چگونه از Anki یا Quizlet برای ساخت فلش‌کارت‌های هوشمند استفاده کنیم؟

• چگونه می‌توانم از صفر شروع به استفاده از نرم‌افزار Anki کنم؟
• Anki چه تفاوتی با Quizlet دارد و کدام یک برای یادگیری زبان مناسب‌تر است؟
• روش علمی پشت نرم‌افزار Anki یا همان «تکرار با فاصله» (Spaced Repetition) چیست؟
• چطور می‌توانم فلش‌کارت‌های پیشرفته مانند کارت‌های Cloze (جای خالی) و Image Occlusion (پوشاندن تصویر) بسازم؟
• بهترین افزونه‌ها (Add-ons) برای بهینه‌سازی فرایند یادگیری در Anki کدامند؟

در این مقاله جامع، به تمام این سوالات پاسخ خواهیم داد و یک راهنمای کامل برای استفاده از نرم‌افزار Anki ارائه می‌دهیم. اگر تا به حال ساعت‌ها برای حفظ کردن لغات یا مفاهیم درسی وقت گذاشته‌اید اما بعد از مدتی آن‌ها را فراموش کرده‌اید، این مقاله برای شماست. با دنبال کردن آموزش نرم افزار Anki که در ادامه می‌آید، یاد می‌گیرید که چطور با استفاده از یک روش علمی و ابزاری قدرتمند، اطلاعات را به حافظه بلندمدت خود بسپارید و فرایند یادگیری خود را متحول کنید. ما از نصب اولیه تا ساخت فلش‌کارت‌های هوشمند و مقایسه آن با ابزارهای مشابه مانند Quizlet را پوشش خواهیم داد.

Anki چیست و چرا باید از آن استفاده کنیم؟

Anki یک نرم‌افزار رایگان و متن-باز (Open-source) برای ساخت و مرور فلش‌کارت‌های دیجیتال است. نام «Anki» در زبان ژاپنی به معنای «حفظ کردن» است و این نرم‌افزار دقیقاً برای همین هدف طراحی شده است. اما چیزی که Anki را از یک جعبه لایتنر ساده متمایز می‌کند، استفاده از یک الگوریتم هوشمند به نام سیستم تکرار با فاصله (Spaced Repetition System – SRS) است. این سیستم، برگرفته از تحقیقات علمی در زمینه حافظه انسان، به شما کمک می‌کند تا اطلاعات را درست در زمانی مرور کنید که در آستانه فراموشی آن‌ها هستید.

جادوی تکرار با فاصله (Spaced Repetition)

مغز ما به طور طبیعی اطلاعاتی را که به ندرت استفاده می‌شوند، فراموش می‌کند. این پدیده با «منحنی فراموشی» که توسط هرمان ابینگهاوس، روانشناس آلمانی، مطرح شد، قابل توضیح است. این منحنی نشان می‌دهد که ما در ساعات و روزهای اولیه پس از یادگیری، بیشترین میزان فراموشی را تجربه می‌کنیم. سیستم SRS با این پدیده مقابله می‌کند. الگوریتم Anki زمان‌بندی مرور هر فلش‌کارت را بر اساس عملکرد شما تنظیم می‌کند:

• اگر به یک فلش‌کارت به راحتی پاسخ دهید، Anki فاصله زمانی تا مرور بعدی آن را افزایش می‌دهد (مثلاً از ۳ روز به ۱۰ روز).
• اگر پاسخ دادن به یک فلش‌کارت برایتان دشوار باشد، Anki آن را در فواصل زمانی کوتاه‌تر به شما نشان می‌دهد (مثلاً فردا یا حتی چند دقیقه بعد).

این روش هوشمندانه تضمین می‌کند که شما وقت خود را صرف مرور چیزهایی که قبلاً به خوبی یاد گرفته‌اید، تلف نمی‌کنید و در عوض بر روی اطلاعاتی تمرکز می‌کنید که نیاز به تقویت دارند. نتیجه این فرایند، انتقال موثر اطلاعات از حافظه کوتاه‌مدت به حافظه بلندمدت با کمترین تلاش ممکن است.

