- کتاب داستان سطح بندی شده یا Graded Readers دقیقاً چیست و چه تفاوتی با کتابهای عادی دارد؟
- چگونه مطالعه این کتابها میتواند سرعت یادگیری زبان انگلیسی را چند برابر کند؟
- چطور سطح مناسب خود را در میان انبوهی از کتابهای داستان سطح بندی شده پیدا کنیم؟
- بهترین و معروفترین مجموعههای Graded Readers برای شروع کدامند؟
در این مقاله جامع، به تمام این سوالات کلیدی پاسخ خواهیم داد و به شما نشان میدهیم که چگونه با استفاده هوشمندانه از کتاب داستان سطح بندی شده میتوانید مهارت خواندن و درک مطلب خود را به شکل چشمگیری تقویت کنید. این کتابها ابزاری فوقالعاده قدرتمند برای زبانآموزان در هر سطحی هستند و میتوانند لذت مطالعه را به فرآیند یادگیری شما اضافه کنند. با ما همراه باشید تا با دنیای جذاب Graded Readers و نحوه استفاده بهینه از آنها آشنا شوید.
کتاب داستان سطح بندی شده (Graded Reader) چیست؟
تصور کنید میخواهید یک رمان کلاسیک انگلیسی مانند «آرزوهای بزرگ» اثر چارلز دیکنز را بخوانید، اما با سد محکمی از لغات پیچیده و ساختارهای گرامری دشوار روبرو میشوید. این تجربه میتواند بسیار خستهکننده و ناامیدکننده باشد. اینجاست که کتاب داستان سطح بندی شده به کمک شما میآید. این کتابها در واقع نسخههای سادهسازی شده از داستانهای معروف، رمانهای کلاسیک یا حتی داستانهای اورجینال هستند که برای زبانآموزان در سطوح مختلف طراحی شدهاند.
هدف اصلی این کتابها، فراهم کردن یک تجربه مطالعه روان و لذتبخش است. نویسندگان و کارشناسان زبان، با دقت واژگان، گرامر و طول جملات را متناسب با سطح مشخصی از دانش زبانی (مثلاً مبتدی، متوسط یا پیشرفته) تنظیم میکنند. به این ترتیب، شما میتوانید بدون نیاز مداوم به دیکشنری، از خواندن یک داستان کامل لذت ببرید و همزمان دایره لغات و درک گرامری خود را گسترش دهید.
تفاوت اصلی Graded Readers با کتابهای زبان اصلی
برای درک بهتر، بیایید تفاوتهای کلیدی این دو نوع کتاب را در یک جدول مقایسه کنیم:
| ویژگی | کتاب داستان سطح بندی شده (Graded Reader) | کتاب زبان اصلی (Authentic Book) |
|---|---|---|
| واژگان | محدود و کنترلشده بر اساس سطح (مثلاً 500 کلمه کلیدی) | بدون محدودیت، شامل هزاران کلمه متنوع و پیچیده |
| گرامر | سادهسازی شده و متناسب با سطح زبانآموز | پیچیده، شامل انواع ساختارهای گرامری و اصطلاحات |
| طول جملات | کوتاه و قابل فهم | متنوع، از جملات کوتاه تا پاراگرافهای طولانی |
| مخاطب هدف | زبانآموزان | انگلیسیزبانان بومی (Native Speakers) |
| هدف اصلی | تقویت مهارت خواندن و یادگیری زبان در یک بستر داستانی | سرگرمی و انتقال داستان به مخاطب اصلی |
همانطور که میبینید، یک کتاب داستان سطح بندی شده به عنوان یک پل آموزشی عمل میکند و به شما اجازه میدهد تا به تدریج و با اعتماد به نفس به سمت خواندن متون اصلی و پیچیدهتر حرکت کنید.
چرا باید مطالعه کتابهای سطح بندی شده را جدی بگیریم؟
شاید بپرسید با وجود این همه منابع آموزشی، چرا باید روی این کتابها تمرکز کنیم؟ پاسخ در مزایای منحصربهفرد آنها نهفته است که فرآیند یادگیری را متحول میکنند.
