- آیا تا به حال هنگام استفاده از افعال “rise” و “raise” سردرگم شدهاید و نمیدانید کدام را باید به کار ببرید؟
- آیا این اشتباهات گرامری باعث شده که اعتماد به نفستان در مکالمه انگلیسی کاهش یابد؟
- آیا به دنبال راهی ساده و شفاف هستید تا تفاوت “rise” و “raise” را برای همیشه درک کنید؟
- آیا از دیدن جملاتی مثل “I rose the price” یا “The company raised” خسته شدهاید و میخواهید تفاوت درست را بدانید؟
نگران نباشید! این سردرگمی کاملاً طبیعی است و بسیاری از زبانآموزان با آن دست و پنجه نرم میکنند. اما در این راهنما، ما تفاوت rise و raise را به سادگی و به طور کامل توضیح خواهیم داد تا دیگر هرگز این اشتباه را تکرار نکنید و با اطمینان کامل از این افعال استفاده کنید.
پاسخ سریع: خلاصه تفاوت “Rise” و “Raise”
قبل از اینکه عمیقاً به بررسی بپردازیم، این جدول به شما یک دید کلی و سریع از تفاوتهای اصلی این دو فعل مهم میدهد:
| ویژگی | Rise | Raise |
|---|---|---|
| معنی اصلی | خودش بالا میرود / صعود میکند (بالا آمدن) | چیزی را بالا میبرد / بلند میکند (بالا بردن) |
| نوع فعل | فعل لازم (Intransitive Verb) – بدون نیاز به مفعول | فعل متعدی (Transitive Verb) – نیاز به مفعول مستقیم |
| شکل فعل (بیقاعده/باقاعده) | بیقاعده (Rise, Rose, Risen) | باقاعده (Raise, Raised, Raised) |
| فاعل انجامدهنده | فاعل خودش عمل را انجام میدهد. | فاعل بر روی مفعول عمل را انجام میدهد. |
فعل “Rise” (بالا آمدن): یک حرکت مستقل و درونی
فعل “rise” یک فعل لازم (intransitive) است. این به این معنی است که “rise” به مفعول مستقیم احتیاج ندارد. فاعل جمله خودش عمل بالا رفتن را انجام میدهد و هیچ چیز دیگری درگیر این عمل نیست که توسط فاعل بلند شود.
شکلهای فعل “Rise”
“Rise” یک فعل بیقاعده است و شکلهای آن به شرح زیر است:
- شکل ساده (Base Form): rise
- گذشته ساده (Simple Past): rose
- اسم مفعول (Past Participle): risen
کاربردهای اصلی “Rise”
از “rise” برای بیان مفهوم “بالا رفتن یا صعود کردن خود به خودی” در موارد زیر استفاده میشود:
-
بالا رفتن فیزیکی (خود به خود): وقتی چیزی از جای خود بلند میشود یا به سمت بالا حرکت میکند.
- ✅ The sun rises in the east. (خورشید در شرق طلوع میکند.)
- ❌ The sun raises in the east.
- ✅ She rose from her seat to greet him. (او از جایش بلند شد تا به او خوشامد بگوید.)
- ❌ She raised from her seat to greet him.
-
افزایش کمیت، دما، سطح و غیره: وقتی چیزی به طور طبیعی یا تدریجی افزایش مییابد.
- ✅ Prices are rising steadily. (قیمتها به طور پیوسته در حال افزایش هستند.)
- ❌ Prices are raising steadily.
- ✅ The river has risen by two meters. (سطح رودخانه دو متر بالا آمده است.)
- ❌ The river has raised by two meters.
-
برخاستن و ظاهر شدن:
- ✅ A new city will rise from the ashes of the old one. (شهر جدیدی از خاکسترهای شهر قدیمی سربرخواهد آورد.)
- ✅ Doubts began to rise in her mind. (شک و تردید در ذهنش شروع به جوانه زدن کرد.)
فرمول “Rise”:
فاعل + rise (به شکل مناسب)
فعل “Raise” (بالا بردن): عملی که بر روی چیزی انجام میشود
برخلاف “rise”، فعل “raise” یک فعل متعدی (transitive) است. این یعنی “raise” همیشه به یک مفعول مستقیم (direct object) نیاز دارد. فاعل جمله عملی را انجام میدهد که بر روی مفعول تأثیر میگذارد و آن را به سمت بالا حرکت میدهد.