مقایسه Anki و Quizlet: کدام یک انتخاب بهتری است؟

وقتی صحبت از ابزارهای یادگیری با فلش‌کارت می‌شود، Quizlet یکی از رقبای اصلی Anki است. هر دو ابزار قدرتمند هستند، اما برای اهداف و کاربران متفاوتی طراحی شده‌اند. درک تفاوت‌های آن‌ها به شما کمک می‌کند تا بهترین گزینه را برای نیازهای خود انتخاب کنید.

جدول مقایسه Anki و Quizlet

ویژگی	Anki	Quizlet
سیستم یادگیری	الگوریتم پیشرفته تکرار با فاصله (SRS) برای یادگیری بلندمدت.	حالت‌های متنوع یادگیری شامل فلش‌کارت، آزمون، بازی و حالت نوشتاری.
انعطاف‌پذیری و سفارشی‌سازی	بسیار بالا؛ امکان تغییر کامل ظاهر و عملکرد کارت‌ها، افزودن افزونه‌ها و…	محدود؛ رابط کاربری ساده و سرراست با گزینه‌های سفارشی‌سازی کمتر.
قیمت	برای ویندوز، مک، لینوکس و اندروید کاملاً رایگان است. نسخه iOS پولی است.	نسخه پایه رایگان است، اما برای امکانات پیشرفته (مانند حالت آفلاین و حذف تبلیغات) نیاز به اشتراک پولی (Quizlet Plus) دارد.
محتوای چندرسانه‌ای	پشتیبانی کامل از افزودن تصویر، صدا، ویدئو و فرمول‌های LaTeX.	امکان افزودن تصویر و صدا (در نسخه پولی).
جامعه کاربری و دسته‌های آماده	دارای دسته‌های (Decks) آماده فراوان که توسط کاربران ساخته شده‌اند (AnkiWeb).	دارای کتابخانه بسیار وسیعی از دسته‌های آماده که توسط کاربران و معلمان ساخته شده‌اند.
مناسب برای	یادگیری عمیق و بلندمدت، دانشجویان رشته‌های سنگین (مانند پزشکی) و زبان‌آموزان جدی.	یادگیری سریع برای امتحانات، کاربران مبتدی و محیط‌های کلاسی.

نتیجه‌گیری: Anki یا Quizlet؟

انتخاب بین این دو ابزار به هدف شما بستگی دارد:

• Anki را انتخاب کنید اگر: به دنبال یک ابزار قدرتمند و علمی برای یادگیری بلندمدت هستید. می‌خواهید کنترل کاملی روی فلش‌کارت‌های خود داشته باشید و از امکانات پیشرفته مانند افزونه‌ها استفاده کنید. آموزش نرم افزار Anki ممکن است در ابتدا کمی زمان‌بر باشد، اما سرمایه‌گذاری شما در بلندمدت نتیجه خواهد داد.
• Quizlet را انتخاب کنید اگر: به دنبال یک ابزار ساده، سریع و سرگرم‌کننده برای آمادگی امتحانات هستید. ترجیح می‌دهید از حالت‌های مختلف یادگیری مانند بازی استفاده کنید و به یک کتابخانه عظیم از فلش‌کارت‌های آماده دسترسی داشته باشید.

آموزش نرم افزار Anki: راهنمای گام به گام

حالا که با اصول اولیه و مزایای Anki آشنا شدید، وقت آن است که به صورت عملی کار با آن را یاد بگیریم. این بخش یک راهنمای کامل برای شروع است.

گام اول: نصب و راه‌اندازی Anki

ابتدا باید نسخه دسکتاپ Anki را نصب کنید، زیرا مدیریت اصلی دسته‌ها و کارت‌ها در آن بسیار راحت‌تر است. به وب‌سایت رسمی Anki به آدرس apps.ankiweb.net بروید و نسخه متناسب با سیستم‌عامل خود (ویندوز، مک یا لینوکس) را دانلود و نصب کنید. پس از نصب، یک حساب کاربری رایگان در AnkiWeb بسازید. این حساب به شما اجازه می‌دهد تا فلش‌کارت‌های خود را بین دستگاه‌های مختلف (کامپیوتر، موبایل اندروید و iOS) همگام‌سازی (Sync) کنید.

