- s سوم شخص در زبان انگلیسی چیست و چرا اهمیت دارد؟
- چه زمانی باید به انتهای فعل s یا es اضافه کنیم؟
- قواعد املایی برای اضافه کردن s سوم شخص به افعال مختلف چگونه است؟
- آیا افعال بیقاعدهای برای این قانون وجود دارند؟
- اشتباهات رایج در استفاده از s سوم شخص کدامند و چگونه از آنها جلوگیری کنیم؟
در این مقاله جامع، به تمام این سوالات کلیدی پاسخ خواهیم داد و به شما کمک میکنیم تا یک بار برای همیشه بر گرامر s سوم شخص در زمان حال ساده مسلط شوید. این مفهوم یکی از پایهایترین و در عین حال مهمترین قواعد گرامر انگلیسی است که یادگیری صحیح آن، تأثیر چشمگیری بر روانی و دقت کلام شما، چه در مکالمه و چه در نوشتار، خواهد داشت. با ما همراه باشید تا با مثالهای کاربردی و توضیحات شفاف، این مبحث را به سادگی فرا بگیرید.
s سوم شخص چیست و چه زمانی از آن استفاده میکنیم؟
در زبان انگلیسی، وقتی میخواهیم در مورد یک شخص یا چیز دیگر (نه من و نه شما) در زمان حال ساده (Simple Present Tense) صحبت کنیم، باید به انتهای فعل اصلی جمله، پسوند s- یا es- اضافه کنیم. به این پسوند، «s سوم شخص مفرد» یا به اختصار s سوم شخص میگویند. این قانون فقط برای ضمایر سوم شخص مفرد یعنی He (او – مذکر)، She (او – مونث) و It (آن – برای اشیاء، حیوانات یا مفاهیم) و یا هر اسم مفرדי که بتوان این ضمایر را جایگزین آن کرد (مانند Ali, Sara, the cat, the book) به کار میرود.
به عبارت سادهتر، هرگاه فاعل جمله یکی از موارد زیر بود، فعل شما در زمان حال ساده نیاز به s سوم شخص دارد:
- He (او – مذکر)
- She (او – مونث)
- It (آن)
- یک اسم مفرد (مانند: my brother, the teacher, a dog)
برای سایر ضمایر (I, You, We, They) و اسامی جمع (my friends, the teachers, dogs) فعل به صورت ساده و بدون هیچ تغییری به کار میرود. به این تفاوت در مثالهای زیر دقت کنید:
- I work in an office. (من در یک اداره کار میکنم.)
- He works in an office. (او در یک اداره کار میکند.)
- They play football every Friday. (آنها هر جمعه فوتبال بازی میکنند.)
- She plays football every Friday. (او هر جمعه فوتبال بازی میکند.)
قواعد املایی برای اضافه کردن s سوم شخص به افعال
اضافه کردن s سوم شخص به انتهای افعال همیشه به سادگی افزودن یک حرف ‘s’ نیست. بسته به اینکه فعل به چه حرفی ختم میشود، قواعد املایی متفاوتی وجود دارد. در ادامه به تفصیل این قواعد را بررسی میکنیم.
قانون اول: حالت کلی (افزودن s-)
برای اکثر افعال در زبان انگلیسی، کافی است فقط یک حرف s به انتهای آنها اضافه کنید. این سادهترین و رایجترین حالت است.
- work → works
- eat → eats
- drink → drinks
- speak → speaks
- live → lives
مثال در جمله:
My sister lives in Tehran. (خواهر من در تهران زندگی میکند.)
قانون دوم: افعال منتهی به s, sh, ch, x, z (افزودن es-)
اگر فعلی به یکی از حروف یا ترکیبات زیر ختم شود، برای تلفظ راحتتر، به جای s، باید پسوند es به انتهای آن اضافه کنیم. این حروف و ترکیبات عبارتند از:
- -s: miss → misses
- -sh: wash → washes
- -ch: watch → watches
- -x: fix → fixes
- -z: buzz → buzzes
مثال در جمله:
He washes his car every weekend. (او هر آخر هفته ماشینش را میشوید.)
