گرامر Either…or و Neither…nor (یا این یا آن)

• آیا تا به حال در هنگام انتخاب بین دو گزینه در زبان انگلیسی دچار تردید شده‌اید و نمی‌دانستید چطور آن‌ها را در یک جمله ترکیب کنید؟
• آیا تفاوت ظریف میان نفی دو گزینه و انتخاب یکی از دو گزینه برای شما گیج‌کننده است؟
• آیا نگران هستید که در آزمون‌های بین‌المللی مثل آیلتس یا تافل، در رعایت تطابق فعل با فاعل در گرامر either or و neither nor اشتباه کنید؟
• آیا برایتان سوال شده که چرا در برخی جملات بعد از این عبارات فعل مفرد و در برخی دیگر فعل جمع می‌آید؟

بسیاری از زبان‌آموزان، حتی در سطوح پیشرفته، هنگام استفاده از حروف ربط همپایه (Correlative Conjunctions) دچار اضطراب می‌شوند. اما نگران نباشید؛ این موضوع کاملاً طبیعی است. در این مقاله جامع، قصد داریم گرامر either or و neither nor را به زبان بسیار ساده و با جزئیات دقیق بررسی کنیم تا یک‌بار برای همیشه این ساختار را به خوبی یاد بگیرید و با اعتمادبه‌نفس کامل در مکالمات و نوشته‌های خود به کار ببرید.

ساختار (Structure)	معنی فارسی (Meaning)	کاربرد اصلی (Main Usage)	مثال کوتاه (Example)
Either… or	یا این… یا آن	انتخاب بین دو احتمال یا گزینه مثبت	Either tea or coffee.
Neither… nor	نه این… و نه آن	رد کردن هر دو گزینه به صورت هم‌زمان	Neither tea nor coffee.
قانون مجاورت	تطابق فعل	فعل با نزدیک‌ترین فاعل مطابقت می‌کند	Neither he nor I am here.

بخش اول: درک عمیق Either… or (یا این… یا آن)

عبارت Either… or زمانی استفاده می‌شود که ما با دو گزینه روبرو هستیم و می‌خواهیم بگوییم “یکی از این دو” مد نظر است. این ساختار می‌تواند برای اتصال کلمات، عبارات یا حتی جملات کامل به کار رود.

فرمول ساختاری Either… or

ساختار کلی به این صورت است:

Either + [Subject/Noun/Verb 1] + or + [Subject/Noun/Verb 2]

مثال‌های کاربردی برای درک بهتر

• You can have either ice cream or cake. (می‌توانی یا بستنی بخوری یا کیک.)
• Either Sarah or her sisters are coming to the party. (یا سارا یا خواهرهایش به مهمانی می‌آیند.)
• We can either go to the cinema or stay at home. (ما می‌توانیم یا به سینما برویم یا در خانه بمانیم.)

نکته آموزشی از نگاه استاد زبان: توجه داشته باشید که در استفاده از گرامر either or و neither nor، تعادل (Parallelism) بسیار مهم است. یعنی اگر بعد از Either اسم می‌آورید، بعد از Or هم باید اسم بیاورید. اگر فعل می‌آورید، دومی هم باید فعل باشد.

بخش دوم: درک عمیق Neither… nor (نه این… و نه آن)

این ساختار در واقع حالت منفی Either… or است. وقتی می‌خواهید هر دو گزینه پیشنهادی را رد کنید، از این عبارت استفاده می‌کنید. نکته بسیار مهم این است که خود کلمه Neither بار منفی دارد، بنابراین فعلی که با آن می‌آید نباید دوباره منفی شود.

فرمول ساختاری Neither… nor

Neither + [Subject/Noun/Verb 1] + nor + [Subject/Noun/Verb 2]

مثال‌های کاربردی برای درک بهتر

• Neither the teacher nor the students were ready. (نه معلم و نه دانش‌آموزان آماده نبودند.)
• I neither like smoking nor drinking. (من نه از سیگار کشیدن خوشم می‌آید و نه از نوشیدن الکل.)
• Neither Ali nor Reza passed the exam. (نه علی و نه رضا در امتحان قبول نشدند.)

