricity.
ترجمه: در طول سفر کمپینگ، آنها مجبور بودند بدون برق سر کنند. - مثال ۳: I can’t do without my morning coffee.
ترجمه: من نمیتوانم بدون قهوه صبحم سر کنم (برایم حیاتی است).
3. Do away with
این فریزال ورب با Do به معنای «خلاص شدن از شر چیزی»، «منسوخ کردن»، «از بین بردن» یا «پایان دادن به چیزی» است. معمولاً در مورد قوانین، سنتها یا اشیاء قدیمی به کار میرود.
- مثال ۱: The school decided to do away with the old uniform policy.
ترجمه: مدرسه تصمیم گرفت که سیاست قدیمی یونیفرم را منسوخ کند. - مثال ۲: It’s time we did away with these outdated traditions.
ترجمه: وقت آن است که ما به این سنتهای از رده خارج پایان دهیم. - مثال ۳: Many companies are doing away with physical office spaces and moving to remote work.
ترجمه: بسیاری از شرکتها در حال از بین بردن فضاهای اداری فیزیکی و روی آوردن به دورکاری هستند.
4. Do over
این فریزال ورب دو معنای اصلی و کاملاً متفاوت دارد.
معنای اول: دوباره انجام دادن کاری
این معنا، بهخصوص در انگلیسی آمریکایی، بسیار رایج است و به معنای تکرار یک کار از ابتدا است، معمولاً به این دلیل که بار اول به خوبی انجام نشده است.
- مثال ۱: The teacher didn’t like my essay and told me to do it over.
ترجمه: معلم مقالهام را دوست نداشت و به من گفت که آن را دوباره انجام دهم. - مثال ۲: This is not what I asked for. You’ll have to do it over.
ترجمه: این چیزی نیست که من خواستم. باید دوباره انجامش بدهی.
معنای دوم: حمله کردن و کتک زدن (غیررسمی و بریتانیایی)
این کاربرد بسیار غیررسمی و بیشتر در انگلیسی بریتانیایی رایج است و به معنای حمله فیزیکی به کسی و ضرب و شتم اوست.
- مثال ۱: He got done over by a gang on his way home.
ترجمه: او در راه خانه توسط یک گروه گنگ مورد حمله قرار گرفت و کتک خورد.
5. Do in
این فریزال ورب نیز معانی مختلفی دارد که اغلب در موقعیتهای غیررسمی به کار میروند.
معنای اول: کشتن کسی (بسیار غیررسمی)
این معنای افراطی و عامیانه به معنای «به قتل رساندن» است.
- مثال ۱: The gangster threatened to do him in if he talked to the police.
ترجمه: گانگستر تهدید کرد که اگر با پلیس صحبت کند، او را خواهد کشت.
معنای دوم: به شدت خسته کردن کسی
این کاربرد بسیار رایج است و به معنای این است که یک فعالیت یا کار، انرژی شما را کاملاً گرفته و شما را از پا درآورده است.
- مثال ۱: That long hike really did me in. I need to rest.
ترجمه: آن پیادهروی طولانی واقعاً مرا از پا انداخت. نیاز به استراحت دارم. - مثال ۲: Working two jobs is starting to do me in.
ترجمه: کار کردن در دو شغل دارد مرا به شدت خسته میکند.
6. Do with
این فریزال ورب معمولاً در ساختارهای خاصی به کار میرود و به معنای «خواستن»، «نیاز داشتن» یا «سود بردن از چیزی» است. اغلب با افعال модаl مانند could یا can همراه میشود.
- مثال ۱: I’m so thirsty. I could do with a glass of water.
ترجمه: خیلی تشنهام. یک لیوان آب خیلی میچسبد (به یک لیوان آب نیاز دارم). - مثال ۲: This room is a mess. It could do with a good cleaning.
