- فریزال ورب جدا نشدنی (Inseparable Phrasal Verb) چیست و چه تفاوتی با نوع جدا شدنی دارد؟
- چگونه میتوانیم تشخیص دهیم که یک فریزال ورب جدا شدنی است یا جدا نشدنی؟
- قواعد گرامری استفاده از فریزال وربهای جدا نشدنی با مفعول (Object) چگونه است؟
- رایجترین و پرکاربردترین فریزال وربهای جدا نشدنی در زبان انگلیسی کدامند؟
- اشتباهات متداول زبانآموزان ایرانی در استفاده از این نوع فریزال وربها چیست؟
در این مقاله جامع، به تمام این سوالات کلیدی پاسخ خواهیم داد و به شما کمک میکنیم تا یک بار برای همیشه بر مبحث فریزال ورب جدا نشدنی مسلط شوید. فریزال وربها یا افعال عبارتی، بخش جداییناپذیر مکالمات روزمره و متون انگلیسی هستند و درک صحیح تفاوت بین انواع آنها، تأثیر مستقیمی بر روانی و دقت کلام شما دارد. با دنبال کردن این راهنما، شما نهتنها ساختار و منطق این افعال را یاد میگیرید، بلکه با مثالهای کاربردی فراوان، نحوه استفاده صحیح از آنها را در جمله فرا خواهید گرفت.
فریزال ورب جدا نشدنی چیست؟ تعریفی ساده و کاربردی
فریزال ورب (Phrasal Verb) ترکیبی از یک فعل اصلی (Main Verb) و یک یا چند حرف اضافه (Preposition) یا قید (Adverb) است که با هم معنای جدید و مستقلی را میسازند. این معنا اغلب با معنای تکتک کلمات تشکیلدهنده آن متفاوت است. اما موضوع اصلی، دستهبندی این افعال به دو گروه جدا شدنی (Separable) و جدا نشدنی (Inseparable) است. یک فریزال ورب جدا نشدنی، همانطور که از نامش پیداست، فعلی است که اجزای آن، یعنی فعل و حرف اضافه، هرگز از هم جدا نمیشوند. این یعنی اگر در جمله مفعول (Object) داشته باشیم، آن مفعول همیشه بعد از کل عبارت فعل قرار میگیرد و هرگز نمیتواند بین فعل و حرف اضافه بیاید.
برای مثال، فعل عبارتی `look after` (مراقبت کردن از) یک فریزال ورب جدا نشدنی است. به ساختار صحیح و غلط جملات زیر دقت کنید:
- جمله صحیح: She looks after the baby. (او از بچه مراقبت میکند.)
- جمله غلط: She looks the baby after.
همانطور که میبینید، مفعول جمله یعنی `the baby` باید حتماً بعد از کل عبارت `look after` قرار بگیرد. این قانون اصلی و وجه تمایز این دسته از افعال است.
چگونه فریزال وربهای جدا نشدنی را تشخیص دهیم؟
متأسفانه، هیچ قانون صددرصدی و مشخصی برای تشخیص جدا شدنی یا جدا نشدنی بودن یک فریزال ورب از روی ظاهر آن وجود ندارد. بهترین و مطمئنترین راه، مراجعه به یک دیکشنری معتبر (مانند لانگمن، آکسفورد یا مریام-وبستر) است. در دیکشنریها، معمولاً در کنار تعریف فریزال ورب، به جدا شدنی (`separable`) یا جدا نشدنی (`inseparable`) بودن آن اشاره میشود. با این حال، چند سرنخ و قاعده کلی وجود دارد که میتواند به شما کمک کند:
۱. فریزال وربهای سه کلمهای
یک قانون بسیار مفید این است که بدانید تمام فریزال وربهای سه کلمهای (فعل + قید + حرف اضافه) جدا نشدنی هستند. در این ساختار، هیچ جایی برای قرار گرفتن مفعول در میان اجزای فعل وجود ندارد. به این مثالها توجه کنید:
- Look forward to (مشتاقانه منتظر بودن): We are looking forward to your visit.
- Get along with (رابطه خوبی داشتن با): I get along with my colleagues.
- Come up with (ایدهای به ذهن رسیدن): She came up with a great plan.
در تمام این موارد، مفعول (`your visit`, `my colleagues`, `a great plan`) مستقیماً بعد از کل عبارت قرار گرفته است.
