- آیا تا به حال هنگام صحبت به انگلیسی نگران بودهاید که جملات شما اشتباه یا غیرطبیعی به نظر برسند؟
- آیا عبارتهایی مثل “I don’t have nothing” یا “She didn’t see nobody” شما را گیج میکند و نمیدانید دقیقاً چه معنایی دارند؟
- آیا میدانستید که استفاده نادرست از منفی در منفی در انگلیسی میتواند پیام شما را کاملاً برعکس منتقل کند یا حتی سوءتفاهم ایجاد کند؟
- آیا به دنبال راهی ساده و قطعی برای غلبه بر این چالش گرامری و صحبت کردن با اعتماد به نفس بیشتر هستید؟
در این راهنما، ما به سادگی و گام به گام به بررسی پدیده منفی در منفی در انگلیسی میپردازیم تا ریشههای این اشتباه رایج را درک کنید، راهحلهای صحیح را بیاموزید و دیگر هرگز این اشتباه را تکرار نکنید. با ما همراه باشید تا نه تنها این بخش از گرامر را درک کنید، بلکه آن را به بخشی طبیعی از بیان انگلیسی خود تبدیل کنید.
| مفهوم اصلی | قانون کلی | مثال صحیح |
|---|---|---|
| منفی در منفی | در انگلیسی استاندارد، دو کلمه منفی در یک جمله معمولاً یکدیگر را خنثی کرده و معنای مثبت ایجاد میکنند، یا به عنوان اشتباه گرامری تلقی میشوند. | I don’t have anything. (من چیزی ندارم.) |
| اشتباه رایج | استفاده از دو کلمه منفی (مانند not و nothing/nobody/never) برای بیان یک معنی منفی. | I don’t have nothing. (غلط) |
| راه حل اول | یک کلمه منفی + یک کلمه مثبت (مثل any-, ever-) | I didn’t see anyone there. |
| راه حل دوم | یک کلمه منفی واحد (مثل no-، never) | I saw no one there. |
منفی در منفی در انگلیسی: چرا اینقدر گیجکننده است؟
مفهوم “منفی در منفی” در بسیاری از زبانها، از جمله فارسی، برای تأکید بر یک مفهوم منفی به کار میرود. مثلاً وقتی میگوییم: “او هیچ چیزی را ندید“، دو کلمه منفی (“هیچ” و “ندید”) در کنار هم به وضوح یک مفهوم منفی را بیان میکنند. اما در انگلیسی استاندارد مدرن، این ساختار متفاوت عمل میکند و معمولاً به یکی از دو شکل زیر برداشت میشود:
- **معنای مثبت:** دو منفی یکدیگر را خنثی کرده و معنای جمله را به مثبت تغییر میدهند. مانند “I don’t have nothing” که میتواند به معنای “I have something” (من چیزی دارم) تعبیر شود.
- **اشتباه گرامری:** در اغلب موارد، این ساختار به سادگی یک اشتباه گرامری تلقی شده و توسط بومیزبانان غیرطبیعی یا غلط شنیده میشود.
از دیدگاه زبانشناسی کاربردی، این پدیده به نام “double negation” یا “multiple negation” شناخته میشود. جالب است بدانید که در زبان انگلیسی قدیم و حتی در برخی لهجههای محاورهای امروزی، استفاده از منفیهای متعدد برای تأکید بر منفی بودن رایج بوده است. اما با تکامل زبان، گرامر استاندارد به سمتی رفت که استفاده از یک کلمه منفی برای بیان مفهوم منفی کفایت میکند.
ریشههای تاریخی و تکامل گرامر
نگران نباشید اگر این قانون برای شما کمی عجیب به نظر میرسد. در واقع، بسیاری از زبانآموزان با این موضوع دست و پنجه نرم میکنند. حتی در ادبیات کلاسیک انگلیسی، مانند آثار شکسپیر، نمونههایی از منفیهای متعدد یافت میشود. اما در انگلیسی مدرن و رسمی، این ساختار دیگر پذیرفته نیست. این تغییر نشاندهنده تکامل طبیعی زبان است که برای وضوح و دقت بیشتر، قوانین گرامری خود را تغییر میدهد.