ترجمه: این اتاق خیلی بههمریخته است. یک تمیزکاری اساسی لازم دارد. - مثال ۳: He looks tired. He could do with a holiday.
ترجمه: او خسته به نظر میرسد. یک تعطیلات به دردش میخورد.
نکته مهم در مورد do with این است که به معنای «ارتباط داشتن با» (have to do with) نیست. این دو عبارت کاملاً متفاوت هستند.
جدول مقایسهای فریزال ورب با Do
برای کمک به یادگیری و تفکیک بهتر این افعال، در جدول زیر خلاصهای از آنها را با معانی اصلی و یک مثال کلیدی آوردهایم.
| فریزال ورب | معنای اصلی | مثال کاربردی |
|---|---|---|
| Do up | بستن (لباس) / بازسازی کردن | Please do up your jacket. |
| Do without | بدون چیزی سر کردن / مدیریت کردن | There’s no coffee, so you’ll have to do without. |
| Do away with | منسوخ کردن / از بین بردن | They should do away with that silly rule. |
| Do over | دوباره انجام دادن | My boss made me do the report over. |
| Do in | به شدت خسته کردن / کشتن (غیررسمی) | All that shopping has done me in. |
| Do with | نیاز داشتن / خواستن | I could do with a cup of tea right now. |
چگونه فریزال وربها را بهتر یاد بگیریم؟
یادگیری فریزال ورب با Do و دیگر افعال عبارتی ممکن است در ابتدا دلهرهآور به نظر برسد، اما با چند راهکار ساده میتوانید این فرآیند را برای خود آسانتر کنید.
- یادگیری در متن (Context): هرگز سعی نکنید لیستی طولانی از فریزال وربها را به همراه معانی آنها حفظ کنید. این روش کارآمد نیست. بهترین راه، یادگیری آنها در قالب جملات و مثالهای واقعی است. وقتی یک فریزال ورب جدید میبینید، به کل جمله و موقعیتی که در آن به کار رفته دقت کنید.
- گروهبندی بر اساس فعل اصلی: همان کاری که در این مقاله انجام دادیم، یعنی تمرکز بر روی فریزال وربهای یک فعل خاص (مانند Do)، میتواند بسیار موثر باشد. این کار به ذهن شما برای دستهبندی و به خاطر سپردن اطلاعات کمک میکند.
- استفاده فعال: سعی کنید از فریزال وربهایی که یاد میگیرید در صحبتها و نوشتههای خود استفاده کنید. یک دفترچه یادداشت داشته باشید و برای هر فریزال ورب جدید، چند مثال شخصی و مرتبط با زندگی خودتان بنویسید.
- توجه به تفاوتهای بریتانیایی و آمریکایی: همانطور که در مورد do over دیدیم، برخی فریزال وربها ممکن است در انگلیسی بریتانیایی و آمریکایی معانی یا کاربردهای متفاوتی داشته باشند. آگاهی از این تفاوتها به درک بهتر شما کمک میکند.
نتیجهگیری
فریزال وربها بخش جداییناپذیر و پویای زبان انگلیسی هستند که به آن رنگ و عمق میبخشند. درک و استفاده صحیح از فریزال ورب با Do نه تنها دایره لغات شما را گسترش میدهد، بلکه به شما کمک میکند تا طبیعیتر و شبیهتر به یک فرد بومی صحبت کنید. افعالی مانند do up, do without, do away with, do over و do in در مکالمات روزمره بسیار رایج هستند و تسلط بر آنها یک مزیت بزرگ محسوب میشود. امیدواریم این راهنمای جامع به شما کمک کرده باشد تا این افعال عبارتی مهم را بهتر بشناسید و با اطمینان بیشتری از آنها استفاده کنید.
