- آیا با فرمول جادویی جمله سازی در زبان انگلیسی آشنا هستید؟
- چگونه میتوانم جایگاه فاعل، فعل و مفعول را در جمله به درستی تشخیص دهم؟
- تفاوت بین ساختارهای مختلف جمله مانند SVO، SVC و SVOO در چیست؟
- چطور میتوانم با تسلط بر ساختار جمله در انگلیسی، روانتر و طبیعیتر صحبت کنم؟
در این مقاله جامع، به تمام این سوالات کلیدی پاسخ خواهیم داد و به شما کمک میکنیم تا یک بار برای همیشه بر ساختار جمله در انگلیسی مسلط شوید. فهمیدن اینکه کلمات چگونه در کنار هم قرار میگیرند تا یک مفهوم را منتقل کنند، سنگ بنای یادگیری زبان انگلیسی است. بدون درک صحیح این ساختار، جملات شما ممکن است نامفهوم، عجیب و یا حتی کاملاً اشتباه به نظر برسند. با ما همراه باشید تا با سادهترین روشها، اجزای جمله در انگلیسی را کالبدشکافی کرده و فرمولهای اصلی جمله سازی را یاد بگیرید.
شالوده اصلی: ساختار Subject-Verb-Object (SVO) چیست؟
مهمترین و رایجترین ساختار جمله در انگلیسی، ساختار Subject-Verb-Object یا به اختصار SVO است. این ساختار مانند اسکلت یک ساختمان عمل میکند که سایر اجزا به آن اضافه میشوند. درک این سه جزء اصلی، اولین قدم برای ساختن جملات صحیح و معنادار است. بیایید هر کدام از این اجزا را با دقت بررسی کنیم:
۱. فاعل (Subject)
فاعل، قهرمان جمله است! این بخش به ما میگوید که چه کسی یا چه چیزی کار را انجام میدهد. فاعل معمولاً در ابتدای جمله قرار میگیرد و میتواند یک اسم، یک ضمیر، یا حتی یک عبارت اسمی باشد.
- اسم (Noun): The cat sat on the mat. (گربه روی حصیر نشست.)
- ضمیر (Pronoun): She is reading a book. (او در حال خواندن کتاب است.)
- عبارت اسمی (Noun Phrase): The tall man with the blue hat opened the door. (مرد قدبلند با کلاه آبی در را باز کرد.)
برای پیدا کردن فاعل در یک جمله، کافی است از خود بپرسید: «چه کسی؟» یا «چه چیزی؟» فعل جمله را انجام میدهد.
۲. فعل (Verb)
فعل، قلب تپنده جمله است و عمل یا حالتی را توصیف میکند. بدون فعل، ما فقط مجموعهای از کلمات داریم، نه یک جمله کامل. فعل به ما میگوید که فاعل چه کاری انجام میدهد یا در چه حالتی است.
- فعل کنشی (Action Verb): He runs every morning. (او هر روز صبح میدود.)
- فعل حالتی (Stative Verb): They seem happy. (آنها خوشحال به نظر میرسند.)
۳. مفعول (Object)
مفعول، دریافتکننده عملِ فعل است. این بخش به ما میگوید که عملِ فاعل روی چه کسی یا چه چیزی تأثیر میگذارد. همه جملات مفعول ندارند، اما در ساختار SVO، این بخش نقشی حیاتی دارد.
برای پیدا کردن مفعول، از خود بپرسید: «چه کسی را؟» یا «چه چیزی را؟» فاعل … (فعل جمله) …؟
- I bought a new car. (من یک ماشین جدید خریدم.) – چه چیزی را خریدم؟ یک ماشین جدید.
- She loves her brother. (او برادرش را دوست دارد.) – چه کسی را دوست دارد؟ برادرش را.
فراتر از SVO: آشنایی با ۵ ساختار اصلی جمله در انگلیسی
اگرچه ساختار SVO بسیار رایج است، اما تمام جملات انگلیسی از این الگو پیروی نمیکنند. با یادگیری الگوهای دیگر، میتوانید تنوع و پیچیدگی بیشتری به نوشتار و گفتار خود ببخشید. در ادامه، پنج ساختار اصلی جمله در زبان انگلیسی را معرفی میکنیم.
۱. ساختار Subject + Verb (S-V)
این سادهترین نوع ساختار جمله است و تنها از یک فاعل و یک فعل لازم (فعلی که به مفعول نیاز ندارد) تشکیل شده است. این جملات کوتاه، اما کامل و معنادار هستند.