قوانین اصلی برای جلوگیری از منفی در منفی
برای اینکه هرگز در دام منفی در منفی در انگلیسی نیفتید، دو رویکرد اصلی وجود دارد که بسیار ساده و کاربردی هستند:
1. استفاده از یک کلمه منفی + کلمه مثبت (any-, ever-)
این رایجترین و استانداردترین روش برای ساخت جملات منفی در انگلیسی است. در این حالت، شما یک فعل کمکی منفی (مانند don’t, didn’t, isn’t) را با یک کلمه یا ضمیر خنثی/مثبت (مانند any, anything, anyone, anywhere, ever) ترکیب میکنید.
فرمول کلی:
فاعل + فعل کمکی منفی (don't/didn't/isn't) + فعل اصلی + کلمه (any-/ever-)
| ❌ نادرست (Double Negative) | ✅ صحیح (Single Negative) | معنی |
|---|---|---|
| I don’t have nothing. | I don’t have anything. | من چیزی ندارم. |
| She didn’t see nobody. | She didn’t see anybody. | او کسی را ندید. |
| We aren’t going nowhere. | We aren’t going anywhere. | ما به هیچجا نمیرویم. |
| He never talks to no one. | He never talks to anyone. | او هرگز با کسی صحبت نمیکند. |
| I can’t hardly breathe. | I can hardly breathe. (Hardly خودش منفی است) | من به سختی میتوانم نفس بکشم. |
2. استفاده از یک کلمه منفی واحد (no-, never, nobody)
در این روش، شما از یک کلمه یا ضمیر ذاتاً منفی (مانند no, nothing, nobody, nowhere, never) استفاده میکنید و فعل جمله را به حالت مثبت نگه میدارید. این روش نیز کاملاً صحیح و رایج است.
فرمول کلی:
فاعل + فعل مثبت + کلمه منفی (no-/never/nobody)
| ❌ نادرست (Double Negative) | ✅ صحیح (Single Negative) | معنی |
|---|---|---|
| I don’t have nothing. | I have nothing. | من چیزی ندارم. |
| She didn’t see nobody. | She saw nobody. | او کسی را ندید. |
| We aren’t going nowhere. | We are going nowhere. | ما به هیچجا نمیرویم. |
| He doesn’t ever talk to no one. | He talks to no one. | او با کسی صحبت نمیکند. |
توصیه میکنیم هر دو روش را تمرین کنید تا بتوانید بسته به موقعیت و سلیقه شخصی، بهترین و طبیعیترین گزینه را انتخاب کنید. اغلب، یکی از این ساختارها میتواند کمی رسمیتر یا تأکیدیتر از دیگری باشد، اما هر دو از نظر گرامری صحیح هستند.
تفاوتهای لهجهای و موقعیتهای خاص
به عنوان یک زبانآموز، تمرکز بر گرامر استاندارد بسیار مهم است. با این حال، آشنایی با تفاوتهای لهجهای و کاربردهای غیررسمی میتواند به درک بهتر زبان کمک کند و از سردرگمی جلوگیری کند.
انگلیسی بریتانیایی در مقابل انگلیسی آمریکایی
در گرامر استاندارد، چه در بریتانیا و چه در آمریکا، قانون “یک منفی برای یک مفهوم منفی” رعایت میشود. تفاوت اساسی در این زمینه وجود ندارد و منفی در منفی در هیچکدام از این دو لهجه به عنوان گرامر صحیح پذیرفته نیست. با این حال، تفاوتهای ظریفی در انتخاب بین ساختار “don’t have any” و “have no” ممکن است وجود داشته باشد که بیشتر به سبک و ترجیح گوینده برمیگردد تا قانون گرامری.
- انگلیسی آمریکایی: ممکن است کمی بیشتر به سمت استفاده از “don’t have any” متمایل باشد.
- ✅ I don’t have any money.
- ✅ I have no money.
- انگلیسی بریتانیایی: هر دو ساختار به یک اندازه رایج هستند.
- ✅ I haven’t got any money. (رایجتر از I don’t have any money)
- ✅ I have no money.