سلام، خیلی ممنون بابت این مقاله. یه سوال داشتم، آیا عبارت Do up فقط برای بستن دکمه لباس به کار میره یا برای بازسازی خونه هم استفاده میشه؟
سلام سارا جان، سوال بسیار خوبی بود. بله، Do up هر دو معنی رو داره. هم برای بستن دکمه یا بند کفش استفاده میشه و هم به معنای تعمیر و دکوراسیون مجدد ساختمان (Renovate) به کار میره.
فریزال ورب Do away with خیلی برام جالب بود. آیا این عبارت در نامههای رسمی هم کاربرد داره یا فقط مخصوص مکالمات دوستانهست؟
رضا عزیز، Do away with نسبتاً در متون رسمی و اخبار هم زیاد دیده میشه، مخصوصاً وقتی صحبت از لغو کردن یک قانون یا سیستم قدیمی باشه. مثلاً: The government decided to do away with the old tax system.
من توی فیلم Sherlock شنیدم که یکی گفت I’m done in. این همون خسته بودنه یا معنی دیگهای داره؟
دقیقاً مریم جان! Do in وقتی به صورت مجهول یا صفت (Done in) استفاده بشه، یک اصطلاح عامیانه برای خستگی مفرط یا «نابود شدن» از خستگیه.
تفاوت بین Do over و Redo چیه؟ هر دو به معنی دوباره انجام دادن هستن دیگه؟
بله امیر جان، هر دو یک معنی رو میرسونن، اما Do over بیشتر در انگلیسی آمریکایی (American English) و در مکالمات روزمره رایج تره، در حالی که Redo کمی عمومیتره.
مثالهایی که برای Do without زدین عالی بود. همیشه این رو با Go without اشتباه میگرفتم. ممنون از توضیحات شفافتون.
عبارت I could do with a drink یعنی چی؟ اینجا do with چه نقشی داره؟
علی عزیز، اصطلاح could do with به معنای «نیاز داشتن» یا «خیلی چسبیدن» هست. وقتی میگی I could do with a drink یعنی واقعاً به یک نوشیدنی نیاز دارم و الان خیلی بهم میچسبه.
توی لهجه بریتیش، فریزال ورب خاصی با Do هست که خیلی رایج باشه؟
فرزانه جان، در بریتانیا عبارت Do out (به معنی تمیز کردن و مرتب کردن کامل یک اتاق یا کمد) خیلی پرکاربرده که شاید در لهجههای دیگه کمتر شنیده بشه.
معنی Do down رو هم بیزحمت توضیح بدید. من یه جا دیدم نوشته بود Don’t do yourself down.
مهران عزیز، Do someone down یعنی کسی رو تحقیر کردن یا از کسی بدگویی کردن. عبارتی که شنیدی یعنی «خودت رو دستکم نگیر» یا «از خودت بد نگو».
یاد گرفتن این فریزال وربها واقعاً برای فهمیدن پادکستهای زبان اصلی ضروریه. خسته نباشید.
سلام، فریزال ورب Do for به چه معناست؟ توی یک کتاب خوندم ولی متوجه کاربردش نشدم.
سلام حامد جان. Do for معانی مختلفی داره، اما یکی از رایجترینهاش در حالت مجهول (Be done for) به معنی «کار کسی ساخته بودن» یا «در دردسر بزرگ افتادن» هست.
آیا Do over برای امتحان دادن مجدد هم استفاده میشه؟
بله سمیه جان، اگر استادی به شما بگه You have to do the assignment over یعنی باید تکلیفت رو دوباره از اول انجام بدی.
من شنیدم Do up میتونه برای آرایش کردن هم باشه. درسته؟
پویای عزیز، بیشتر به معنای «آراستن» یا «تیپ زدن» به کار میره. مثلاً She did herself up for the party یعنی برای مهمونی حسابی به خودش رسید و تیپ زد.
واقعاً مطالب سایتتون کاربردیه. من همیشه از این بخش برای یادگیری لغات جدید استفاده میکنم.