۱. افزایش دایره لغات به صورت طبیعی
یکی از مؤثرترین روشهای یادگیری لغت، دیدن آن در متن (Context) است. وقتی شما یک کتاب داستان سطح بندی شده میخوانید، با کلمات جدید در دل یک داستان جذاب روبرو میشوید. تکرار هوشمندانه این کلمات در فصلهای مختلف کتاب باعث میشود معنی آنها به طور طبیعی و بدون نیاز به حفظ کردن طوطیوار، در ذهن شما حک شود. این روش یادگیری بسیار پایدارتر از حفظ کردن لیستهای طولانی لغت است.
۲. تقویت درک مطلب و مهارت خواندن (Reading Comprehension)
خواندن متنی که ۹۵ تا ۹۸ درصد کلمات آن را میفهمید، به شما اجازه میدهد تا روی درک کلی داستان، ارتباط بین شخصیتها و پیشبینی رویدادها تمرکز کنید. این فرآیند که به آن «خواندن گسترده» (Extensive Reading) میگویند، سرعت خواندن شما را افزایش میدهد و به مغزتان کمک میکند تا الگوهای زبانی را بهتر شناسایی کند. شما یاد میگیرید که معنی کلمات ناآشنا را از روی متن حدس بزنید، که این یک مهارت حیاتی برای زبانآموزان است.
۳. افزایش اعتماد به نفس و انگیزه
هیچ چیز مانند تمام کردن یک کتاب کامل به زبان انگلیسی، به یک زبانآموز انگیزه و اعتماد به نفس نمیدهد. وقتی شما اولین کتاب داستان سطح بندی شده خود را با موفقیت به پایان میرسانید، حس شیرین موفقیت را تجربه میکنید. این حس به شما انگیزه میدهد تا به سراغ کتاب بعدی و سطوح بالاتر بروید و چرخه یادگیری مثبتی را برای خود ایجاد کنید.
۴. آشنایی با ساختارهای گرامری در عمل
به جای خواندن قوانین خشک گرامری، در این کتابها شما ساختارها را در عمل و در یک قالب طبیعی مشاهده میکنید. برای مثال، به جای حفظ کردن کاربردهای زمان حال کامل (Present Perfect)، شما بارها و بارها این ساختار را در دیالوگها و توصیفات داستان میخوانید و کاربرد آن را به صورت ناخودآگاه یاد میگیرید.
چگونه سطح مناسب خود را انتخاب کنیم؟
انتخاب سطح درست، کلیدیترین قدم برای بهرهمندی از مزایای Graded Readers است. اگر کتابی بیش از حد سخت باشد، ناامید میشوید و اگر خیلی آسان باشد، چیز جدیدی یاد نمیگیرید. برای پیدا کردن سطح ایدهآل، از این راهنما استفاده کنید:
قانون یک صفحه یا پنج انگشت
این یک روش ساده و بسیار کاربردی است:
- یک کتاب داستان سطح بندی شده را بردارید و یک صفحه تصادفی از آن را باز کنید.
- شروع به خواندن آن صفحه کنید.
- به ازای هر کلمهای که معنی آن را نمیدانید یا نمیتوانید از روی متن حدس بزنید، یکی از انگشتان خود را بالا بیاورید.
- ۰ تا ۱ کلمه ناآشنا: این کتاب احتمالاً برای شما خیلی آسان است. آن را کنار بگذارید و سطح بالاتری را امتحان کنید.
- ۲ تا ۳ کلمه ناآشنا: این سطح ایدهآل شماست! کتاب به اندازه کافی چالشبرانگیز است که لغات جدید یاد بگیرید، اما آنقدر سخت نیست که از خواندن آن خسته شوید.
- ۴ کلمه ناآشنا: این سطح ممکن است کمی چالشبرانگیز باشد. میتوانید آن را امتحان کنید، اما آماده باشید که شاید نیاز به استفاده بیشتر از دیکشنری داشته باشید.
- ۵ کلمه یا بیشتر: این کتاب قطعاً برای سطح فعلی شما بسیار دشوار است. آن را کنار بگذارید و سطح پایینتری را انتخاب کنید. بازگشت به این سطح در آینده لذتبخشتر خواهد بود.