- The baby cried. (نوزاد گریه کرد.)
- Birds fly. (پرندگان پرواز میکنند.)
- My car stopped. (ماشین من متوقف شد.)
۲. ساختار Subject + Verb + Complement (S-V-C)
در این ساختار، به جای مفعول، از یک متمم (Complement) استفاده میشود. متمم، اطلاعات بیشتری درباره فاعل به ما میدهد و آن را توصیف میکند. فعلهایی که در این ساختار به کار میروند، معمولاً افعال ربطی (Linking Verbs) مانند be, become, seem, feel, look هستند.
- She is a doctor. (او یک دکتر است.) – “a doctor” فاعل (She) را توصیف میکند.
- The soup smells delicious. (سوپ بوی خوشمزهای میدهد.) – “delicious” فاعل (The soup) را توصیف میکند.
- He became a successful writer. (او یک نویسنده موفق شد.)
۳. ساختار Subject + Verb + Object (S-V-O)
این همان ساختار معروفی است که در بخش اول به تفصیل درباره آن صحبت کردیم. فعل در این ساختار متعدی است، یعنی به یک مفعول مستقیم (Direct Object) برای کامل شدن معنا نیاز دارد.
- The company hired a new manager. (شرکت یک مدیر جدید استخدام کرد.)
- I read the book. (من کتاب را خواندم.)
- They are building a house. (آنها در حال ساختن یک خانه هستند.)
۴. ساختار Subject + Verb + Indirect Object + Direct Object (S-V-IO-DO)
برخی افعال میتوانند دو مفعول داشته باشند: یک مفعول غیرمستقیم (Indirect Object) و یک مفعول مستقیم (Direct Object). مفعول غیرمستقیم معمولاً شخصی است که مفعول مستقیم را دریافت میکند. این بخش معمولاً بین فعل و مفعول مستقیم قرار میگیرد.
- He gave me a gift. (او به من یک هدیه داد.) – “a gift” مفعول مستقیم و “me” مفعول غیرمستقیم است.
- She told the children a story. (او برای بچهها یک داستان تعریف کرد.)
- Can you pass me the salt? (میشه نمک را به من بدهی؟)
۵. ساختار Subject + Verb + Object + Complement (S-V-O-C)
در این ساختار، متمم (Complement) به جای توصیف فاعل، مفعول (Object) را توصیف میکند. این متمم اطلاعات بیشتری درباره مفعول به ما میدهد یا حالت آن را پس از انجام فعل بیان میکند.
- The news made him happy. (خبر او را خوشحال کرد.) – “happy” مفعول (him) را توصیف میکند.
- We elected her president. (ما او را به عنوان رئیسجمهور انتخاب کردیم.)
- I consider the project a success. (من پروژه را یک موفقیت میدانم.)
جدول مقایسه ساختارهای جمله در انگلیسی
برای درک بهتر تفاوتهای این پنج ساختار، به جدول زیر توجه کنید:
| ساختار | الگو | توضیح | مثال |
|---|---|---|---|
| S-V | فاعل + فعل | سادهترین ساختار با فعل لازم | The sun shines. |
| S-V-C | فاعل + فعل + متمم فاعلی | متمم، فاعل را توصیف میکند. | He is an engineer. |
| S-V-O | فاعل + فعل + مفعول | رایجترین ساختار با فعل متعدی | She wrote an email. |
| S-V-IO-DO | فاعل + فعل + مفعول غیرمستقیم + مفعول مستقیم | فعل دو مفعول میپذیرد. | They sent us a package. |
| S-V-O-C | فاعل + فعل + مفعول + متمم مفعولی | متمم، مفعول را توصیف میکند. | They painted the house blue. |
چگونه ساختار جملات سوالی و منفی را بسازیم؟
تا اینجا با ساختار جملات خبری آشنا شدیم. اما برای مکالمه روزمره، باید بتوانیم جملات را به حالت سوالی و منفی نیز تبدیل کنیم. خوشبختانه، این کار فرمول سادهای دارد.
ساختن جملات سوالی (Questions)
برای سوالی کردن اکثر جملات در انگلیسی، از افعال کمکی (Auxiliary Verbs) مانند do, does, did, be, have, will استفاده میکنیم. این فعل کمکی به ابتدای جمله (قبل از فاعل) منتقل میشود.
- جمله خبری: You speak English.
- جمله سوالی: Do you speak English?
- جمله خبری: She is working from home.
- جمله سوالی: Is she working from home?