کاربرد محاورهای و غیررسمی (Slang)
اینجاست که نقش یک زبانشناس کاربردی پررنگ میشود. در برخی لهجههای محاورهای، بهویژه در مناطق خاصی از ایالات متحده، یا در آهنگها و فیلمهای عامیانه، ممکن است با پدیده “منفی در منفی” مواجه شوید. به این پدیده “Negative Concord” یا “Multiple Negation” گفته میشود و در آن از چندین کلمه منفی برای تأکید بر مفهوم منفی استفاده میشود (مثل “I ain’t got no money”).
مثالها:
- ❌ استاندارد: I don’t know anything.
✅ محاورهای/غیررسمی: I don’t know nothing. (در برخی جوامع برای تأکید استفاده میشود، اما گرامری نیست.) - ❌ استاندارد: We didn’t do anything.
✅ محاورهای/غیررسمی: We didn’t do nothing. (همانند بالا)
نکته مهم: به عنوان یک زبانآموز، هرگز نباید از این ساختارها در محیطهای رسمی، دانشگاهی یا کاری استفاده کنید. اینها “اشتباهات عمدی” هستند که برای ایجاد حس خاصی از نزدیکی، هویت گروهی یا تأکید در گفتار محاورهای به کار میروند، اما در انگلیسی استاندارد غلط محسوب میشوند. شناخت آنها فقط برای درک بهتر فرهنگ و لهجههای مختلف زبان انگلیسی است، نه برای تقلید.
نکات کلیدی برای به خاطر سپردن و تمرین
مهم نیست چقدر یک قانون گرامری را میخوانید، تا زمانی که آن را به طور فعال تمرین نکنید، ملکه ذهن نخواهد شد. برای اینکه به راحتی از منفی در منفی دوری کنید، این نکات را به خاطر بسپارید:
1. به دنبال “یک” منفی باشید
همیشه به این فکر کنید که آیا در جمله شما یک کلمه منفی (not, no, never, nobody, nothing, nowhere) وجود دارد یا خیر. اگر یک کلمه منفی وجود دارد، پس بقیه کلمات باید مثبت باشند (any, anything, anybody, anywhere, ever). اگر از کلمه منفی (مثل no, never) استفاده میکنید، فعل باید مثبت باشد.
- ❌ I haven’t got no time. (دو منفی: haven’t و no)
- ✅ I haven’t got any time. (یک منفی: haven’t)
- ✅ I have no time. (یک منفی: no)
2. مراقب کلمات شبه منفی باشید
برخی کلمات به خودی خود معنی منفی دارند و اگر با یک منفی دیگر ترکیب شوند، به اشتباه منجر به منفی در منفی میشوند. این کلمات عبارتند از:
- Hardly: به سختی
- Scarcely: به ندرت، به سختی
- Barely: به سختی، به زور
- Seldom: به ندرت
- Rarely: به ندرت
| ❌ نادرست | ✅ صحیح | معنی |
|---|---|---|
| I couldn’t hardly hear her. | I could hardly hear her. | من به سختی میتوانستم صدایش را بشنوم. |
| She doesn’t barely speak French. | She barely speaks French. | او به سختی فرانسه صحبت میکند. |
3. تمرین، تمرین، تمرین
راز تسلط بر هر قانون گرامری، تمرین مداوم است. سعی کنید جملات منفی زیادی را بسازید و آگاهانه از اشتباه منفی در منفی پرهیز کنید. میتوانید از روشهای زیر استفاده کنید:
- بازی جملهسازی: یک جمله مثبت بگویید و سپس آن را به دو روش صحیح منفی کنید (با not…any و با no…).
- نوشتن خاطرات: سعی کنید هر روز چند جمله منفی درباره کارهایی که انجام ندادهاید یا چیزهایی که ندارید بنویسید.
- گوش دادن فعال: هنگام تماشای فیلم یا گوش دادن به پادکست، به نحوه استفاده از جملات منفی توسط بومیزبانان دقت کنید.
- صحبت کردن: در مکالمات خود، هوشیارانه به ساختار جملات منفی خود توجه کنید. اگر اشتباه کردید، بلافاصله آن را اصلاح کنید.
به یاد داشته باشید که اشتباه کردن بخشی طبیعی از فرایند یادگیری است. نگران نباشید اگر در ابتدا کمی دشوار به نظر میرسد. هر تلاشی که میکنید، شما را یک قدم به تسلط بیشتر نزدیک میکند.