توجه به سیستم سطحبندی ناشران
ناشران مختلف سیستمهای سطحبندی متفاوتی دارند. برخی از معروفترین سیستمها عبارتند از:
- بر اساس تعداد کلمات کلیدی (Headwords): مثلاً سطح ۱ (۳۰۰ کلمه)، سطح ۲ (۶۰۰ کلمه) و …
- بر اساس چارچوب اروپایی مشترک مرجع برای زبانها (CEFR): سطوح A1, A2, B1, B2, C1.
- بر اساس نامگذاری خود ناشر: مانند Starter, Beginner, Elementary, Pre-Intermediate, Intermediate, Upper-Intermediate, Advanced.
قبل از خرید، حتماً جدول راهنمای سطحبندی ناشر را بررسی کنید تا بدانید هر سطح معادل چه میزان دانش زبانی است.
معرفی بهترین مجموعههای کتاب داستان سطح بندی شده
ناشران معتبری در سراسر جهان به طور تخصصی به تولید این کتابها میپردازند. در اینجا چند مورد از بهترین و در دسترسترین مجموعهها در ایران را معرفی میکنیم:
۱. مجموعه Penguin Readers (اکنون Pearson English Readers)
این مجموعه یکی از قدیمیترین و معتبرترینهاست. کتابهای پنگوئن در ۷ سطح مختلف (از Easystarts تا سطح ۶) ارائه میشوند و طیف وسیعی از داستانهای کلاسیک، مدرن، زندگینامهها و آثار غیرداستانی را پوشش میدهند. بسیاری از این کتابها همراه با فایل صوتی ارائه میشوند که برای تقویت مهارت شنیداری نیز فوقالعاده است.
۲. مجموعه Oxford Bookworms Library
آکسفورد نیز یکی از پیشگامان تولید کتاب داستان سطح بندی شده است. مجموعه Bookworms به دلیل انتخاب دقیق داستانها و کیفیت بالای سادهسازی متن شهرت دارد. این مجموعه نیز دارای ۷ سطح (از Starter تا Stage 6) است و بر اساس تعداد کلمات کلیدی دستهبندی شده است. تمرینهای انتهای هر فصل، به درک بهتر مطلب و تثبیت واژگان کمک شایانی میکند.
۳. مجموعه Cambridge English Readers
این مجموعه بیشتر بر روی داستانهای اورجینال و معاصر تمرکز دارد که برای زبانآموزان بزرگسال و نوجوان جذابیت بیشتری دارد. داستانها در ژانرهای مختلفی مانند معمایی، هیجانانگیز، رمانتیک و کمدی نوشته شدهاند. سطحبندی این مجموعه نیز مطابق با استاندارد CEFR است که انتخاب را برای زبانآموزان آسانتر میکند.
۴. مجموعه Macmillan Readers
مکمیلن نیز مجموعهای قوی با سطحبندی دقیق ارائه میدهد. یکی از ویژگیهای خوب این مجموعه، ارائه اطلاعات فرهنگی و تاریخی مرتبط با داستان در انتهای کتاب است که به غنیتر شدن تجربه مطالعه کمک میکند. این کتابها نیز اغلب دارای فایل صوتی هستند.
نکات تکمیلی برای مطالعه مؤثر
- ابتدا بدون دیکشنری بخوانید: سعی کنید دور اول، کتاب را برای لذت بردن از داستان و درک کلی مطلب بخوانید. تلاش کنید معنی کلمات جدید را از روی متن حدس بزنید.
- کلمات کلیدی را یادداشت کنید: در دور دوم مطالعه، کلماتی که برای فهم داستان حیاتی هستند و مدام تکرار میشوند را به همراه یک جمله از کتاب در دفترچه خود یادداشت کنید.
- به فایل صوتی گوش دهید: اگر کتاب شما فایل صوتی دارد، حتماً از آن استفاده کنید. میتوانید همزمان با خواندن به آن گوش دهید (Shadowing) یا بعد از خواندن هر فصل، به فایل صوتی آن گوش دهید تا تلفظ صحیح کلمات را نیز یاد بگیرید.
