- آیا تا به حال در یک سریال انگلیسیزبان شنیدهاید که کسی بگوید “We made up” و تعجب کرده باشید که مگر آنها با هم آرایش کردهاند؟
- آیا برایتان پیش آمده که بخواهید در مورد پایان یک رابطه صحبت کنید اما بین استفاده از کلمات مختلف دچار تردید شوید؟
- آیا میدانید که جابهجایی یک حرف اضافه ساده میتواند معنای تفاوت make up و break up را کاملاً دگرگون کند؟
یادگیری افعال عبارتی (Phrasal Verbs) یکی از بزرگترین چالشهای زبانآموزان است، اما زمانی که پای روابط عاطفی و اجتماعی به میان میآید، این موضوع اهمیتی دوچندان پیدا میکند. در این راهنمای جامع، ما به بررسی دقیق تفاوت make up و break up میپردازیم. هدف ما این است که با زبانی ساده و آکادمیک، این دو مفهوم را در ذهن شما تثبیت کنیم تا دیگر هرگز در استفاده از آنها دچار اشتباه نشوید.
| اصطلاح (Phrasal Verb) | معنای اصلی در روابط | مفهوم کلیدی |
|---|---|---|
| Break up | کات کردن / به هم زدن | پایان دادن به یک رابطه عاطفی یا کاری |
| Make up | آشتی کردن / جبران کردن | بازگشت به صلح پس از یک دعوا یا بحث |
| Break up with (someone) | با کسی به هم زدن | اشاره مستقیم به طرف مقابل در پایان رابطه |
درک عمیق مفهوم Break up: فراتر از یک جدایی ساده
فعل عبارتی Break up در دنیای انگلیسیزبان، رایجترین راه برای بیان اتمام یک رابطه است. از دیدگاه زبانشناسی، کلمه “Break” به معنای شکستن و “Up” در اینجا به معنای کامل شدن یک فرایند است. پس وقتی میگوییم رابطهای “Break up” شده، یعنی آن ساختار کاملاً از هم پاشیده است.
ساختار جملهبندی با Break up
برای استفاده صحیح از این فعل، باید به ساختار گرامری آن دقت کنید. فرمول کلی به شرح زیر است:
Subject + Break up + (with + Someone)
- They broke up last night. (آنها دیشب به هم زدند.)
- She decided to break up with her boyfriend. (او تصمیم گرفت با دوستپسرش کات کند.)
نکته مهمی که به عنوان یک زبانآموز باید بدانید این است که “Break up” یک فعل غیرقابل جدا شدن (Inseparable) در این معناست. یعنی شما نمیتوانید مفعول را بین Break و Up قرار دهید.
چرا یادگیری این فعل گاهی استرسزا است؟
بسیاری از زبانآموزان نگران هستند که نکند در موقعیتهای حساس، کلمه اشتباهی به کار ببرند و باعث سوءتفاهم شوند. روانشناسان آموزشی معتقدند که “اضطراب زبان” زمانی کاهش مییابد که شما با مثالهای متعدد در متنهای واقعی روبرو شوید. به یاد داشته باشید که حتی بومیزبانها هم گاهی در انتخاب کلمات دقیق برای روابطشان دچار چالش میشوند، پس به خودتان سخت نگیرید.
بررسی جامع Make up: هنر آشتی و بازسازی
فعل Make up یکی از منعطفترین افعال در زبان انگلیسی است. اگرچه اکثر ما آن را با “آرایش کردن” میشناسیم، اما در کانتکست روابط، معنای “آشتی کردن” را میدهد. این فعل زمانی به کار میرود که دو نفر پس از یک مشاجره یا دوره دوری، تصمیم میگیرند دوباره با هم به خوبی رفتار کنند.
معانی مختلف Make up که باید بدانید
برای درک بهتر تفاوت make up و break up، باید بدانید که Make up فقط به معنای آشتی نیست. به این کاربردها دقت کنید:
- آشتی کردن: We argued, but we made up quickly.