ساختن جملات منفی (Negative Sentences)
برای منفی کردن جملات، کلمه not را بعد از اولین فعل کمکی اضافه میکنیم. اگر جمله فعل کمکی نداشته باشد (مانند حال ساده یا گذشته ساده)، از do/does/did + not استفاده میکنیم.
- جمله خبری: He can swim.
- جمله منفی: He cannot (can’t) swim.
- جمله خبری: They liked the movie.
- جمله منفی: They did not (didn’t) like the movie.
نکات کلیدی برای تسلط کامل بر ساختار جمله در انگلیسی
یادگیری تئوری ساختار جمله یک بخش کار است و به کار بردن آن بخش دیگر. در اینجا چند نکته عملی برای تسلط سریعتر ارائه میشود:
- جملات ساده بسازید: در ابتدا سعی نکنید جملات طولانی و پیچیده بسازید. با ساختار S-V و S-V-O شروع کنید و جملات کوتاه و صحیح بسازید. به تدریج میتوانید جملات خود را گسترش دهید.
- تحلیل کنید و تقلید کنید: هنگام خواندن یک متن یا گوش دادن به یک پادکست، سعی کنید ساختار جملات را تحلیل کنید. فاعل، فعل و مفعول را پیدا کنید. سپس سعی کنید با همان ساختار، جملات جدیدی بسازید.
- از قیدها (Adverbs) استفاده کنید: پس از تسلط بر ساختارهای اصلی، میتوانید با افزودن قیدهای زمان، مکان و حالت، به جملات خود جزئیات بیشتری اضافه کنید. قیدها میتوانند در نقاط مختلف جمله قرار بگیرند و انعطافپذیری کلام شما را افزایش دهند.
- تمرین، تمرین و باز هم تمرین: هیچ راه میانبری وجود ندارد. هر روز زمانی را به نوشتن چند جمله با ساختارهای مختلف اختصاص دهید. این کار به تثبیت الگوها در ذهن شما کمک میکند.
درک عمیق ساختار جمله در انگلیسی، کلید دستیابی به روانی و دقت در این زبان است. با شناخت این الگوهای اصلی، شما دیگر کلمات را به صورت تصادفی کنار هم قرار نمیدهید، بلکه با آگاهی و اعتماد به نفس، جملاتی میسازید که دقیقاً منظور شما را منتقل میکنند. این دانش به شما قدرت میدهد تا از سطح یک زبانآموز مبتدی فراتر رفته و مانند یک فرد بومی، با زبان انگلیسی ارتباط برقرار کنید.




واقعاً مقاله کاربردی بود. من همیشه تفاوت بین مفعول مستقیم و غیرمستقیم در ساختار SVOO رو قاطی میکردم. الان با مثالهایی که زدید خیلی بهتر متوجه شدم.
خوشحالم که برات مفید بوده سروش عزیز. یادت باشه که در SVOO، مفعول غیرمستقیم معمولاً انسانه و قبل از مفعول مستقیم (شیء) میاد. مثل: I gave him (IO) a book (DO).
یک سوال داشتم، آیا در جملات امری مثل ‘Close the door’ باز هم ساختار SVO رعایت میشه؟ چون فاعل رو نمیبینیم.
نکته بسیار ظریفی بود مریم جان! در جملات امری، فاعل همیشه ‘You’ هست که به صورت ضمنی وجود داره اما نوشته یا گفته نمیشه. پس ساختار در اصل (You) Close the door هست.
توی فارسی ما فعل رو آخر جمله میبریم (SOV)، به خاطر همین ناخودآگاه موقع انگلیسی صحبت کردن اشتباه میکنم. تمرینی سراغ دارید که این عادت از سرم بیفته؟
امیرحسین عزیز، این چالش خیلی از زبانآموزهای فارسیزبانه. بهترین تمرین، خوندن متنهای ساده و هایلایت کردن فعلها بلافاصله بعد از فاعل هست تا چشمت به جایگاه فعل عادت کنه.
در مورد ساختار SVC، آیا کلماتی مثل ‘is’ و ‘seem’ همیشه Linking Verb حساب میشن؟
بله فاطمه جان، این افعال به جای نشون دادن یک حرکت یا اکشن، فاعل رو به یک صفت یا اسم وصل میکنند که به اون Complement یا مکمل میگیم.
دمتون گرم. من تازه یادگیری رو شروع کردم و همیشه برام سوال بود چرا بعضی جملات مفعول ندارن. الان فهمیدم بخاطر افعال لازم یا Intransitive هست.