She watches too much TV. (او بیش از حد تلویزیون تماشا میکند.)
قانون سوم: افعال منتهی به حرف بیصدا + y
اگر فعلی به یک حرف بیصدا (consonant) و سپس حرف y ختم شود، ابتدا حرف y را حذف کرده و سپس پسوند ies را به انتهای فعل اضافه میکنیم.
- study → studies (حرف قبل از y، حرف d است که بیصداست)
- try → tries (حرف قبل از y، حرف r است که بیصداست)
- fly → flies (حرف قبل از y، حرف l است که بیصداست)
- cry → cries (حرف قبل از y، حرف r است که بیصداست)
مثال در جمله:
The baby cries when she is hungry. (نوزاد وقتی گرسنه است گریه میکند.)
قانون چهارم: افعال منتهی به حرف صدادار + y
اما اگر فعلی به یک حرف صدادار (vowel) و سپس حرف y ختم شود، قانون سوم اعمال نمیشود. در این حالت، فقط یک s به انتهای فعل اضافه میکنیم و هیچ تغییری در حرف y ایجاد نمیشود. (حروف صدادار عبارتند از: a, e, i, o, u)
- play → plays (حرف قبل از y، حرف a است که صدادار است)
- enjoy → enjoys (حرف قبل از y، حرف o است که صدادار است)
- say → says (حرف قبل از y، حرف a است که صدادار است)
مثال در جمله:
He always enjoys classical music. (او همیشه از موسیقی کلاسیک لذت میبرد.)
قانون پنجم: افعال منتهی به o
برای افعالی که به حرف o ختم میشوند نیز معمولاً پسوند es اضافه میشود.
- go → goes
- do → does
مثال در جمله:
She goes to the gym three times a week. (او سه بار در هفته به باشگاه میرود.)
افعال بیقاعده: Have, Do, Be
مانند بسیاری از قواعد گرامری در انگلیسی، برای قانون s سوم شخص نیز استثناهایی وجود دارد. مهمترین این استثناها، افعال have، do و be هستند که شکل سوم شخص مفرد آنها کاملاً متفاوت است.
فعل Have
شکل سوم شخص مفرد فعل have (داشتن)، has است. ما هرگز نمیگوییم “haves”.
- I have a pen.
- He has a pen.
فعل Do
همانطور که در قانون پنجم اشاره شد، شکل سوم شخص مفرد فعل do (انجام دادن)، does است. این فعل علاوه بر فعل اصلی، به عنوان فعل کمکی در جملات منفی و سوالی زمان حال ساده نیز به کار میرود.
- We do our homework.
- She does her homework.
فعل Be
فعل be (بودن) کاملاً بیقاعده است و شکل سوم شخص مفرد آن در زمان حال ساده، is است.
- I am a teacher.
- You are a student.
- He/She/It is a doctor.
جدول خلاصه قوانین s سوم شخص
برای مرور سریع و مقایسه قوانین، میتوانید از جدول زیر استفاده کنید:
| قانون | شرط | تغییر | مثال |
|---|---|---|---|
| حالت کلی | اکثر افعال | اضافه کردن s | work → works |
| تلفظ | افعال منتهی به s, sh, ch, x, z | اضافه کردن es | watch → watches |
| املایی (y) | فعل منتهی به حرف بیصدا + y | حذف y و اضافه کردن ies | study → studies |
| املایی (y) | فعل منتهی به حرف صدادار + y | اضافه کردن s | play → plays |
| املایی (o) | افعال منتهی به o | اضافه کردن es | go → goes |
| بیقاعده | فعل have | تبدیل به has | have → has |
نکات مهم در جملات منفی و سوالی
یک نکته بسیار مهم که زبانآموزان اغلب فراموش میکنند این است که در جملات منفی و سوالی زمان حال ساده، s سوم شخص از فعل اصلی حذف میشود و به فعل کمکی (auxiliary verb) یعنی does منتقل میگردد. در واقع، خودِ ‘does’ شکل سوم شخصِ ‘do’ است و دیگر نیازی به تکرار s در فعل اصلی نیست.
جمله مثبت:
She works hard. (او سخت کار میکند.)