Common Myths & Mistakes (افسانهها و اشتباهات رایج)
افسانه 1: منفی در منفی همیشه یک معنی مثبت قویتر میدهد.
حقیقت: در گرامر استاندارد انگلیسی، منفی در منفی اغلب به عنوان یک اشتباه گرامری تلقی میشود و ممکن است باعث ابهام یا حتی سوءتفاهم شود. اگرچه در منطق ریاضی دو منفی یک مثبت را ایجاد میکنند، در زبان طبیعی این موضوع به سادگی صدق نمیکند. مثلاً “I don’t have nothing” به طور طبیعی توسط بومیزبانان به معنای “من چیزی ندارم” برداشت میشود، اما به عنوان جملهای نادرست.
راهکار: برای بیان مفهوم مثبت، از جمله مثبت استفاده کنید! برای مثال، اگر میخواهید بگویید “من چیزی دارم”، به سادگی بگویید “I have something” نه “I don’t have nothing”.
افسانه 2: “Ain’t” یک راه عالی برای منفی کردن جملات است.
حقیقت: “Ain’t” یک کلمه بسیار غیررسمی و محاورهای است که مخفف “am not,” “is not,” “are not,” “has not,” و “have not” میباشد. استفاده از آن در اکثر موقعیتها، به خصوص موقعیتهای رسمی، نامناسب و غیرحرفهای تلقی میشود. ترکیب آن با کلمات منفی دیگر (مثل “I ain’t got no money”) یک نمونه واضح از منفی در منفی و کاملاً غیر استاندارد است.
راهکار: از مخففهای استاندارد مانند “isn’t,” “aren’t,” “haven’t,” “hasn’t,” “don’t,” و “didn’t” استفاده کنید. اینها هم طبیعی هستند و هم از نظر گرامری صحیح.
اشتباه رایج: استفاده از “no” بعد از فعل منفی.
این یکی از متداولترین اشتباهاتی است که زبانآموزان مرتکب میشوند، زیرا در زبان فارسی و بسیاری از زبانهای دیگر، استفاده از “نه” و “هیچ” در کنار هم طبیعی است.
- ❌ “I didn’t meet no one.”
- ❌ “They couldn’t find no solution.”
راهکار: به یاد داشته باشید که در انگلیسی استاندارد، اگر فعل شما منفی است (didn’t, couldn’t)، باید از کلمات “any-” (anyone, anything, any solution) استفاده کنید.
- ✅ “I didn’t meet anyone.”
- ✅ “They couldn’t find any solution.”
یا اگر میخواهید از “no” استفاده کنید، فعل باید مثبت باشد:
- ✅ “I met no one.”
- ✅ “They found no solution.”
Common FAQ (سوالات متداول)
Q1: آیا همیشه منفی در منفی در انگلیسی اشتباه است؟
A1: در گرامر استاندارد و رسمی انگلیسی، بله، منفی در منفی یک اشتباه گرامری محسوب میشود. اما همانطور که اشاره شد، در برخی لهجههای محاورهای و غیررسمی، یا در ادبیات قدیمیتر، ممکن است برای تأکید یا ایجاد یک لحن خاص به کار رود. با این حال، به عنوان یک زبانآموز، همیشه باید از گرامر استاندارد پیروی کنید.
Q2: چگونه میتوانم مطمئن شوم که جمله من حاوی منفی در منفی نیست؟
A2: سادهترین راه این است که هر جمله منفی را بررسی کنید. اگر در جمله شما یک کلمه منفی (مثل “not,” “no,” “never,” “nobody,” “nothing”) وجود دارد، مطمئن شوید که دیگر کلمات مرتبط با آن مفهوم (مثل “any,” “anything,” “anyone,” “ever”) مثبت هستند. یا اگر از یک کلمه منفی قوی (مثل “no” یا “never”) استفاده میکنید، مطمئن شوید که فعل جمله شما مثبت است. یک بار دیگر جمله را با صدای بلند بخوانید و ببینید آیا معنی آن واضح است یا خیر.
