- آیا تا به حال در استفاده از `do` و `make` گیج شدهاید و نمیدانستید کدام یک را به کار ببرید؟
- آیا میدانید چرا باید بگوییم “make a mistake” و نه “do a mistake”؟
- آیا نگرانید که اشتباه در استفاده از این افعال، منظورتان را به درستی منتقل نکند؟
- آیا میخواهید کالوکیشنهای رایج انگلیسی را به درستی یاد بگیرید و طبیعیتر صحبت کنید؟
نگرانی شما کاملاً طبیعی است! “تفاوت do و make” یکی از چالشبرانگیزترین مباحث برای زبانآموزان انگلیسی در تمام سطوح است. اما نگران نباشید، در این راهنمای جامع و کاربردی، ما به سادگی و گام به گام این تفاوتها را برای شما شفافسازی خواهیم کرد تا دیگر هرگز در انتخاب بین این دو فعل قدرتمند اشتباه نکنید.
خلاصه سریع: کی از Do استفاده کنیم و کی از Make؟
| فعل | کاربرد اصلی | مثال کلیدی |
|---|---|---|
| Do | انجام دادن یک عمل، وظیفه، فعالیت یا کاری که از قبل وجود دارد. | ✅ Do housework (کارهای خانه را انجام دادن) |
| Make | ساختن، تولید کردن، خلق کردن یا باعث ایجاد چیزی شدن. | ✅ Make a mistake (اشتباه کردن) |
شناخت عمیق Do: انجام دادن، وظیفه، فعالیت
فعل Do (انجام دادن) معمولاً به انجام وظایف، فعالیتها، کارها، و مسئولیتهایی اشاره دارد که نتیجه ملموسی از خلق یا ساخت چیزی ندارند، بلکه بیشتر به فرآیند اجرا و تکمیل یک عمل مربوط میشوند. این عمل از قبل وجود دارد و ما آن را “انجام میدهیم”.
قاعده کلی برای Do:
فاعل + Do + اسم (که به یک فعالیت یا وظیفه اشاره دارد)
کالوکیشنهای رایج با Do:
بیایید به دستهبندیهای اصلی کالوکیشنهای فعل Do بپردازیم:
۱. Do برای وظایف و کارهای خانگی:
این کاربرد شاید متداولترین کاربرد Do باشد. برای اشاره به کارهایی که در خانه یا محل کار انجام میدهیم:
- ✅ Do housework: کارهای خانه را انجام دادن
- ❌ Make housework
- ✅ Do the laundry: لباسها را شستن
- ✅ Do the dishes: ظرفها را شستن
- ✅ Do the shopping: خرید کردن (معمولاً خرید مایحتاج روزمره)
- ✅ Do gardening: باغبانی کردن
مثالها:
-
I usually do the laundry on Saturdays. (من معمولاً شنبهها لباسها را میشورم.)
-
Can you please do the dishes after dinner? (میتوانید لطفاً بعد از شام ظرفها را بشویید؟)
۲. Do برای مطالعه و کار:
وقتی در مورد کارهای مرتبط با درس و کار صحبت میکنیم:
- ✅ Do homework: مشق/تکالیف انجام دادن
- ❌ Make homework
- ✅ Do an exercise: تمرین انجام دادن
- ✅ Do research: تحقیق کردن
- ✅ Do your best: نهایت تلاش خود را کردن
- ✅ Do a job: کاری انجام دادن (به معنای مسئولیت)
- ✅ Do business: تجارت کردن
مثالها:
-
Students must do their homework every night. (دانشآموزان باید هر شب تکالیف خود را انجام دهند.)
-
She always does her best in everything she attempts. (او همیشه در هر کاری که انجام میدهد نهایت تلاش خود را میکند.)