شکلهای فعل “Raise”
“Raise” یک فعل باقاعده است و شکلهای آن بسیار ساده است:
- شکل ساده (Base Form): raise
- گذشته ساده (Simple Past): raised
- اسم مفعول (Past Participle): raised
کاربردهای اصلی “Raise”
از “raise” برای بیان مفهوم “بالا بردن یا بلند کردن چیزی” توسط فاعل استفاده میشود:
-
بلند کردن فیزیکی چیزی: وقتی شما چیزی را از مکانی پایین به مکانی بالاتر منتقل میکنید.
- ✅ Please raise your hand if you have a question. (لطفاً اگر سوالی دارید، دستتان را بالا ببرید.)
- ❌ Please rise your hand if you have a question.
- ✅ The workers raised the beam into place. (کارگران تیرآهن را سر جایش بلند کردند.)
- ❌ The workers rose the beam into place.
-
افزایش دادن (مقدار، قیمت، حقوق و غیره): وقتی شما عامدانه چیزی را افزایش میدهید.
- ✅ The company decided to raise salaries. (شرکت تصمیم گرفت حقوقها را افزایش دهد.)
- ❌ The company decided to rise salaries.
- ✅ We need to raise more money for charity. (ما باید پول بیشتری برای خیریه جمعآوری کنیم.)
- ❌ We need to rise more money for charity.
-
پرورش دادن (گیاهان یا حیوانات) یا بزرگ کردن (فرزند):
- ✅ They raise sheep on their farm. (آنها در مزرعهشان گوسفند پرورش میدهند.)
- ✅ She raised her children to be independent. (او فرزندانش را مستقل بار آورد.)
-
طرح کردن یا مطرح کردن (موضوع، سوال):
- ✅ He raised an important question during the meeting. (او سوال مهمی را در طول جلسه مطرح کرد.)
فرمول “Raise”:
فاعل + raise (به شکل مناسب) + مفعول مستقیم
تفاوت کلیدی: فعل لازم (Intransitive) در برابر فعل متعدی (Transitive)
همانطور که میبینید، جوهر تفاوت بین “rise” و “raise” در لازم یا متعدی بودن آنها نهفته است. درک این مفهوم گرامری کلید حل این مشکل است و به کاهش اضطراب زبانی (Language Anxiety) شما کمک شایانی خواهد کرد.
Rise (لازم): بدون مفعول، عمل خودش انجام میشود.
مثال:
- A mist rose from the lake. (مه از دریاچه بلند شد/برخاست.) (مه خودش بلند شد.)
- My spirits rise when I hear that song. (روحیه من با شنیدن آن آهنگ بالا میرود.) (روحیه خودش بالا میرود.)
Raise (متعدی): نیاز به مفعول، عملی که بر روی چیزی انجام میشود.
مثال:
- She raised her eyes from the book. (او چشمانش را از کتاب بلند کرد.) (او چشمانش را بلند کرد – “eyes” مفعول است.)
- The government will raise taxes. (دولت مالیاتها را افزایش خواهد داد.) (دولت مالیاتها را بالا میبرد – “taxes” مفعول است.)
جدول مقایسهای برای درک بهتر
برای تثبیت این تفاوت، به این مقایسههای مستقیم توجه کنید:
| Rise (فعل لازم) | Raise (فعل متعدی) |
|---|---|
| The balloon rose into the sky. (بالن خودش به آسمان رفت.) | They raised the balloon into the sky. (آنها بالن را به آسمان بردند.) |
| Dust rose from the ground. (گرد و خاک از زمین بلند شد.) | The car raised a cloud of dust. (ماشین ابری از گرد و خاک را بلند کرد.) |
| Temperatures will rise tomorrow. (فردا دما بالا خواهد رفت.) | The company will raise temperatures in the factory. (شرکت دمای کارخانه را بالا خواهد برد.) |
| He rose early. (او زود بلند شد.) | He raised his children early. (او فرزندانش را زود بیدار کرد/بزرگ کرد.) |
نکات مهم و استثناها
-
“Arise”: کلمهای شبیه به “rise” است اما معمولاً در معنای “رخ دادن” یا “پدیدار شدن” استفاده میشود، به خصوص برای مشکلات یا فرصتها. این هم یک فعل لازم است.
- ✅ Problems often arise when there’s a lack of communication. (مشکلات اغلب زمانی به وجود میآیند که کمبود ارتباط وجود داشته باشد.)
-
معانی مجازی: هر دو فعل میتوانند معانی مجازی داشته باشند، اما قاعده لازم/متعدی بودن همچنان پابرجاست.