Q3: آیا “I can’t get no satisfaction” از آهنگ رولینگ استونز هم منفی در منفی است؟
A3: بله، این یک مثال کلاسیک از منفی در منفی است که عمداً در ترانهها و محاوره برای تأکید و ایجاد حس خاصی از بیان استفاده میشود. در زبان محاورهای و هنری، قوانین گرامری ممکن است شکسته شوند. اما در مکالمات روزمره یا نوشتار رسمی، این ساختار صحیح نیست و باید بگویید: “I can’t get any satisfaction” یا “I get no satisfaction.”
Q4: آیا منفی در منفی میتواند به معنای مثبت باشد؟
A4: در برخی زمینهها و با لحن خاص، بله. مثلاً “I’m not not going” میتواند به معنای “من قطعاً میروم” (I am going) باشد. اما این کاربرد بسیار نادر، پیچیده و وابسته به لحن و بافت است و به هیچ وجه به زبانآموزان توصیه نمیشود. در اکثر موارد، دو منفی به عنوان اشتباه گرامری تلقی میشوند.
Conclusion (نتیجهگیری)
تسلط بر مفهوم منفی در منفی در انگلیسی و پرهیز از اشتباهات رایج آن، یک گام مهم در مسیر روان صحبت کردن و نوشتن به زبان انگلیسی است. با یادگیری و به کارگیری دو قانون ساده – استفاده از یک فعل منفی با کلمات “any-“، یا استفاده از یک کلمه منفی (مانند “no-“) با یک فعل مثبت – میتوانید با اطمینان خاطر بیشتری ارتباط برقرار کنید.
به یاد داشته باشید که این قانون در گرامر استاندارد انگلیسی حیاتی است و پیروی از آن، شما را به یک گوینده دقیقتر و قابل اعتمادتر تبدیل میکند. نگران اشتباهات گذشته نباشید؛ هر اشتباهی فرصتی برای یادگیری است. با تمرین مداوم، توجه به جزئیات، و هوشیاری در استفاده از کلمات منفی، به زودی این چالش را پشت سر خواهید گذاشت و جملات انگلیسی شما واضح، صحیح و طبیعیتر خواهند شد. به خودتان اعتماد داشته باشید و به تمرین ادامه دهید!




من همیشه تو آهنگهای رپ میشنوم که میگن I don’t need nothing. چرا اونا از این ساختار استفاده میکنن اگه غلطه؟
نکته بسیار هوشمندانهای بود سارا جان! در سبکهای غیررسمی، موسیقی و برخی لهجهها (مثل AAVE)، از منفی مضاعف برای تاکید بیشتر استفاده میشود. اما در انگلیسی استاندارد و محیطهای رسمی یا آکادمیک، این یک اشتباه گرامری فاحش محسوب میشود.
ممنون از مقاله عالیتون. آیا کلماتی مثل hardly یا barely هم شامل این قانون میشن؟ یعنی نباید با فعل منفی بیان؟
دقیقاً همینطور است امیرحسین عزیز. کلماتی مثل hardly، scarcely و barely خودشان بار منفی دارند. پس باید بگوییم I can hardly breathe نه I can’t hardly breathe.
توی فارسی ما همیشه میگیم «من هیچچیزی ندیدم» که عملاً دو تا منفیه. فکر کنم به خاطر همینه که ما ایرانیها این اشتباه رو زیاد تکرار میکنیم.
تحلیل درستی بود مریم جان. تداخل زبانی (Language Interference) یکی از دلایل اصلی این اشتباه است. ذهن ما سعی میکند ساختار زبان مادری را به انگلیسی منتقل کند که در این مورد خاص، نتیجه اشتباه میشود.
برای آزمون آیلتس اگه از این ساختار منفی در منفی استفاده کنیم، نمره کم میشه؟
بله نیما جان، حتماً نمره کسر میشود. در بخش Speaking و Writing آزمون آیلتس، ممتحن به دنبال دانش شما از Grammatical Range and Accuracy است و استفاده از I don’t have nothing یک اشتباه پایه محسوب میشود.
فرق بین I have nothing و I don’t have anything چیه؟ کدومش رایجتره؟
هر دو کاملاً صحیح هستند زهرا جان. I have nothing کمی رسمیتر است و تاکید بیشتری روی ‘هیچ’ دارد، در حالی که I don’t have anything در مکالمات روزمره رایجتر است.