۲. افعال ناگذر (Intransitive Phrasal Verbs)
دسته دیگری از فریزال وربها که همیشه جدا نشدنی هستند، افعال ناگذر یا لازم (Intransitive) هستند. این افعال اصلاً مفعول مستقیم نمیپذیرند، بنابراین بحث جدا شدن یا نشدن آنها نیز بیمعنی است. آنها به تنهایی معنای کاملی دارند.
- Show up (حاضر شدن، آمدن): He didn’t show up for the meeting.
- Break down (خراب شدن): My car broke down on the highway.
- Grow up (بزرگ شدن): I grew up in a small town.
قواعد قرارگیری مفعول با فریزال ورب جدا نشدنی
قانون استفاده از مفعول با یک فریزال ورب جدا نشدنی بسیار ساده و مستقیم است. برخلاف نوع جدا شدنی که در آن جایگاه مفعول (اسم یا ضمیر) میتواند تغییر کند، در اینجا فقط یک حالت ممکن وجود دارد.
مفعول به صورت اسم (Noun)
اگر مفعول یک اسم باشد، باید همیشه بعد از کل عبارت فعل قرار گیرد. هیچ استثنایی وجود ندارد.
- مثال با `run into` (اتفاقی کسی را دیدن):
- صحیح: I ran into my old friend at the mall.
- غلط: I ran my old friend into at the mall.
- مثال با `agree with` (موافق بودن با):
- صحیح: I don’t agree with that decision.
- غلط: I don’t agree that decision with.
مفعول به صورت ضمیر (Pronoun)
حتی اگر مفعول یک ضمیر مفعولی (مانند me, you, him, her, it, us, them) باشد، باز هم قانون تغییری نمیکند و ضمیر باید بعد از کل عبارت بیاید. این یکی از تفاوتهای اصلی با فریزال وربهای جدا شدنی است که در آنها ضمیر مفعولی حتماً باید بین دو جزء فعل قرار گیرد.
- مثال با `listen to` (گوش دادن به):
- صحیح: I am listening to him.
- غلط: I am listening him to.
- مثال با `look for` (جستجو کردن برای):
- صحیح: She is looking for it.
- غلط: She is looking it for.
لیست پرکاربردترین فریزال وربهای جدا نشدنی
یادگیری و به خاطر سپردن تعدادی از رایجترین فریزال وربهای این دسته، به شما کمک میکند تا با اطمینان بیشتری صحبت کنید و بنویسید. در جدول زیر، برخی از مهمترین آنها به همراه معنی و یک مثال آورده شده است.
| Phrasal Verb | معنی فارسی | مثال در جمله |
|---|---|---|
| Look after | مراقبت کردن از | Can you look after my cat this weekend? |
| Run into | به طور تصادفی ملاقات کردن | I ran into an old friend yesterday. |
| Get over | بهبود یافتن از (بیماری، رابطه) | It took him a long time to get over the flu. |
| Look for | جستجو کردن، دنبال گشتن | I’m looking for my keys. |
| Agree with | موافق بودن با | She doesn’t agree with your opinion. |
| Get on / Get off | سوار شدن / پیاده شدن (وسایل نقلیه عمومی) | We need to get on the bus now. |
| Believe in | اعتقاد داشتن به | Do you believe in ghosts? |
| Count on | حساب کردن روی (کسی یا چیزی) | You can always count on me for help. |
| Come across | اتفاقی پیدا کردن یا برخوردن به | I came across this old photo while cleaning. |
| Look forward to | مشتاقانه منتظر بودن | I look forward to seeing you again. |
اشتباهات رایج زبانآموزان در استفاده از این افعال
بسیاری از زبانآموزان، به خصوص در سطوح متوسط، به دلیل تداخل قوانین فریزال وربهای جدا شدنی و جدا نشدنی، دچار اشتباه میشوند. بزرگترین و رایجترین اشتباه، تلاش برای جدا کردن یک فریزال ورب جدا نشدنی و قرار دادن مفعول در میان اجزای آن است.
اشتباه رایج: جدا کردن فعل به خصوص با ضمایر.
- غلط: He is looking it for.
- صحیح: He is looking for it.
دلیل اشتباه: زبانآموز قانون فریزال وربهای جدا شدنی (مانند `turn on` -> `turn it on`) را به اشتباه به تمام فریزال وربها تعمیم میدهد.