ببخشید، عبارت Do well for oneself چه تفاوتی با فعل Do تنها داره؟
سحر جان، این یک اصطلاحه و به معنی «موفق شدن» (مخصوصاً از نظر مالی) هست. مثلاً وقتی کسی بیزنس خودش رو راه میندازه و پولدار میشه، میگیم He is doing well for himself.
آیا Do with همون Want هست؟
تقریباً بله محمد جان، اما معمولاً با Could استفاده میشه و شدت نیاز یا تمایل رو در اون لحظه نشون میده. I could do with some help یعنی واقعاً الان به کمک احتیاج دارم.
تلفظ درست Do out چطوریه؟ آیا کلمات به هم وصل میشن؟
یاسمن جان، بله در مکالمه سریع صدای ‘u’ در Do به ‘o’ کوتاه تبدیل میشه و به Out وصل میشه، چیزی شبیه به ‘دواوت’ شنیده میشه.
ممنون از مقاله خوبتون. میخواستم بدونم آیا Do up برای بستن کمربند ایمنی در هواپیما هم استفاده میشه؟
آفرین آرش! دقیقاً. اصطلاح Fasten your seatbelt رسمیتره، اما در حالت دوستانه یا روزمره میگن Do up your seatbelt.
خیلی خوبه که مثالها رو با ترجمه فارسی گذاشتید، اینطوری درک تفاوتها خیلی راحتتره.
فرق Do away with و Abolish چیه؟
بابک عزیز، معنی هر دو «لغو کردن» هست. Abolish یک فعل رسمیتره که معمولاً برای قوانین بزرگ یا بردهداری استفاده میشده، اما Do away with در صحبتهای روزمره و اداری رایجتره.
لطفاً برای فعلهای دیگه مثل Make و Take هم از این مقالههای جامع بنویسید.
خیلی ممنون از مقاله خوبتون. من همیشه توی تشخیص Do up برای لباس پوشیدن و Do up برای بازسازی خونه گیج میشدم. الان متوجه شدم که هر دو درسته.
خواهش میکنم سارا جان. دقیقاً همینطوره! فعل عبارتی Do up از اون دست افعالیه که با توجه به مفعولش معناش تغییر میکنه. اگه برای دکمه لباس یا زیپ باشه یعنی «بستن» و اگه برای ساختمان باشه یعنی «تعمیر و نوسازی».
تفاوت Do away with و Get rid of چیه؟ به نظر میاد هر دو یه معنی دارن. آیا یکیش رسمیتره؟
سوال خیلی هوشمندانهای بود امیر عزیز. بله، Do away with معمولاً در متون رسمیتر و برای قوانین، مقررات یا سنتهای قدیمی به کار میره، در حالی که Get rid of عمومیتره و برای اشیاء فیزیکی هم زیاد استفاده میشه.
من توی یه سریال شنیدم که گفت I’m done in. اینجا منظور همون خستگی مفرط هست یا معنی دیگهای داره؟
بله مریم جان، کاملاً درسته. عبارت To be done in یک اصطلاح عامیانه یا Slang هست که به معنی خیلی خسته بودن (Exhausted) به کار میره. البته در برخی متون جنایی به معنی «کشته شدن» هم ممکنه استفاده بشه!
واقعاً یادگیری فریزال وربها سخته چون با عوض شدن یه حرف اضافه کل معنی عوض میشه. مرسی که دستهبندی کردید.
آیا Do over با Redo فرقی داره؟ مثلاً اگه بخوام بگم مشقهام رو دوباره بنویسم کدوم بهتره؟
نگین عزیز، هر دو صحیح هستن اما Do over بیشتر در انگلیسی آمریکایی (American English) رایجه و حالت دوستانهتری داره. Redo کمی مستقیمتر و کوتاهتره.
لطفاً در مورد عبارت I could do with something هم توضیح بدید. من زیاد توی مکالمات میشنوم.