جمله منفی:
She does not work hard. (او سخت کار نمیکند.)
توجه کنید که فعل اصلی به شکل ساده (work) برگشته است.
جمله سوالی:
Does she work hard? (آیا او سخت کار میکند؟)
در اینجا نیز فعل اصلی به شکل ساده (work) آمده است.
اشتباهات رایج زبانآموزان
یادگیری و به کار بردن صحیح s سوم شخص نیازمند تمرین است. در اینجا به چند اشتباه متداول اشاره میکنیم تا از آنها دوری کنید:
- فراموش کردن s سوم شخص: این رایجترین اشتباه است. مثلاً گفتن “He work here” به جای “He works here”.
- استفاده از s برای ضمایر دیگر: به اشتباه برای ضمایری مانند I, We, They از s استفاده میشود. مثلاً “They works hard” که غلط است.
- استفاده از s در جملات منفی و سوالی: همانطور که گفته شد، بعد از does/doesn’t فعل باید به صورت ساده بیاید. جمله “She doesn’t works here” اشتباه است.
- اشتباهات املایی: عدم رعایت قوانین املایی، مانند نوشتن “He studys” به جای “He studies”.
بهترین راه برای جلوگیری از این اشتباهات، تمرین و تکرار مداوم است. سعی کنید جملاتی با فاعلهای سوم شخص مفرد بسازید و آنها را به حالت منفی و سوالی نیز تبدیل کنید.
خیلی ممنون از مقاله خوبتون. همیشه توی تشخیص اینکه برای have از s استفاده کنم یا نه مشکل داشتم. الان متوجه شدم که has در واقع همون فرم سوم شخص have هست.
خواهش میکنم سارا جان. دقیقاً همینطوره! فعل have یکی از معدود افعال بیقاعده در این زمینه است که به جای hav-es تبدیل به has میشه. خوشحالم که برات مفید بوده.
یک سوال داشتم؛ برای افعالی که به y ختم میشن، همیشه y به ies تبدیل میشه؟ مثلاً در مورد فعل play چطور؟
سوال خیلی خوبیه امیررضا. اگر قبل از y حرف صدادار (a, e, i, o, u) باشه، فقط s اضافه میکنیم (plays). اما اگر قبل از y حرف بیصدا باشه، y به i تبدیل و es اضافه میشه (studies).
من توی بعضی فیلمها میشنوم که مثلاً میگن ‘He don’t know’. مگه نباید برای he از s استفاده کرد و گفت doesn’t؟
بله مریم جان، حق با شماست. در گرامر استاندارد حتماً باید بگیم ‘He doesn’t’. جملهای که شنیدی مربوط به اسلنگ (Slang) یا لهجههای خاصی از انگلیسیه که در مکالمات غیررسمی استفاده میشه، اما در آزمونها و محیطهای رسمی اشتباهه.
تلفظ s آخر فعل همیشه صدای ‘س’ میده یا ممکنه تغییر کنه؟
نیما عزیز، تلفظ s سوم شخص سه حالت داره: صدای /s/، صدای /z/ و صدای /iz/. بستگی داره که حرف آخر فعل چی باشه. مثلاً در plays صدای /z/ و در watches صدای /iz/ میده.
خیلی عالی توضیح دادید. بخش مربوط به افعالی که به sh و ch ختم میشن خیلی کاربردی بود. برای فعل ‘fix’ هم باید es اضافه کنیم دیگه؟
دقیقاً هانیه جان. افعالی که به x, s, z, sh, ch ختم میشن، برای راحتی تلفظ حتماً es میگیرند. پس fix میشه fixes.
ممنون از سایت خوبتون. برای کلماتی مثل ‘Everybody’ یا ‘Someone’ هم باید فعل رو با s بیاریم؟ چون به نظر میاد دارن درباره چند نفر حرف میزنن.