راه حل: هنگام یادگیری یک فریزال ورب جدید، همیشه نوع آن (separable/inseparable) را در دیکشنری چک کنید و آن را با یک مثال کامل در دفترچه لغات خود یادداشت کنید. تمرین و تکرار جملات صحیح، به تثبیت ساختار درست در ذهن شما کمک میکند.
جمعبندی نهایی
درک و استفاده صحیح از فریزال ورب جدا نشدنی یکی از مهارتهای کلیدی برای رسیدن به سطح پیشرفته در زبان انگلیسی است. به طور خلاصه، مهمترین نکاتی که باید به خاطر بسپارید عبارتند از:
- اجزای یک فریزال ورب جدا نشدنی هرگز از هم جدا نمیشوند.
- مفعول، چه اسم باشد و چه ضمیر، همیشه بعد از کل عبارت فعل قرار میگیرد.
- تمام فریزال وربهای سه کلمهای (مانند `get along with`) جدا نشدنی هستند.
- افعال ناگذر (Intransitive) که مفعول نمیگیرند نیز در این دسته قرار دارند (مانند `show up`).
- بهترین راه برای اطمینان از نوع یک فریزال ورب، استفاده از دیکشنری معتبر است.
با تمرکز بر این قوانین و تمرین مداوم با مثالهای واقعی، شما میتوانید با اعتماد به نفس کامل از این افعال در مکالمات و نوشتههای خود استفاده کنید و زبان انگلیسی خود را طبیعیتر و روانتر جلوه دهید.
خیلی ممنون از مقاله خوبتون. من همیشه توی تشخیص اینکه مفعول رو کجا بذارم مشکل داشتم. مثلا برای look after، میتونیم بگیم I looked the kids after؟
خواهش میکنم سحر جان. خیر، فعل look after یک فریزال ورب «جدا نشدنی» یا Inseparable هست. بنابراین مفعول حتماً باید بعد از حرف اضافه بیاد: I looked after the kids. هیچوقت نباید بین فعل و حرف اضافه فاصله بیفته.
یه سوال داشتم، فریزال وربهایی که سه قسمتی هستن مثل get along with هم همیشه جدا نشدنی حساب میشن؟
بله امیر عزیز، یک نکته طلایی اینه که تقریباً تمام فریزال وربهای سه قسمتی (مثل check up on یا look forward to) جدا نشدنی هستن و مفعول همیشه در انتهای کل عبارت قرار میگیره.
من توی فیلم Friends شنیدم که میگفت Deal with it. اینجا it مفعوله و بعد از with اومده، پس اینم جزو همین دسته است دیگه؟
دقیقاً نرگس جان! فعل deal with یکی از پرکاربردترین فریزال وربهای جدا نشدنیه. همونطور که شنیدی، ضمیر مفعولی it بعد از حرف اضافه اومده و نمیتونیم بگیم Deal it with.
تفاوت معنایی بین run into و meet چی هست؟ هر دو به معنی ملاقات کردن هستن؟
سوال خوبیه. Meet معمولاً برای ملاقاتهای برنامهریزی شده استفاده میشه، اما run into (که جدا نشدنی هم هست) به معنی ملاقات «اتفاقی» و ناگهانی در خیابان یا جای دیگه است. مثلا: I ran into my teacher at the park.
آیا لیست خاصی هست که بشه اینها رو حفظ کرد یا باید حتماً توی جمله یاد بگیریم؟
زهرا جان، حفظ کردن لیست طولانی ممکنه خستهکننده باشه. بهترین راه، یادگیری در قالب مثال و تماشای فیلمه. اما چک کردن دیکشنری هم عالیه؛ معمولاً جلوی این افعال عبارت [no obj] یا نحوه قرارگیری مفعول رو مینویسن.
من یه جا خوندم که اگه مفعول ضمیر باشه (مثل me, you, him)، توی افعال جدا نشدنی باز هم نباید وسط بیاد. درسته؟
بله رضا جان، کاملاً درسته. تفاوت اصلی افعال جدا نشدنی با جدا شدنی در همینه. در افعال Inseparable، چه مفعول اسم باشه و چه ضمیر، جاش همیشه بعد از حرف اضافه است. مثل: Listen to him (نه Listen him to).
فعل call off جدا نشدنیه؟ من شنیدم میگن They called the meeting off.
مریم عزیز، اتفاقاً call off جزو افعال «جدا شدنی» (Separable) هست. برای همین میشه مفعول رو وسط آورد. مقالهی امروز ما فقط روی افعالی تمرکز داره که اجازه این کار رو به ما نمیدن.