یک اشتباه رایج که زبان‌آموزان را مضطرب می‌کند، استفاده از ‘not’ همراه با neither است. به یاد داشته باشید که در گرامر either or و neither nor، خود این کلمات منفی‌کننده هستند.

❌ اشتباه: I don’t like neither apples nor oranges.

✅ درست: I like neither apples nor oranges.

بخش سوم: قانون طلایی مجاورت (Proximity Rule)

یکی از چالش‌برانگیزترین بخش‌های گرامر either or و neither nor برای داوطلبان آزمون‌های زبان، تطابق فعل با فاعل است. بسیاری می‌پرسند: “اگر یکی از فاعل‌ها مفرد و دیگری جمع بود، فعل را چطور بنویسیم؟”

پاسخ ساده است: فعل همیشه از فاعلی تبعیت می‌کند که به آن نزدیک‌تر است.

بررسی با مثال‌های دقیق

1. Either the principal or the teachers are in the hall. (چون teachers جمع است و به فعل نزدیک‌تر است، از are استفاده کردیم.)
2. Either the teachers or the principal is in the hall. (چون principal مفرد است و به فعل نزدیک‌تر است، از is استفاده کردیم.)
3. Neither the manager nor the employees have signed the contract. (تطابق با employees که جمع است.)
4. Neither the employees nor the manager has signed the contract. (تطابق با manager که مفرد است.)

بخش چهارم: تفاوت‌های لهجه‌ای و سطوح رسمی (US vs UK)

از نگاه یک زبان‌شناس، بررسی تلفظ و کاربرد در لهجه‌های مختلف برای درک کامل گرامر either or و neither nor ضروری است.

تفاوت در تلفظ

• لهجه آمریکایی (US): معمولاً این کلمات با صدای “ای” کشیده در ابتدا تلفظ می‌شوند: /ˈiːðər/ (ایذر) و /ˈniːðər/ (نیذر).
• لهجه بریتانیایی (UK): در بسیاری از مناطق بریتانیا، این کلمات با صدای “آی” تلفظ می‌شوند: /ˈaɪðər/ (آیذر) و /ˈnaɪðər/ (نایذر).

هر دو تلفظ کاملاً صحیح هستند و انتخاب آن‌ها بستگی به سلیقه یا لهجه‌ای دارد که شما دنبال می‌کنید. در محیط‌های آکادمیک، هیچ‌کدام بر دیگری برتری ندارد.

استفاده رسمی vs دوستانه

در مکالمات روزمره و غیررسمی، گاهی اوقات افراد از ساختار Neither… or (به جای nor) استفاده می‌کنند. اما به عنوان یک متخصص زبان، اکیداً توصیه می‌کنم در نوشتار رسمی و آزمون‌ها، همیشه Neither را با Nor همراه کنید تا نمره کامل را کسب کنید.

بخش پنجم: اشتباهات رایج و باورهای غلط (Common Myths & Mistakes)

در این بخش، به مواردی می‌پردازیم که باعث سردرگمی زبان‌آموزان در گرامر either or و neither nor می‌شود.

۱. استفاده از منفی مضاعف (Double Negative)

بسیاری از فارسی‌زبانان به دلیل ساختار زبان مادری (که در آن منفی مضاعف رایج است)، می‌گویند: “من هیچ‌کدام را نمی‌خواهم” و آن را به صورت “I don’t want neither” ترجمه می‌کنند. این یک خطای بزرگ در انگلیسی است.