- خلاصه بنویسید: پس از پایان هر فصل یا کل کتاب، سعی کنید یک خلاصه کوتاه از داستان به زبان انگلیسی بنویسید. این کار مهارت نوشتاری و توانایی شما در استفاده از لغات جدید را تقویت میکند.
- از مطالعه لذت ببرید: مهمترین نکته این است که خواندن را به یک کار اجباری تبدیل نکنید. داستانی را انتخاب کنید که به آن علاقه دارید. اگر از یک کتاب خوشتان نیامد، آن را کنار بگذارید و یک کتاب داستان سطح بندی شده دیگر را امتحان کنید. هدف، ایجاد یک عادت مطالعه لذتبخش و پایدار است.
سلام، ممنون بابت مقاله عالیتون. من همیشه برام سوال بود که فرق Graded Readers با نسخههای خلاصه شده (Abridged) معمولی چیه؟ آیا اینها همون کتابهای کوتاهشده هستند یا از نظر لغات هم دستکاری شدن؟
سلام رضای عزیز، سوال بسیار هوشمندانهای پرسیدی. تفاوت اصلی در اینجاست که کتابهای Abridged لزوماً برای یادگیری زبان طراحی نشدن و ممکنه فقط داستان رو کوتاه کنن. اما Graded Readers دقیقاً بر اساس دایره لغات (مثلاً ۶۰۰ لغت برای سطح ۱) و ساختارهای گرامری خاص بازنویسی میشن تا متناسب با دانش زبانی شما باشن.
من قبلاً سعی کردم Great Expectations رو به زبان اصلی بخونم ولی واقعاً ناامید شدم چون تو هر صفحه ۱۰ تا کلمه سخت پیدا میکردم. این کتابهای سطحبندی شده برای تقویت Reading چقدر زمان میبرند تا آدم رو به سطح کتابهای اصلی برسونند؟
مریم جان، این دقیقاً همون سدیه که اکثر زبانآموزها باهاش روبرو میشن. اگر با Graded Readers شروع کنی و طبق متد i+1 پیش بری (یعنی کتابی که فقط حدود ۵ درصدش برات جدید باشه)، بعد از مطالعه مداوم ۱۰ تا ۱۵ جلد کتاب در هر سطح، متوجه میشی که سرعت خوندنت و درک مطلبت چقدر بالا رفته. صبور باش و از مسیر لذت ببر!
بهترین سری به نظر من Oxford Bookworms هست. لغاتش خیلی دقیق سطحبندی شدن. راستی آیا برای این کتابها فایل صوتی یا همون Audiobook هم وجود داره؟
بله پویا جان، دقیقاً! اکثر مجموعههای معتبر مثل Oxford Bookworms و Penguin Readers نسخه صوتی هم دارن که گوش دادن بهشون همزمان با خوندن متن، به شدت روی Pronunciation و Listening شما تاثیر مثبت میذاره.
من سطحم متوسطه (B1). به نظرتون بهتره کتابهای سطح Elementary رو بخونم تا اعتماد به نفسم بالا بره یا برم سراغ Intermediate که برام چالش داشته باشه؟
سارا جان، پیشنهاد ما اینه که برای تمرین ‘Extensive Reading’ یا همون مطالعه گسترده، کتابی رو انتخاب کنی که راحت بتونی بخونی (یعنی همون Elementary). هدف در این روش، لذت بردن از داستان و یادگیری ناخودآگاه لغات در متنه، نه کلنجار رفتن با دیکشنری.
مقاله خیلی مفیدی بود. من همیشه دنبال کلمه ‘Extensive Reading’ بودم که تو متن بهش اشاره کردید. آیا این روش برای یادگیری Slang و اصطلاحات خیابانی هم جواب میده یا این کتابها بیشتر جنبه رسمی دارن؟
سوال خوبیه امیرحسین. کتابهای Graded Readers معمولاً از Standard English استفاده میکنن تا پایه زبانی شما قوی بشه. برای یادگیری Slang بهتره سراغ رمانهای مدرن (بدون سطحبندی) یا فیلم و سریال بری. اما برای ساختن یک ساختار ذهنی قوی، این کتابها بیرقیب هستند.