میشه چند تا مثال از فریزال وربهای جدا نشدنی که توی محیط کار استفاده میشن بزنید؟
حتماً علی جان. افعالی مثل: look into (بررسی کردن یک موضوع)، go over (مرور کردن گزارشها) و come across (برخوردن به یک مشکل در پروژه) در محیطهای کاری بسیار رایج و جدا نشدنی هستند.
من همیشه come across رو با find اشتباه میگیرم. این که میگید جدا نشدنیه یعنی نمیتونم بگم I came a great book across؟
دقیقا فاطمه جان، اشتباه متداول همینه. باید بگی: I came across a great book. یعنی به طور تصادفی یه کتاب خوب پیدا کردم.
فعل get over برای بیماری هم به کار میره؟ مثلا بخوایم بگیم از بیماری رها شدیم؟
بله احسان عزیز. Get over به معنای بهبودی از بیماری یا فراموش کردن یک اتفاق تلخ عاطفیه و جدا نشدنیه. مثلاً: It took me a week to get over the flu.
خیلی مقاله کاربردی بود. مخصوصاً بخش اشتباهات متداول زبانآموزان ایرانی. واقعاً استفاده از حروف اضافه اشتباه خیلی رایجه.
ممنون از توجهت سینا جان. خوشحالم که برات مفید بوده. تمرین مداوم کلید تسلط بر این ساختارهاست.
ببخشید فعل stand for هم جدا نشدنیه؟ مثلا توی عبارت UN stands for United Nations.
بله سارا جان، stand for به معنای «نماد چیزی بودن» یا «مخفف چیزی بودن» یک فعل عبارتی جدا نشدنیه.
توی آزمون آیلتس اگه اینا رو اشتباه جدا کنیم نمره کم میشه؟
پویا جان، بله. در بخش Grammatical Range and Accuracy، استفاده صحیح از ساختار فریزال وربها خیلی مهمه و اشتباه در جدا کردن افعال Inseparable میتونه روی نمره شما تأثیر منفی بذاره.
چقدر عالی توضیح دادید. فعل look for هم که به معنی جستجو کردن هست جدا نشدنیه دیگه؟
دقیقاً نیلوفر عزیز. ما همیشه میگیم I am looking for my keys و هیچوقت نمیگیم I am looking my keys for.
یه نکتهای که من متوجه شدم اینه که اکثر افعالی که با with تموم میشن جدا نشدنی هستن. درسته؟
نکتهسنجی خوبی بود حامد جان! بله، اکثر افعالی که به with یا to ختم میشن (مثل agree with, talk to, side with) در دسته جدا نشدنیها قرار میگیرن.
استفاده از این افعال توی رایتینگ رسمی مشکلی نداره؟
دنیا جان، به طور کلی فریزال وربها کمی غیررسمیتر از افعال تککلمهای هستن. در رایتینگهای خیلی رسمی (مثل مقالات آکادمیک) بهتره از معادلهای تککلمهای استفاده کنی، اما در ایمیلهای کاری و مکالمات روزمره عالی هستن.
میشه بگید فعل go through به چه معنیه؟ من توی یه متن دیدم نوشته بود go through the documents.
فرزاد عزیز، go through در اینجا یعنی «با دقت بررسی کردن» یا مطالعه کردن. این فعل هم جدا نشدنیه؛ یعنی مفعول (the documents) باید بعد از through بیاد.
دمتون گرم. من همیشه فکر میکردم اگه مفعول ضمیر باشه باید بره وسط، ولی الان فهمیدم فقط برای جدا شدنیها اینجوریه.
خوشحالم که این نکته برات روشن شد آرش جان. این یکی از حیاتیترین تفاوتهای این دو نوع فریزال وربه.
فعل pass away (فوت کردن) چطور؟ مفعول میگیره؟
سپیده جان، pass away یک فعل «لازم» یا Intransitive هست، یعنی اصلاً مفعول نمیگیره که بخوایم در مورد جدا شدن یا نشدنش صحبت کنیم. درست مثل فعل sit down.
خیلی ممنون از سایت خوبتون. ای کاش یه آزمون آنلاین هم برای این مبحث بذارید.
ممنون از پیشنهادت مهران عزیز. حتماً در برنامههای آیندهمون بخش کوییز و خودآزمایی رو برای این مطالب اضافه میکنیم.