- ✅ His spirits rose. (روحیه او بالا رفت.) – rise
- ✅ She tried to raise his spirits. (او تلاش کرد روحیه او را بالا ببرد.) – raise
اشتباهات رایج و باورهای غلط (Common Myths & Mistakes)
بسیاری از زبانآموزان به دلیل شباهت معنایی این دو فعل دچار اشتباه میشوند. بیایید به برخی از این اشتباهات نگاهی بیندازیم:
-
استفاده از “rise” به جای “raise” با مفعول:
- ❌ I need to rise my hand.
- ✅ I need to raise my hand. (دست نیاز به بالا بردن دارد، پس مفعول است.)
-
استفاده از “raise” به جای “rise” بدون مفعول:
- ❌ The sun raises in the morning.
- ✅ The sun rises in the morning. (خورشید خودش بالا میآید، بدون مفعول.)
-
اشتباه در شکل گذشته “rise”:
- ❌ He rised from his chair.
- ✅ He rose from his chair. (“rise” بیقاعده است.)
این اشتباهات طبیعی هستند. مهم این است که با تمرین و دقت، متوجه تفاوت لازم و متعدی بودن این افعال شوید. هر بار که میخواهید از یکی از این دو فعل استفاده کنید، از خود بپرسید: “آیا چیزی توسط فاعل بالا برده میشود (مفعول دارد) یا فاعل خودش بالا میرود (مفعول ندارد)؟” این سوال ساده، گرامر شما را به شدت تقویت میکند.
سوالات متداول (Common FAQ)
در ادامه به برخی از سوالات رایج در مورد تفاوت “rise” و “raise” پاسخ میدهیم:
-
چگونه میتوانم به سادگی تفاوت “rise” و “raise” را به خاطر بسپارم؟
یک راه ساده: به “raise” فکر کنید که حرف “a” دارد. “a” میتواند به معنی “action on an object” (عمل بر روی یک مفعول) باشد. در مقابل، “rise” بدون “a” به معنی “خود به خود بالا رفتن” است.
-
آیا هر دو فعل میتوانند در مورد افزایش حقوق یا قیمت استفاده شوند؟
بله، اما با معنی متفاوت:
- ✅ My salary will rise next year. (حقوق من سال آینده افزایش خواهد یافت – حقوق خودش بالا میرود.)
- ✅ My boss will raise my salary next year. (رئیس من حقوقم را سال آینده افزایش خواهد داد – رئیس حقوق را بالا میبرد.)
-
آیا “rise” و “raise” کاربردهای اصطلاحی (idiomatic) خاصی دارند؟
بله، برای مثال:
- Rise and shine! (پاشو و بدرخش! – اصطلاحی برای بیدار کردن کسی)
- Raise a family (بزرگ کردن یک خانواده)
- Raise awareness (افزایش آگاهی)
- Rise to the occasion (در موقعیت حساس توانایی نشان دادن)
در تمام این اصطلاحات، قاعده لازم/متعدی بودن همچنان صادق است.
نتیجهگیری
تبریک میگویم! با مطالعه دقیق این مقاله، شما اکنون درک عمیق و کاملی از تفاوت rise و raise دارید. دیگر نیازی به نگرانی یا حدس و گمان نیست. به یاد داشته باشید که “rise” یک حرکت خود به خودی و بدون مفعول است (خورشید طلوع میکند)، در حالی که “raise” عملی است که بر روی یک مفعول انجام میشود (شما دستتان را بالا میبرید).
نگران نباشید اگر در ابتدا کمی نیاز به تفکر بیشتر داشتید. یادگیری یک زبان یک سفر است، نه یک مسابقه. با تمرین و استفاده آگاهانه از این دو فعل در جملات و مکالمات روزمره خود، به زودی استفاده صحیح از آنها برایتان طبیعی خواهد شد. به پیشرفتتان افتخار کنید و به یاد داشته باشید که هر اشتباهی، پلهای برای یادگیری عمیقتر است. به تلاش خود ادامه دهید و به زودی با اعتماد به نفس کامل در انگلیسی صحبت خواهید کرد!
وای چقدر عالی توضیح دادین! همیشه این دو تا فعل رو قاطی میکردم. مخصوصاً وقتی میخواستم بگم قیمتها بالا رفت. فکر میکردم باید بگم ‘rose the prices’.