نکته بسیار هوشمندانهای بود آرش! بله، ضمایر نامعین مثل everybody, everyone, somebody همگی مفرد حساب میشن و حتماً باید فعلشون s سوم شخص بگیره. مثلا: .Everybody loves pizza
من توی رایتینگ یادم میمونه s بذارم ولی موقع حرف زدن کلاً یادم میره! راهکاری دارید؟
پریسا جان این مشکل خیلی از زبانآموزهاست. بهترین راهکار ‘Shadowing’ یا تکرار جملات بعد از شنیدنه. سعی کن جملات ساده رو با صدای بلند برای خودت تکرار کنی تا مغزت به شنیدن صدای s در انتهای فعل عادت کنه.
آیا افعال کمکی مثل can یا must هم s میگیرن؟ مثلا میتونیم بگیم He cans؟
خیر رضا جان. افعال Modal (مثل can, must, should, may) استثنا هستند و تحت هیچ شرایطی s سوم شخص نمیگیرند. همیشه میگیم: .He can swim
مطلب بسیار جامع و کاملی بود. مخصوصاً مثالهایی که برای جملات منفی زدید خیلی کمک کرد که بفهمم وقتی does میاد، s فعل حذف میشه.
خوشحالم که این بخش برات شفاف شده فاطمه عزیز. یادت باشه does مثل یک آهنربا عمل میکنه و s فعل رو به خودش جذب میکنه!
یک سوال: کلمه says چطوری تلفظ میشه؟ من شنیدم بعضیها میگن ‘سِز’ (sez).
دقیقاً درسته کیان! کلمه say وقتی s میگیره، تلفظش از /seɪ/ به /sez/ تغییر میکنه. این یکی از نکات تلفظی مهمیه که خیلیها رعایت نمیکنن.
واقعاً گرامر انگلیسی با اینکه ساده به نظر میاد ولی جزئیات زیادی داره. ممنون که به زبان ساده آموزش میدید.
ممنون از انرژی مثبتی که دادی الناز جان. هدف ما دقیقاً همینه که مفاهیم به ظاهر پیچیده رو سادهسازی کنیم.
توی آزمون آیلتس اگه این s رو جا بندازیم نمره زیادی کم میشه؟
حامد عزیز، s سوم شخص جزو خطاهای گرامری پایه (Basic Errors) محسوب میشه. تکرار زیاد این اشتباه میتونه نمره Grammatical Range and Accuracy شما رو به شدت پایین بیاره، پس حتماً روش تمرکز کن.
دمتون گرم. خیلی دنبال قواعد املایی es بودم که اینجا کامل توضیح داده بودید.
ممنون مهدی جان، خوشحالم که به کارت اومد.
یه سوال فنی: اگه فاعل جمله my cat باشه باز هم s میخواد؟ چون آدم نیست!
بله شیرین جان. قانون سوم شخص مفرد برای تمام ضمایر It, She, He و معادلهای اونها (مثل اشیاء یا حیوانات به صورت مفرد) صدق میکنه. پس میگیم: .The cat drinks milk
مطلب مفیدی بود. استفاده از جدول برای مقایسه افعال خیلی به یادگیری کمک میکنه.
من همیشه فکر میکردم s فقط برای جمع بستنه! چقدر خوب که تفاوت s جمع و s سوم شخص رو توضیح دادید.
فعل go وقتی es میگیره تلفظش تغییر میکنه؟
تلفظ اصلی فعل یعنی ‘گو’ حفظ میشه و فقط صدای /z/ به آخرش اضافه میشه: /ɡoʊz/. تغییر چشمگیری مثل say/says نداره.
برای جمله ‘My parents live in Tehran’ چرا فعل s نگرفته؟ مگه سوم شخص نیست؟
غزل جان، چون My parents جمع هست (معادل They). قانون s فقط برای سوم شخص ‘مفرد’ (یک نفر یا یک چیز) هست. اگر میگفتی My father، اون وقت s لازم بود.
سپاس فراوان. این بخش اشتباهات رایج خیلی عالی بود، دقیقاً همونهایی بود که من همیشه انجام میدادم.
میشه لطفاً چند تا تمرین هم انتهای مقاله بذارید که خودمون رو تست کنیم؟
حتماً بهار جان، پیشنهاد خوبیه. در آپدیت بعدی مقاله، بخش کوئیز و تمرینات تعاملی رو حتماً اضافه میکنیم.