حتماً فرهاد جان. عبارت could do with یعنی «نیاز داشتن» یا «خیلی چسبیدن». مثلاً I could do with a cup of coffee یعنی واقعاً الان به یه فنجان قهوه نیاز دارم و بهم میچسبه.
فریزال ورب Do without واقعاً کاربردیه. مثلاً میشه گفت: I can’t do without my phone؟
بله هستی جان، جملهات کاملاً درسته و خیلی هم رایجه! Do without یعنی بدون چیزی سر کردن یا مدیریت کردن امور بدون وجود یک شیء یا شخص.
من شنیدم که Do up رو برای آرایش کردن هم استفاده میکنند. درسته؟
بله علی عزیز، To do oneself up یعنی کسی خودش رو خیلی شیک کنه، لباس خوب بپوشه و آرایش کنه برای یک مهمانی یا مراسم خاص.
مقاله جامع و کاملی بود. مثالهای کاربردی خیلی به درک مطلب کمک میکنه. خسته نباشید.
تلفظ Do away with وقتی سریع گفته میشه چطوریه؟ حروف به هم وصل میشن؟
سوال خوبیه سینا. بله، در تلفظ سریع (Connected Speech)، انتهای Do به a در away وصل میشه و یک صدای خفیف /w/ ایجاد میکنه: /duːəˈweɪ/.
توی دیکشنری دیدم Do for هم داریم. این چه معنیای میده؟
زهرا جان، Do for معمولاً در حالت مجهول (Be done for) به کار میره و به معنی «توی دردسر بزرگ افتادن» یا «نابود شدن» هست. مثلاً If the police find us, we are done for!
چقدر خوب که اینقدر دقیق تفاوتهای ظریف رو توضیح دادید. من همیشه فکر میکردم Do فقط معنی انجام دادن میده.
یک سوال: آیا Do by هم فریزال ورب محسوب میشه؟ مثلاً در جمله Do right by someone.
نازنین عزیز، عبارت Do right by someone یک اصطلاح (Idiom) هست که یعنی با کسی منصفانه و درست رفتار کردن. لزوماً یک فریزال ورب کلاسیک مثل بقیه نیست اما یادگیریش خیلی مفیده.
کاش برای بقیه فعلهای پرکاربرد مثل Take و Get هم همینطوری مقاله بنویسید.
حتماً مهدی عزیز، خوشحالیم که این سبک آموزش رو دوست داشتی. حتماً در برنامههای آینده مقالات مشابه برای Get و Take هم منتشر میکنیم.
میشه لطفاً بگید کدوم یکی از اینها در آزمون آیلتس بیشتر کاربرد داره؟
سپیده جان، برای آیلتس (بخش Speaking)، استفاده از Do without و Do away with میتونه نمره دامنه واژگان شما رو بالا ببره چون نشوندهنده تسلط شما بر افعال ترکیبی هست.
بسیار عالی. استفاده از فریزال وربها باعث میشه انگلیسی ما طبیعیتر (Natural) به نظر برسه.
سلام، فرق Do out با بقیه چیه؟ جایی خوندم برای تمیز کردن استفاده میشه.
سلام شقایق جان. بله، Do out (معمولاً همراه با a room) یعنی یک اتاق یا کمد رو کاملاً خالی و تمیز کردن. البته این عبارت بیشتر در انگلیسی بریتانیایی شنیده میشه.
من همیشه با یاد گرفتن اینها مشکل داشتم ولی با مثالهای شما خیلی بهتر یاد گرفتم. ممنون از تیم خوبتون.
آیا فریزال وربها رو میتونیم در نامههای رسمی هم استفاده کنیم؟
نیلوفر عزیز، پیشنهاد میشه در نامههای خیلی رسمی (Formal) از معادلهای تککلمهای استفاده کنید. مثلاً به جای Do away with از Abolish استفاده کنید. اما در ایمیلهای کاری معمولی مشکلی نداره.
خیلی ممنون، عالی بود.