ممنون از مقاله خوبتون. پس ‘rise and shine’ هم همون معنی خودش بالا اومدن رو میده؟ یعنی خورشید بالا میاد؟
سوال بسیار خوبی امیر! بله، در اصطلاح ‘rise and shine’ منظور از ‘rise’ همون ‘بیدار شدن و از رختخواب بلند شدن’ هست که به نوعی با ‘بالا آمدن’ مرتبط است، مثل طلوع خورشید و شروع روز. معنی تحتاللفظی آن ‘بلند شو و بدرخش’ است.
تا حالا به این دقیق بودن تفاوت این دو فکر نکرده بودم. مثالهاش خیلی کمک کرد. یعنی اگه بخوام بگم دستمو بالا بردم باید بگم ‘I raised my hand’ درسته؟
کاملاً درسته مینا جان! ‘I raised my hand’ یک مثال عالی برای فعل متعدی ‘raise’ است چون ‘دست’ (my hand) مفعول فعل شماست. آفرین بر دقت شما!
مرسی از آموزش بینظیرتون. جدول خلاصه هم خیلی کاربردی بود. من همیشه یادم میموند که raise یه ‘a’ اضافه داره و این یعنی یه چیزی رو ‘a’ز خودت جدا میکنی و بالا میبری! (شاید راه خوبی نباشه!)
خیلی جالبه رضا! این روشهای خلاقانه برای به خاطر سپردن خیلی به یادگیری کمک میکنه. مهم اینه که شما تفاوت اصلی (متعدی/لازم) رو درک کردید. روش شما هم اگه کمکتون میکنه، عالیه!
Can we say ‘The sun raised’? Or it’s ‘The sun rose’?
Hi Ali! Great question. Since the sun moves up by itself, it’s an intransitive action. So, the correct phrase is ‘The sun rose.’ ‘The sun raised’ would imply something or someone *raised* the sun, which isn’t the natural way we speak about it. Keep up the great questions!
سلام! من فکر میکردم ‘rise’ فقط برای چیزای فیزیکیه. مثلاً قیمت. در مورد سطح آب یا روحیه هم میشه استفاده کرد؟
سلام فاطمه جان! بله، سوال خیلی مهمیه. ‘rise’ فقط برای چیزهای فیزیکی نیست. میتوانید برای مفاهیم انتزاعی هم استفاده کنید. مثلاً ‘The water level rose’ (سطح آب بالا رفت) یا ‘Her spirits rose’ (روحیهاش بالا رفت). در هر دو حالت، موضوع خودش بالا میرود.
واقعاً نیاز داشتم به این توضیح. همیشه تو مکالمه یه لحظه مکث میکردم که کدومو بگم. حالا دیگه خیالم راحته.
یه بار تو فیلم شنیدم ‘Raise your voice’. اینم همون raise متعدی هست؟
بله نرگس جان، دقیقاً! ‘Raise your voice’ (صدایت را بالا ببر) یک مثال عالی از ‘raise’ متعدی است، چون ‘voice’ (صدا) مفعول فعل ‘raise’ است. شما در حال انجام کاری روی صدایتان هستید.
پس ‘to raise a child’ هم معنی بزرگ کردن و پرورش دادنه، که اونم متعدی هست چون روی بچه اعمال میشه. درسته؟
کاملاً درسته محمد! ‘to raise a child’ به معنی ‘پرورش دادن و بزرگ کردن یک کودک’ است و ‘child’ مفعول این فعل است. این هم یک کاربرد متعدی از ‘raise’ است که خیلی رایج است. احسنت بر هوش شما!
مرسی از مقاله کاملتون. من خیلی با این افعال مشکل داشتم. الان دیگه فکر کنم کاملاً متوجه شدم.
یعنی اگه بخوام بگم ‘شرکت حقوقها رو افزایش داد’ باید بگم ‘The company raised the salaries’. اگه بگم ‘The salaries rose’ یعنی خودشون بالا رفتن؟
دقیقاً همینطوره سینا جان! شما تفاوت رو کاملاً درک کردید. ‘The company raised the salaries’ (شرکت حقوقها رو بالا برد) – raise متعدی، شرکت فاعل و حقوق مفعول. ‘The salaries rose’ (حقوقها بالا رفتند) – rise لازم، حقوق خودش فاعل و بالا رفته. عالیه!
این نوع مقالات که اشتباهات رایج رو توضیح میدن واقعاً گنجینه هستن. لطفاً بازم از این موارد بذارید.