- اختراع کردن (داستان یا دروغ): He made up an excuse for being late.
- جبران کردن: I will make it up to you. (این مورد را برایت جبران میکنم.)
فرمول استفاده از Make up در روابط
Subject + Make up + (with + Someone)
- ✅ Correct: They finally made up with each other.
- ❌ Incorrect: They finally made each other up. (این جمله معنای متفاوتی میدهد!)
تفاوت make up و break up در کاربرد عملی
بیایید این دو را در مقابل هم قرار دهیم تا تضاد آنها شفافتر شود. در حالی که Break up به جدایی فیزیکی و عاطفی اشاره دارد، Make up به پیوند دوباره و ترمیم زخمهای عاطفی میپردازد.
| ویژگی | Break up | Make up |
|---|---|---|
| جهت رابطه | دوری و انفصال | نزدیکی و اتصال |
| بار معنایی | معمولاً منفی (غمانگیز) | معمولاً مثبت (امیدوارکننده) |
| حرف اضافه رایج | with | with |
تفاوتهای لهجهای: آمریکا در مقابل بریتانیا
زبانشناسان کاربردی معتقدند که اگرچه این دو فعل در تمام کشورهای انگلیسیزبان فهمیده میشوند، اما ترجیحات محلی وجود دارد:
- در آمریکا (US)، عبارت “Break up” برای پایان هر نوع رابطه عاطفی (دوستی یا نامزدی) بسیار رایج است.
- در بریتانیا (UK)، گاهی از عبارت “Split up” به جای “Break up” استفاده میشود. همچنین عبارت “Have a row” به معنای دعوا کردن، معمولاً مقدمهای برای “Make up” است.
دانستن این تفاوتهای جزئی به شما کمک میکند تا در آزمونهایی مثل آیلتس یا تافل، طبیعیتر و بومیتر (Native-like) به نظر برسید.
مثالهای کاربردی و مقایسهای (✅ درست در مقابل ❌ نادرست)
برای یادگیری عمیق، به این مثالهای متضاد دقت کنید:
- ✅ Correct: After a long talk, they decided to make up. (بعد از یک صحبت طولانی، آنها تصمیم گرفتند آشتی کنند.)
- ❌ Incorrect: After a long talk, they decided to make up with. (بعد از with حتماً باید مفعول بیاید.)
- ✅ Correct: I don’t want to break up with you. (نمیخواهم با تو کات کنم.)
- ❌ Incorrect: I don’t want to break you up. (این یعنی نمیخواهم تو را به قطعات کوچک تقسیم کنم!)
استراتژیهای یادگیری برای کاهش اضطراب زبان
بسیاری از زبانآموزان از اشتباه گرفتن این افعال میترسند. پیشنهاد ما به عنوان روانشناس آموزشی این است:
۱. تصویرسازی ذهنی: کلمه “Break” را شبیه به یک قلب شکسته تصور کنید و کلمه “Make” را شبیه به چسبی که قطعات را به هم میچسباند.
۲. یادگیری در قالب کالوکیشن: به جای حفظ کردن تککلمه، عبارت “Break up with someone” را به صورت یک موسیقی در ذهن خود تکرار کنید.
۳. استفاده از شخصیسازی: سعی کنید جملهای درباره یک فیلم یا کتاب که اخیراً دیدهاید با این کلمات بسازید. این کار باعث انتقال اطلاعات از حافظه کوتاه مدت به بلند مدت میشود.
اشتباهات رایج و باورهای غلط (Common Myths & Mistakes)
در این بخش به بررسی باورهایی میپردازیم که اغلب باعث سردرگمی میشوند:
۱. آیا Make up همیشه به معنای آشتی است؟
خیر! همانطور که گفته شد، این فعل بیش از ۱۰ معنای مختلف دارد. در دنیای مد، به معنای آرایش است. در دنیای ادبیات، به معنای ساختن داستان. کلید تشخیص، “بافت متن” (Context) است. اگر صحبت از دعوا و بحث است، پس معنای آشتی میدهد.