دقیقاً رضا جان! افعالی مثل sleep یا run لزوماً به مفعول نیاز ندارن تا معناشون کامل بشه.
تفاوت SVO با ساختار مجهول (Passive) چیه؟ اونجا جای مفعول عوض میشه دیگه؟
بله نرگس عزیز، در جملات مجهول، مفعولِ جمله معلوم به جایگاه فاعل میاد تا تمرکز روی مفعول باشه. مثلاً: The cake was eaten.
خیلی عالی توضیح دادید. فقط یک نکته، جایگاه قیدهای زمان مثل ‘yesterday’ توی این فرمول کجاست؟
مهدی جان، قیدهای زمان معمولاً یا در ابتدای جمله میان یا در انتهای ساختار SVO. مثلاً: I saw him yesterday.
من توی یک فیلم شنیدم که میگفت ‘Him I don’t like’. این مگه برعکس SVO نیست؟
سحر جان، این یک ساختار خاص برای تأکید (Emphasis) هست که در زبان محاوره یا ادبی به کار میره. اما در حالت استاندارد و آکادمیک، حتماً باید بگیم ‘I don’t like him’.
ساختار SVOO برای فعلهایی مثل ‘buy’ هم صدق میکنه؟ مثلا ‘I bought her a gift’؟
بله دقیقاً پویا عزیز. فعل buy یکی از افعال متعدی دو مفعولی هست که کاملاً از ساختار SVOO پیروی میکنه.
کاش برای هر ساختار چندتا مثال صوتی هم میذاشتید که تلفظها رو هم چک کنیم. ولی در کل محتوا عالی بود.
واقعاً یاد گرفتن جای درست فاعل و فعل (S+V) اولین قدم برای اینه که مثل یک انگلیسیزبان Native به نظر برسیم. ممنون از زحماتتون.
خواهش میکنم آرش جان. تسلط بر ساختار، اعتماد به نفس آدم رو موقع صحبت کردن چند برابر میکنه.
من هنوز توی تشخیص Complement از Object مشکل دارم. میشه بیشتر توضیح بدید؟
مهسا جان، یک راه ساده اینه: اگه کلمه بعد از فعل، همون فاعل باشه (مثلاً He is a teacher، که معلم همون او هست)، اون Complement هست. اما اگه مفعول چیز متفاوتی از فاعل باشه (He ate an apple)، اون Object هست.
مطالب سایت شما همیشه کوتاهه ولی خیلی کاربردی. مخصوصاً بخش فرمولهای جادویی جمله سازی.
ممنون از انرژی مثبتی که میدی کیان عزیز! هدف ما همینه که مطالب پیچیده رو ساده کنیم.
آیا صفتها همیشه قبل از مفعول میان در ساختار SVO؟ مثلا ‘I saw a red car’.
بله زهرا جان، در انگلیسی صفت معمولاً قبل از اسم (مفعول یا فاعل) میاد و جزئی از همون گروه اسمی محسوب میشه.
من شنیدم که در برخی لهجههای خاص یا زبان عامیانه، مفعول رو کلاً حذف میکنن. درسته؟
حامد جان، در مکالمات خیلی دوستانه ممکنه برای اختصار این اتفاق بیفته، اما در گرامر رسمی، افعال متعدی (Transitive) حتماً به مفعول نیاز دارن.
ممنون، این مقاله دقیقاً همون چیزی بود که برای امتحان آیلتسم نیاز داشتم تا ساختار جملاتم رو اصلاح کنم.
جایگاه Adverbs of Frequency مثل ‘always’ یا ‘never’ در ساختار SVO کجاست؟
کامران عزیز، این قیدها معمولاً بین فاعل و فعل اصلی قرار میگیرند. مثلاً: I always study English.
مثالهایی که برای SVOO زدید خیلی هوشمندانه بود. لطفاً در مورد ساختار جملات پیچیده (Complex Sentences) هم مقاله بنویسید.
حتماً بهار جان، در برنامههای آیندهمون حتماً به سراغ جملات مرکب و پیچیده هم خواهیم رفت.
بسیار عالی. تشخیص فاعل در جملاتی که با ‘There is’ شروع میشن سخته، اونا هم SVO هستن؟
سوال خوبیه شایان! جملاتی که با There شروع میشن ساختار متفاوتی دارن و در واقع فاعل واقعی بعد از فعل میاد. به اینها جملات Expletive میگن.
من همیشه فکر میکردم گرامر خشکه، ولی با توضیحات شما برام جالب شد. مرسی از تیم خوبتون.