What about ‘rising costs’? Is ‘rising’ an adjective here?
That’s an excellent observation, Kian! Yes, in ‘rising costs,’ ‘rising’ is indeed acting as a present participle used as an adjective, describing the costs. It still carries the core meaning of ‘going up by itself’ (intransitive), but here it modifies a noun. Great linguistic insight!
میشه گفت ‘I rise early every day’؟
بله پریسا جان، کاملاً صحیح است! ‘I rise early every day’ به معنی ‘من هر روز صبح زود بلند میشوم’ است. در اینجا ‘rise’ به معنی بلند شدن از رختخواب است که یک عمل لازم است و فاعل (من) خودش این کار را انجام میدهد.
اینجا متوجه شدم که چرا همیشه برای سوالات گرامر مشکل داشتم. اشتباه اساسی رو نمیدونستم.
پس ‘raise awareness’ هم میشه یه چیزی رو (آگاهی) بالا بردن. مرسی.
دقیقاً همینطوره تارا! ‘raise awareness’ به معنی ‘بالا بردن سطح آگاهی’ است. ‘awareness’ (آگاهی) مفعول فعل ‘raise’ است و شما دارید کاری روی آن انجام میدهید. مثال بسیار خوبی زدید!
I always thought ‘rise’ was more formal. Is that true?
Not necessarily, Soroush. While ‘rise’ can sometimes sound a bit more formal or literary in certain contexts (e.g., ‘the sun rises’), both verbs are very common in everyday English. The key difference is their transitivity, not primarily their formality level. For instance, ‘get up’ is a common informal alternative for ‘rise’ when talking about waking up.
جدول خلاصه اول مقاله واقعاً طلایی بود! کاش همه مقالات آموزشی اینجوری شروع میشدن.
خوشحالیم که این بخش برایتان مفید بوده احسان جان! هدف ما دقیقاً همین است که یادگیری را تا حد ممکن ساده و کاربردی کنیم. بازخورد شما برای ما بسیار ارزشمند است!
در مورد زمان گذشته این دو فعل هم توضیح میدید؟ من همیشه ‘risen’ و ‘raised’ رو قاطی میکنم.
حتماً شادی جان! زمان گذشته ساده ‘rise’ میشود ‘rose’ (مثلاً: The sun rose early). و شکل اسم مفعول آن ‘risen’ است (مثلاً: The sun has risen). برای ‘raise’، زمان گذشته ساده و اسم مفعول هر دو ‘raised’ هستند (مثلاً: I raised my hand / I have raised my hand). دقت کنید که ‘rise’ بیقاعده است و ‘raise’ باقاعده.
توضیح فوقالعادهای بود، بالاخره بعد از سالها فرقشونو فهمیدم!
Is there any situation where ‘rise’ takes an object?
That’s a very insightful question, Yasmin! By definition, ‘rise’ is an intransitive verb, meaning it *does not* take a direct object. So, no, there isn’t a situation where ‘rise’ would directly take an object in its standard usage. If you see a verb that looks like ‘rise’ but takes an object, it’s likely a different word or a grammatical error. The core distinction is that ‘rise’ happens by itself, to the subject.
مثال ‘I rose the price’ واقعاً همونی بود که همیشه تو ذهنم بود! ممنون که درستش رو گفتین.
خوشحالیم که توانستیم ابهام را برطرف کنیم فرناز جان! این اشتباه بسیار رایج است و هدف ما دقیقاً کمک به درک صحیح این موارد است. موفق باشید!
واقعا مقاله به موقعی بود. همین دیروز داشتم فکر میکردم که چطور این دو تا رو اشتباهی به کار میبرم.
خیلی خوب توضیح دادید. الان دیگه میفهمم چرا “raise a question” درسته نه “rise a question”.
آفرین خاتره! دقیقاً همینطوره. ‘question’ (سوال) اینجا مفعول است و شما ‘سوال’ را مطرح میکنید (بالا میبرید)، پس نیاز به فعل متعدی ‘raise’ داریم. درک شما عالیه!
میشه لطفا برای ‘rise’ یه مثال دیگه هم بزنید که شاید کمتر کسی بدونه؟
حتماً نیما! یک مثال جالب میتواند ‘A murmur rose from the crowd’ باشد، به معنی ‘همهمهای از میان جمعیت برخاست/بلند شد’. در اینجا ‘murmur’ (همهمه) خودش بلند میشود و نیاز به مفعول ندارد. امیدوارم این مثال جدید مفید باشد!