من توی فیلم دیدم که پلیسه به متهم گفت You don’t know nothing. این یعنی اون پلیسه بلد نیست درست صحبت کنه؟
در فیلمها برای نشان دادن شخصیتهای خاص یا سطح طبقاتی و فرهنگی متفاوت، از این زبان عامیانه استفاده میکنند. این به معنای نابلدی نیست، بلکه استفاده از یک گویش غیررسمی برای نشان دادن واقعیتهای اجتماعی است.
خیلی ممنون، من همیشه فکر میکردم اگه بخوام خیلی تاکید کنم باید هر دو رو منفی کنم. الان متوجه شدم که معنی جمله رو برعکس میکردم!
خوشحالم که این مطلب برات مفید بود الناز عزیز. یادت باشد در انگلیسی منطق ریاضی حکمفرماست: منفی در منفی برابر است با مثبت!
آهنگ معروف پینک فلوید که میگه We don’t need no education هم پس از نظر گرامری غلطه دیگه؟
بله حامد عزیز، این یکی از معروفترین مثالهای منفی مضاعف در موسیقی است. در اینجا از این ساختار برای نشان دادن اعتراض و روحیه سرکش دانشآموزان استفاده شده است.
میشه چند تا مثال دیگه با nobody و no one بزنید؟
حتماً مونا جان. جمله درست: I didn’t see anybody یا I saw nobody. جمله غلط: I didn’t see nobody. مثال دیگر: There isn’t anyone here یا There is no one here.
استاد، کلمه neither هم همینطوره؟ مثلاً نباید بگیم I don’t like neither of them؟
دقیقاً سپهر جان. چون neither خودش منفی است، فعل باید مثبت باشد: I like neither of them. یا اگر فعل منفی است از either استفاده کنیم: I don’t like either of them.
واقعاً مطلب کاربردی بود. من همیشه توی کلاس زبانم این رو اشتباه میگفتم. مرسی از توضیحات سادهتون.
تلفظ anything رو هم لطفاً چک کنید. من حس میکنم n رو خیلی غلیظ میگم و اشتباه میشه.
کامران عزیز، تمرکز اصلی در این کلمه باید روی صدای /θ/ (th) باشد. برای تلفظ صحیح، نوک زبان را بین دندانها قرار بده و هوا را به بیرون فوت کن. n در این کلمه خیلی کوتاه و نرم تلفظ میشود.
یعنی اگه بگیم It is not uncommon این هم غلطه؟
سوال خیلی خوبی بود! خیر، این غلط نیست. به این ساختار Litotes میگویند. در اینجا دو منفی همدیگر را خنثی میکنند تا یک معنای مثبت ضعیفتر بسازند (یعنی ‘تقریباً رایج است’). این با اشتباه گرامری که در مقاله گفتیم متفاوت است.
دمتون گرم. من تازه یادگیری رو شروع کردم و این جور مقالات که اشتباهات رایج رو میگن خیلی به دردم میخوره.
در جملات سوالی هم نباید دو تا منفی بیاریم؟ مثلا Don’t you want nothing؟
بله فرزانه جان، در سوال هم نباید دو منفی بیاوریم. شکل صحیح این است: Don’t you want anything؟ یا Do you want nothing؟
این قانون برای کلمه without هم صدق میکنه؟ مثلاً He left without saying nothing؟
بله پیمان عزیز، without بار منفی دارد. پس باید بگوییم He left without saying anything. استفاده از nothing در اینجا اشتباه است.
مرسی از آموزش خوبتون. کاش درباره تفاوت any و some هم یه مقاله بنویسید.
من همیشه فکر میکردم I don’t have nothing یعنی اصلاً هیچی ندارم (تاکید زیاد). چقدر خوب شد که فهمیدم اشتباهه.
لطفاً درباره کلماتی که بار منفی دارن مثل seldom و never هم بیشتر توضیح بدید.
حتماً تینا جان، در مقالات آینده به این کلمات که به ‘نیمهمنفیها’ معروف هستند و قوانین خاص خودشان را در جملات و سوالات کوتاه (Tag questions) دارند، خواهیم پرداخت.
خیلی عالی بود. من یه اپلیکیشن دارم که این جمله رو درست در نظر میگرفت، الان شک کردم بهش!