۲. تفاوت Break up و Divorce چیست؟
این یک سوال تکنیکی است. Break up برای روابط غیررسمی، دوستیها و نامزدیها به کار میرود. اما Divorce یک اصطلاح حقوقی برای پایان دادن به ازدواج رسمی است. با این حال، حتی افراد متاهل هم ممکن است در مکالمات غیررسمی بگویند “We are breaking up” تا به فرآیند جدایی اشاره کنند.
۳. آیا Breakup (یک کلمه) با Break up (دو کلمه) فرق دارد؟
بله! این یک نکته بسیار مهم برای SEO و نگارش صحیح است.
- Break up (فعل): We need to break up.
- Breakup (اسم): Their breakup was very painful. (جدایی آنها بسیار دردناک بود.)
سوالات متداول (FAQ)
آیا میتوانیم برای دوستان صمیمی هم از Break up استفاده کنیم؟
بله، اگرچه بیشتر برای روابط عاطفی به کار میرود، اما برای پایان یک دوستی عمیق یا حتی از هم پاشیدن یک گروه موسیقی (مثل The Beatles broke up) نیز استفاده میشود.
چطور بگوییم “میخواهم از دلت در بیاورم”؟
در این حالت از ساختار “Make it up to you” استفاده میکنیم. مثال: I forgot your birthday, let me make it up to you.
آیا اصطلاح دیگری برای آشتی کردن وجود دارد؟
بله، اصطلاح “Bury the hatchet” (کینه را کنار گذاشتن) یک اصطلاح پیشرفتهتر است، اما “Make up” در مکالمات روزمره بسیار پرکاربردتر است.
نتیجهگیری
درک تفاوت make up و break up کلید طلایی برای درک روابط در دنیای انگلیسیزبان است. به یاد داشته باشید که Break up یعنی پایان و Make up یعنی شروعی دوباره و آشتی. یادگیری این افعال نه تنها دایره لغات شما را گسترش میدهد، بلکه به شما اعتماد به نفس میدهد تا در موقعیتهای اجتماعی پیچیده، منظور خود را به درستی بیان کنید.
زبان انگلیسی فراتر از قواعد خشک گرامری است؛ زبان، ابزاری برای بیان احساسات است. پس نترسید، تمرین کنید و از اشتباه کردن نهراسید. هر اشتباه، پلهای است برای رسیدن به تسلط کامل.




خیلی جالب بود! من همیشه فکر میکردم make up فقط به معنی آرایش کردنه. آیا توی جملات رسمی هم میتونیم برای آشتی کردن ازش استفاده کنیم یا بیشتر کوچه بازاریه؟
سلام سارای عزیز، سوال خوبی بود. Make up یک اصطلاح رایج (Phrasal Verb) هست که بیشتر در مکالمات روزمره و دوستانه استفاده میشه. در محیطهای خیلی رسمی یا حقوقی، معمولاً از کلماتی مثل ‘Reconcile’ استفاده میکنن.
توی آهنگهای خارجی زیاد میشنوم که میگن ‘We broke up’. یه سوال، فرق break up با split up چیه؟ کدومش بار معنایی بدتری داره؟
امیررضا جان، هر دو معنی مشابهی دارن. اما ‘Break up’ خیلی عمومیتره. ‘Split up’ گاهی اوقات برای جداییهای موقتی یا وقتی که یک گروه (مثل باند موسیقی) از هم میپاشه هم زیاد به کار میره.
من شنیدم که میگن ‘Kiss and make up’. این یعنی چی دقیقاً؟ یعنی اول باید طرف رو بوسید تا آشتی کرد؟ 😂
دقیقاً همینطوره مریم عزیز! این یک اصطلاح (Idiom) هست به معنی ‘بوسیدن و کنار گذاشتن اختلافات’. یعنی گذشتهها رو فراموش کنیم و دوباره با هم خوب بشیم.