۳. Do برای اعمال عمومی و انتزاعی:
برای اشاره به کارهایی که ماهیت انتزاعیتر دارند یا کلی هستند:
- ✅ Do something/nothing/anything: کاری/هیچ کاری/هر کاری انجام دادن
- ✅ Do good/bad: کار خوب/بد انجام دادن
- ✅ Do a favor: لطفی در حق کسی کردن
- ✅ Do damage: آسیب وارد کردن
مثالها:
-
What are you doing right now? (الان داری چکار میکنی؟)
-
Can you do me a favor? (میتوانی لطفی در حقم بکنی؟)
شناخت عمیق Make: ساختن، تولید کردن، خلق کردن
فعل Make (ساختن/تولید کردن) معمولاً به ساختن، خلق کردن، تولید کردن یا باعث ایجاد چیزی شدن اشاره دارد. نتیجه عمل با Make معمولاً یک محصول، یک ایده، یک صدا، یک تصمیم یا یک تغییر است که قبل از انجام عمل وجود نداشته است.
قاعده کلی برای Make:
فاعل + Make + اسم (که به یک محصول، نتیجه یا چیزی جدید اشاره دارد)
کالوکیشنهای رایج با Make:
بیایید به دستهبندیهای اصلی کالوکیشنهای فعل Make بپردازیم:
۱. Make برای غذا و نوشیدنی:
وقتی چیزی را میسازید یا آماده میکنید که قابل مصرف است:
- ✅ Make breakfast/lunch/dinner: صبحانه/ناهار/شام درست کردن
- ✅ Make a cake/sandwich: کیک/ساندویچ درست کردن
- ✅ Make coffee/tea: قهوه/چای درست کردن
مثالها:
-
I will make dinner tonight. (من امشب شام درست میکنم.)
-
Would you like me to make you some coffee? (مایلید برایتان قهوه درست کنم؟)
۲. Make برای برنامهها و تصمیمات:
برای اقداماتی که منجر به یک برنامه، طرح یا تصمیم جدید میشوند:
- ✅ Make a decision: تصمیم گرفتن
- ❌ Do a decision
- ✅ Make a plan: برنامه ریختن
- ✅ Make a choice: انتخاب کردن
- ✅ Make an arrangement: هماهنگی کردن
- ✅ Make a suggestion: پیشنهاد دادن
مثالها:
-
It’s time to make a decision about your future. (وقت آن است که در مورد آیندهات تصمیم بگیری.)
-
Let’s make a plan for the weekend. (بیایید برای آخر هفته برنامهریزی کنیم.)
۳. Make برای ارتباطات و صداها:
برای ایجاد صداها یا برقراری ارتباط:
- ✅ Make a phone call: تماس تلفنی برقرار کردن
- ❌ Do a phone call
- ✅ Make a noise: سر و صدا کردن
- ✅ Make a speech: سخنرانی کردن
- ✅ Make a comment: اظهار نظر کردن
- ✅ Make an excuse: بهانه آوردن
مثالها:
-
Please don’t make so much noise. (لطفاً اینقدر سر و صدا نکنید.)
-
I need to make a phone call to my manager. (باید با مدیرم تماس بگیرم.)
۴. Make برای نتایج و احساسات:
وقتی چیزی باعث ایجاد یک نتیجه، احساس یا موقعیت جدید میشود:
- ✅ Make a mistake: اشتباه کردن
- ❌ Do a mistake
- ✅ Make an effort: تلاش کردن
- ✅ Make progress: پیشرفت کردن
- ✅ Make money: پول درآوردن
- ✅ Make friends: دوست پیدا کردن
- ✅ Make peace/war: صلح/جنگ برقرار کردن
مثالها:
-
Everyone makes mistakes from time to time. (هر کسی هر از گاهی اشتباه میکند.)
-
You need to make an effort if you want to succeed. (اگر میخواهید موفق شوید باید تلاش کنید.)
استثناهای رایج و نکات ویژه: Make the bed
یکی از مواردی که زبانآموزان را به شدت گیج میکند، عبارت “make the bed” است. با وجود اینکه “تخت را درست کردن” به معنای “ساختن یک تخت جدید” نیست، اما در اینجا Make به معنای “مرتب کردن و آماده کردن” است؛ یعنی تخت را از حالت نامرتب به حالت مرتب و “ساخته شده” تبدیل میکنید. این مثال نشان میدهد که همیشه نمیتوانید به صورت ۱۰۰% به قاعده “خلق کردن” یا “انجام دادن” چسبید، اما ۹۰% مواقع این قواعد کاربردی هستند.