من شنیدم که میگن اگه تو هر صفحه بیشتر از ۵ تا کلمه بلد نباشیم، اون کتاب برای سطح ما نیست. این قانون ۵ انگشت در مورد Graded Readers هم صدق میکنه؟
دقیقاً نیلوفر جان! قانون ‘Five Finger Rule’ یک معیار عالی برای انتخاب کتابه. اگر در هر صفحه به بیش از ۵ کلمه جدید برخورد کردی، یعنی اون کتاب برای سطح فعلی تو سنگینه و ممکنه باعث خستگی و دلزدگیت بشه.
من سری کتابهای Dominoes رو خیلی دوست دارم چون تمرینهای خوبی هم آخر هر فصل دارن. به نظرم برای درک مطلب (Reading Comprehension) عالی هستن.
ممنون از پیشنهادت مهدی عزیز. سری Dominoes به دلیل داشتن تصاویر رنگی و تمرینهای تعاملی، انتخابی عالی برای کسانی هست که میخوان فعالانه مطالعه کنن.
ببخشید، آیا خوندن این کتابها به تقویت Speaking هم کمک میکنه؟ چون من فقط میخوام بتونم صحبت کنم.
هانیه جان، شاید مستقیم نه، اما به طور غیرمستقیم بله! وقتی شما زیاد میخونید، مغزتون با ساختارهای صحیح جملهبندی آشنا میشه و کلمات در جای درست خودشون در ذهن شما ثبت میشن (Input). این ورودیها در نهایت موقع صحبت کردن به کمک شما میان و جملات رو راحتتر میسازید.
یک سوال: واژه Graded در اینجا به معنی نمرهدهی شده هست یا سطحبندی شده؟ چون من تو دیکشنری هر دو رو دیدم.
در این بافتار (Context)، کلمه Graded به معنای ‘سطحبندی شده’ یا ‘طبقهبندی شده’ است. یعنی لغات و گرامر بر اساس استانداردهای آموزشی (مثل CEFR) از ساده به دشوار مرتب شدن.
من برای پسرم که ۷ سالشه دنبال کتاب میگردم. آیا Graded Readers مخصوص کودکان هم داریم؟
بله فرشته عزیز، مجموعههایی مثل ‘Dolphin Readers’ یا ‘Ladybird Readers’ مخصوص کودکان طراحی شدن که با تصاویر جذاب و جملات بسیار ساده، اونها رو به یادگیری زبان ترغیب میکنن.
واقعا عالی بود. من قبلا فکر میکردم فقط باید کتابهای سنگین بخونم تا زبانم خوب بشه، ولی الان فهمیدم که Graded Readers میانبر بهتریه.
آیا لیست کاملی از تمام مجموعههای معتبر دارید که بشه دانلود کرد؟ من الان سطح Starter هستم.
الناز جان، پیشنهاد میکنم با سری Oxford Bookworms سطح Starter شروع کنی. لیست کامل رو در انتهای همین مقاله آوردهایم. برای دانلود هم میتونی به بخش منابع آموزشی سایت ما سر بزنی.
من یه جا خوندم که نباید موقع خوندن این کتابها از دیکشنری استفاده کرد. درسته؟
تا حد زیادی بله مازیار عزیز. هدف اینه که معنی کلمات رو از طریق ‘Context’ یا همون متن حدس بزنید. اگر برای هر کلمه به دیکشنری رجوع کنید، لذت داستان از بین میره. فقط کلماتی رو چک کنید که بدون اونها فهم کل داستان غیرممکن میشه.
خیلی ممنون، این مقاله باعث شد دیدگاهم نسبت به مطالعه انگلیسی عوض بشه. فکر میکردم خوندن کتاب داستان وقت تلف کردنه!
تفاوت سطحهای Penguin Readers با Oxford Bookworms چیه؟ مثلا سطح ۲ این با سطح ۲ اون یکی برابره؟
سعید جان، تقریباً مشابه هستند اما دقیقاً یکی نیستن. هر ناشر سیستم خودشو داره. معمولاً بر اساس تعداد کلمات کلیدی (Headwords) سنجیده میشن. مثلاً سطح ۲ آکسفورد حدود ۷۰۰ واژه و سطح ۲ پنگوئن حدود ۶۰۰ واژه کلیدی رو پوشش میده.