ممنون از مقاله خوبتون. میشه بگید حرف اضافه برای break up همیشه with هست؟ مثلا اگه بخوام بگم ‘او با دوستدخترش بهم زد’ چی باید بگم؟
بله نیما جان. ساختار درست اینه: ‘He broke up with his girlfriend’. حتماً باید از with استفاده کنی تا مفعول جمله مشخص بشه.
من توی سریال Friends دیدم که راس مدام میگفت We were on a break. این با Break up چه فرقی داره؟
نکته ظریفی بود الناز! ‘To be on a break’ یعنی رابطه هنوز کاملاً تموم نشده و فقط برای مدتی از هم جدا شدن تا فکر کنن، اما ‘Break up’ یعنی پایان قطعی رابطه.
آیا make up برای جبران کردن اشتباه هم به کار میره؟ مثلا بخوام بگم ‘میخوام برات جبران کنم’.
بله حمید عزیز، اما در اون صورت از حرف اضافه for استفاده میکنیم: ‘I want to make up for it’. این یعنی جبران کردن یک اشتباه یا خسارت.
بسیار عالی. فقط یه سوال، تلفظ make up وقتی به هم وصل میشن چطوریه؟ چون من گاهی میشنوم ‘میکاپ’ (مثل اسم) تلفظ میشه.
دقیقاً فاطمه جان. در حالت فعلی هم چون حرف k به حرف صدادار u میرسه، پدیده Linking رخ میده و انگار میگیم ‘مِی-کاپ’.
تفاوت break up و break off چیه؟ من شنیدم برای نامزدی از break off استفاده میکنن.
هوشمندانه بود! Break off رسمیتره و معمولاً برای قطع روابط دیپلماتیک یا بهم زدن نامزدی (Engagement) به کار میره. Break up برای دوستیهای معمولی رایجتره.
من همیشه این دوتا رو با هم قاطی میکردم، مرسی که با مثال توضیح دادید. راستی کلمه ‘Patch up’ هم هممعنی make up هست؟
بله مهسا جان، ‘Patch things up’ هم یک اصطلاح عالی به معنی سر و سامان دادن به اختلافات و آشتی کردنه. مثل وصله پینه کردن یک رابطه آسیب دیده میمونه.
اگه بخوایم بگیم ‘رابطهشون رو تموم کردن’ ولی نه لزوماً با دعوا، باز هم break up استفاده میشه؟
بله رضا جان، لزوماً به معنی دعوا نیست. میتونه یک توافق دوطرفه (Mutual agreement) باشه. برای حالت خیلی دوستانه میشه از ‘Part ways’ هم استفاده کرد.
کاش در مورد ‘Make out’ هم توضیح میدادید. من یک بار به جای ‘Make up’ استفاده کردم و خیلی بد شد! 😂
اوه! بله سپیده جان، اشتباه رایج و خطرناکیه! ‘Make out’ معنای کاملاً متفاوتی داره و به مسائل فیزیکی مربوط میشه. همیشه دقت کنید که حرف اضافه درست رو به کار ببرید.
خیلی کاربردی بود. لطفاً در مورد اصطلاحات مربوط به ازدواج و طلاق هم مطلب بذارید.
یک سوال دیگه: آیا make up میتونه به معنی ‘از خود درآوردن’ یا ‘دروغ گفتن’ هم باشه؟
آفرین هانیه! بله، یکی دیگه از معانی مهم make up، ساختن یک داستان یا بهانه دروغین هست. مثلاً: ‘He made up an excuse’.
ممنون از سایت خوبتون. برای من که دارم برای تافل آماده میشم این نکات ریز phrasal verb ها خیلی حیاتیه.
ببخشید، وقتی میگیم Makeup (بدون فاصله)، این فقط اسم هست؟ یعنی همون لوازم آرایشی؟
بله نازنین عزیز. وقتی سر هم نوشته بشه (Makeup)، اسم هست و به معنی لوازم آرایشه. وقتی با فاصله باشه (Make up)، فعل هست. تفاوت نوشتاریشون خیلی مهمه.