- ✅ Make the bed: تخت را مرتب کردن
- ❌ Do the bed
مثال:
-
Please make your bed before you leave for school. (لطفاً قبل از رفتن به مدرسه تختت را مرتب کن.)
تفاوتهای گویشی (US vs. UK English)
در مورد “تفاوت do و make”، اغلب کالوکیشنها در انگلیسی آمریکایی (US English) و انگلیسی بریتانیایی (UK English) مشترک هستند و تفاوت چشمگیری وجود ندارد. قوانین اصلی “عمل/وظیفه” برای Do و “خلق/ایجاد” برای Make در هر دو گویش یکسان است. این خبر خوبی برای شماست که نیاز نیست نگران تفاوتهای زیادی در این زمینه باشید.
کاهش اضطراب زبانی: نکاتی برای یادگیری بهتر
میدانیم که مواجهه با این حجم از کالوکیشنها میتواند کمی دلهرهآور باشد. اما نگران نباشید! این یک بخش طبیعی از یادگیری زبان است. به یاد داشته باشید:
- تمرین مداوم کلید اصلی است: هر روز چند کالوکیشن جدید را تمرین کنید.
- خودتان را سرزنش نکنید: اشتباه کردن بخشی از فرآیند یادگیری است. حتی بومیزبانها هم گاهی اشتباه میکنند!
- روی معنا تمرکز کنید: سعی کنید مفهوم اصلی “انجام دادن” در برابر “خلق کردن” را درک کنید.
- فقط گوش دهید و بخوانید: هرچه بیشتر در معرض زبان انگلیسی واقعی قرار بگیرید، این کالوکیشنها طبیعیتر به نظر خواهند رسید.
اشتباهات رایج و باورهای غلط (Common Myths & Mistakes)
۱. اشتباه: “Do a mistake”
- ❌ I did a mistake on the exam.
- ✅ I made a mistake on the exam.
- توضیح: اشتباه یک “خلق” یا “نتیجه” از یک عمل است، نه خود عمل.
۲. اشتباه: “Make homework”
- ❌ I have to make my homework tonight.
- ✅ I have to do my homework tonight.
- توضیح: تکالیف یک “وظیفه” یا “فعالیت” است که از قبل تعیین شده و شما آن را “انجام میدهید”.
۳. باور غلط: “هیچ منطقی برای Do و Make وجود ندارد؛ فقط باید حفظ کرد.”
- واقعیت: همانطور که دیدیم، یک منطق اساسی (انجام دادن عمل در برابر خلق کردن نتیجه) در پشت بسیاری از این کالوکیشنها وجود دارد. البته، استثناهایی هم هستند که نیاز به حفظ کردن دارند، اما درک قاعده کلی میتواند به شما کمک زیادی کند.
پرسشهای متداول (Common FAQ)
۱. چگونه میتوانم این کالوکیشنها را بهتر به خاطر بسپارم؟
- پاسخ: بهترین راه، تمرین مداوم و استفاده فعال از آنهاست. جملهسازی کنید، بنویسید، و سعی کنید در مکالمات خود از این عبارات استفاده کنید. فلشکارتها و ابزارهای یادگیری لغات نیز میتوانند مفید باشند.
۲. آیا برای هر اسمی که میخواهم از Do یا Make استفاده کنم، باید کالوکیشن آن را حفظ کنم؟
- پاسخ: خیر، شما میتوانید از قاعدههای کلی “عمل/وظیفه” (Do) و “خلق/نتیجه” (Make) برای حدس زدن استفاده کنید. با این حال، برای کالوکیشنهای رایجتر، حفظ کردن و در معرض آنها قرار گرفتن به شما کمک میکند تا طبیعیتر صحبت کنید.