گام دوم: آشنایی با محیط اصلی

پس از باز کردن برنامه، با یک پنجره ساده روبرو می‌شوید که شامل گزینه‌های زیر است:

• Decks (دسته‌ها): لیست دسته‌های فلش‌کارت شما را نمایش می‌دهد. هر دسته مجموعه‌ای از کارت‌ها با یک موضوع مشخص است.
• Add (افزودن): برای ساختن یک فلش‌کارت جدید استفاده می‌شود.
• Browse (مرور): ابزاری قدرتمند برای مشاهده، ویرایش و مدیریت تمام کارت‌های شما در یک مکان.
• Stats (آمار): نمودارها و اطلاعات دقیقی از روند یادگیری شما ارائه می‌دهد.
• Sync (همگام‌سازی): برای همگام کردن اطلاعات با سرور AnkiWeb و دیگر دستگاه‌ها.

گام سوم: ساخت اولین دسته (Deck) و فلش‌کارت

1. ساخت دسته: از پایین صفحه روی دکمه “Create Deck” کلیک کرده و یک نام برای دسته خود انتخاب کنید (مثلاً “لغات ضروری انگلیسی”).
2. افزودن کارت: دسته مورد نظر را انتخاب کرده و روی دکمه “Add” کلیک کنید. پنجره افزودن کارت باز می‌شود.
3. انتخاب نوع کارت (Note Type): در بالای پنجره، نوع کارت را انتخاب کنید. برای شروع، نوع “Basic” بهترین گزینه است. این نوع کارت یک “رو” (Front) و یک “پشت” (Back) دارد.
4. پر کردن فیلدها: در فیلد Front، کلمه انگلیسی (مثلاً “Ubiquitous”) و در فیلد Back، معنی فارسی، یک جمله مثال و در صورت تمایل تلفظ صوتی آن را وارد کنید.
5. افزودن کارت: روی دکمه “Add” کلیک کنید تا کارت ذخیره شود.

گام چهارم: شروع مطالعه

به صفحه اصلی برگردید و روی نام دسته‌ای که ساخته‌اید کلیک کنید. سپس گزینه “Study Now” را بزنید. Anki کارت‌ها را یکی‌یکی به شما نشان می‌دهد.

• ابتدا روی کارت (Front) به شما نمایش داده می‌شود. سعی کنید پاسخ را به یاد بیاورید.
• سپس روی دکمه “Show Answer” کلیک کنید تا پشت کارت (Back) نمایش داده شود.
• حالا باید به Anki بگویید که پاسخ دادن چقدر برایتان آسان یا سخت بوده است. بر اساس سختی، یکی از گزینه‌های زیر را انتخاب کنید:
  • Again: پاسخ را بلد نبودید. کارت به زودی (معمولاً در کمتر از ۱۰ دقیقه) دوباره نمایش داده می‌شود.
  • Hard: پاسخ را به سختی به یاد آوردید. کارت کمی دیرتر از حالت Again نمایش داده می‌شود.
  • Good: پاسخ را به درستی به یاد آوردید. این گزینه استاندارد برای زمانی است که یادگیری در حال تثبیت است.
  • Easy: پاسخ برایتان بسیار آسان بود. فاصله زمانی تا مرور بعدی به شکل قابل توجهی افزایش می‌یابد.

به همین سادگی! کافی است هر روز این فرایند را تکرار کنید. الگوریتم Anki بقیه کارها را برای شما انجام خواهد داد.

ساخت فلش‌کارت‌های هوشمند: فراتر از کارت‌های ساده

قدرت واقعی Anki در توانایی آن برای ساخت انواع مختلف کارت‌ها نهفته است. دو نوع از پرکاربردترین و موثرترین کارت‌های پیشرفته، Cloze Deletion و Image Occlusion هستند.

۱. کارت‌های Cloze (تکمیل جای خالی)

این نوع کارت به شما اجازه می‌دهد بخشی از یک جمله یا عبارت را حذف کنید و خود را برای به یاد آوردن آن قسمت به چالش بکشید. این روش برای یادگیری لغات در متن، حفظ کردن تعاریف یا فرمول‌ها فوق‌العاده است.