• ❌ اشتباه: He doesn’t like neither soccer nor tennis.
• ✅ درست: He likes neither soccer nor tennis.
• ✅ جایگزین درست: He doesn’t like either soccer or tennis. (دقت کنید: Not + Either = Neither)

۲. اشتباه در جایگذاری (Misplacement)

کلمات Either و Neither باید دقیقاً قبل از مواردی قرار بگیرند که قرار است با هم مقایسه شوند.

• ❌ اشتباه: We either can go to Paris or Rome.
• ✅ درست: We can go to either Paris or Rome.

۳. استفاده از Neither برای بیش از دو مورد

به طور سنتی، Neither… nor و Either… or برای دو مورد استفاده می‌شوند. اگر بیش از دو گزینه دارید، بهتر است از کلماتی مثل “None of” یا “Any of” استفاده کنید.

بخش ششم: نکات تکمیلی برای تقویت اعتمادبه‌نفس

از نگاه روانشناسی تربیتی، یکی از راه‌های کاهش اضطراب در یادگیری گرامر، تمرین با مثال‌های شخصی‌سازی شده است. سعی کنید جملاتی درباره زندگی خودتان بسازید. مثلاً: “من نه چای دوست دارم نه قهوه” (I like neither tea nor coffee).

استفاده از Either و Neither به تنهایی

جالب است بدانید که این کلمات می‌توانند بدون or و nor هم به کار بروند:

• Either: به معنای “هر کدام از دو تا”.
  
  مثال: There are two chairs. You can sit on either. (دو صندلی هست. می‌توانی روی هر کدام که خواستی بنشینی.)
• Neither: به معنای “هیچ‌کدام از آن دو تا”.
  
  مثال: Which shirt do you want? Neither. (کدام پیراهن را می‌خواهی؟ هیچ‌کدام.)

بخش هفتم: پرسش‌های متداول (Common FAQ)

۱. آیا می‌توانم بعد از Neither از فعل جمع استفاده کنم؟

بله، تنها در صورتی که فاعل دوم (که بعد از nor می‌آید) جمع باشد. طبق قانون مجاورت، فعل با نزدیک‌ترین فاعل ست می‌شود.

۲. تفاوت اصلی بین Neither… nor و Not… or چیست؟

هر دو یک معنا را می‌رسانند. “I don’t like either apples or oranges” دقیقاً همان معنی “I like neither apples nor oranges” را دارد. ساختار اول در مکالمه رایج‌تر است و ساختار دوم کمی رسمی‌تر به نظر می‌رسد.

۳. آیا بعد از “Neither of the…” فعل باید مفرد باشد یا جمع؟

در زبان انگلیسی رسمی و گرامر استاندارد، بعد از عبارت “Neither of + اسم جمع”، فعل باید مفرد باشد.

مثال: Neither of my friends is coming. (اگرچه در مکالمات غیررسمی گاهی از are استفاده می‌شود، اما در آزمون‌ها is را انتخاب کنید.)

۴. چرا گرامر either or و neither nor در آیلتس مهم است؟

استفاده درست از این حروف ربط نشان‌دهنده توانایی شما در ساخت جملات پیچیده (Complex Sentences) است که یکی از معیارهای اصلی نمره‌دهی در بخش Writing و Speaking آیلتس می‌باشد.

نتیجه‌گیری

تسلط بر گرامر either or و neither nor یکی از گام‌های مهم در تبدیل شدن به یک سخنور ماهر در زبان انگلیسی است. با یادگیری قانون ساده مجاورت، رعایت تعادل در جملات و پرهیز از منفی‌های مضاعف، شما می‌توانید به راحتی بین گزینه‌های مختلف ارتباط برقرار کنید.

به یاد داشته باشید که یادگیری زبان یک فرآیند تدریجی است. اگر در ابتدا دچار اشتباه شدید، ناامید نشوید. با تکرار مثال‌های این مقاله و تمرین مداوم، این ساختار در ذهن شما نهادینه خواهد شد. اکنون زمان آن است که چند جمله با این ساختارها بسازید و قدرت یادگیری خود را امتحان کنید!