نحوه ساخت کارت Cloze:

1. در پنجره “Add”، نوع کارت را از “Basic” به “Cloze” تغییر دهید.
2. در فیلد “Text”، جمله کامل خود را بنویسید. مثلاً: “The word ubiquitous means present, appearing, or found everywhere.”
3. کلمه‌ای که می‌خواهید پنهان شود (ubiquitous) را با ماوس انتخاب کنید.
4. روی دکمه […] در نوار ابزار کلیک کنید یا کلید میانبر Ctrl + Shift + C را فشار دهید.
5. متن انتخاب شده به این شکل در می‌آید: {{c1::ubiquitous}}
6. کارت را Add کنید.

هنگام مرور، Anki جمله را با یک جای خالی به شما نشان می‌دهد: “The word […] means present, appearing, or found everywhere.” و شما باید کلمه حذف شده را به یاد بیاورید.

۲. کارت‌های Image Occlusion (پوشاندن تصویر)

این نوع کارت، که از طریق یک افزونه قدرتمند به Anki اضافه می‌شود، برای یادگیری موضوعات بصری مانند آناتومی، جغرافیا، نمودارها و نقشه‌ها بی‌نظیر است. شما می‌توانید بخش‌هایی از یک تصویر را بپوشانید و خود را برای شناسایی آن بخش‌ها بیازمایید.

نحوه ساخت کارت Image Occlusion:

1. نصب افزونه: ابتدا باید افزونه Image Occlusion Enhanced را نصب کنید. در Anki به منوی Tools > Add-ons بروید. روی “Get Add-ons” کلیک کرده و کد 1374772155 را وارد و OK کنید. سپس Anki را ری‌استارت کنید.
2. افزودن کارت: در پنجره “Add”، نوع کارت را به “Image Occlusion Enhanced” تغییر دهید.
3. افزودن تصویر: روی آیکون عکس در نوار ابزار کلیک کنید تا پنجره ویرایشگر Image Occlusion باز شود. تصویر مورد نظر خود را از کامپیوتر انتخاب کنید.
4. پوشاندن بخش‌ها: با استفاده از ابزار مستطیل، روی بخش‌هایی از تصویر که می‌خواهید پنهان شوند، کادرهایی رسم کنید.
5. انتخاب نوع کارت: در پایین سمت راست، دو گزینه اصلی دارید:
   • Hide All, Guess One: تمام کادرها را پنهان می‌کند و هر بار از شما می‌خواهد یکی را حدس بزنید (برای هر کادر یک کارت جداگانه می‌سازد). این گزینه معمولاً بهترین انتخاب است.
   • Hide One, Guess One: هر بار یکی از کادرها را پنهان می‌کند و بقیه را نشان می‌دهد.
6. روی دکمه “Add Cards” کلیک کنید تا کارت‌ها ساخته شوند.

بهینه‌سازی Anki با افزونه‌ها (Add-ons)

افزونه‌ها ابزارهای کوچکی هستند که توسط جامعه کاربری Anki ساخته شده‌اند و قابلیت‌های جدیدی به نرم‌افزار اضافه می‌کنند. نصب آن‌ها فرایند یادگیری شما را بسیار کارآمدتر و لذت‌بخش‌تر می‌کند. در اینجا چند مورد از بهترین افزونه‌ها معرفی می‌شوند:

• AwesomeTTS: این افزونه به شما اجازه می‌دهد تا به راحتی تلفظ صوتی کلمات و جملات را از سرویس‌های مختلف (مانند Google Translate) به کارت‌های خود اضافه کنید.
• Review Heatmap: یک تقویم گرافیکی در صفحه اصلی Anki نمایش می‌دهد و روزهایی که مطالعه کرده‌اید را رنگی می‌کند. این افزونه به ایجاد انگیزه و حفظ استمرار در مطالعه کمک می‌کند.
• Advanced Browser: قابلیت‌های جستجو و فیلتر کردن در پنجره “Browse” را به شدت افزایش می‌دهد و مدیریت کارت‌ها را آسان‌تر می‌کند.

با یادگیری و به کارگیری این تکنیک‌ها، شما دیگر یک کاربر معمولی نخواهید بود، بلکه می‌توانید از تمام ظرفیت این ابزار شگفت‌انگیز برای تسریع و تعمیق یادگیری خود بهره ببرید. آموزش نرم افزار Anki یک سرمایه‌گذاری ارزشمند برای هر فردی است که به دنبال یادگیری مادام‌العمر و موثر است.