۳. تفاوت “Do a report” و “Make a report” چیست؟
- پاسخ:
- Do a report: بیشتر به معنای انجام دادن کار مربوط به یک گزارش (مثلاً جمعآوری اطلاعات برای گزارش) است، اما نه لزوماً نوشتن آن.
- Make a report: به معنای آماده کردن و نوشتن خود گزارش است. “Make a report” رایجتر است.
نتیجهگیری: کلید تسلط بر Do و Make در دستان شماست!
تبریک میگوییم! اکنون درک بسیار بهتری از “تفاوت do و make” و نحوه استفاده صحیح از آنها در کالوکیشنهای مختلف دارید. به یاد داشته باشید که این دو فعل، بخش جداییناپذیری از زبان انگلیسی روزمره هستند. با درک منطق اصلی آنها – Do برای انجام وظایف و فعالیتهای از پیش تعیین شده، و Make برای خلق کردن، تولید کردن و ایجاد چیزی جدید – و تمرین مداوم کالوکیشنهای رایج، میتوانید اعتماد به نفس خود را در مکالمه و نوشتار انگلیسی به طور چشمگیری افزایش دهید.
نگران اشتباهات کوچک نباشید؛ هر اشتباه فرصتی برای یادگیری است. به یادگیری خود ادامه دهید، تمرین کنید، و به زودی متوجه خواهید شد که استفاده از Do و Make به طور طبیعی در زبان شما جای میگیرد. موفق باشید!
واقعاً ممنون از توضیحات کاملتون! همیشه بین do و make گیج میشدم، مخصوصا سر ‘make a mistake’. الان خیلی واضحتر شد.
خوشحالیم که این مقاله تونست ابهامات شما رو برطرف کنه! ‘Make a mistake’ یکی از رایجترین کالوکیشنهاست و درک تفاوتها واقعاً به روانتر صحبت کردن کمک میکنه.
ممنون از مقاله عالی. میشه چند مثال دیگه از collocations با ‘do’ بدین که کمتر رایج باشن؟ مثلاً ‘do business’ رو میدونستم، ولی شاید چیزای دیگهای هم باشه.
حتماً! علاوه بر ‘do business’، میتوانید از ‘do research’ (تحقیق کردن)، ‘do a favor’ (لطفی در حق کسی کردن)، ‘do harm’ (آسیب رساندن) و ‘do your best’ (بهترین تلاشت رو کردن) نیز استفاده کنید. اینها هم کاربرد زیادی دارند.
من همیشه فکر میکردم ‘do a decision’ درسته، چون انگار دارم یه کاری رو انجام میدم. ولی الان فهمیدم ‘make a decision’ صحیحشه. ممنون از توضیح خوبتون!
این اشتباه خیلی رایجه، چون منطق فارسی ‘تصمیم گرفتن’ ممکنه به ‘do a decision’ سوق بده. اما در انگلیسی، ما ‘تصمیم رو خلق میکنیم’ (make a decision). خوشحالیم که این نکته برای شما روشن شد!
یه راهی که من برای یادگیری اینا دارم اینه که جمله رو باهاش بسازم و چند بار تکرار کنم. مثلاً ‘I need to do my homework’ و ‘I made a delicious cake’. اینطوری تو ذهنم میشینه.
این روش عالیه، رضا جان! ساختن جملات شخصی و تکرار اونها، بهترین راه برای تثبیت کالوکیشنها در ذهن و عادت به استفاده صحیح از اونهاست. ادامه بدید!
برای ‘make progress’ چطور؟ یعنی ما داریم پیشرفت رو ‘خلق’ میکنیم؟ این یه کم برام پیچیدست.
بله، دقیقاً! وقتی میگوییم ‘make progress’، یعنی شما در حال ‘ساختن’ یا ‘ایجاد کردن’ یک وضعیت بهتر یا حرکت رو به جلو هستید. پیشرفت، یک نتیجه یا حالت جدید است که شما آن را ایجاد میکنید، نه صرفاً یک فعالیت روتین.
واقعاً مقاله فوقالعادهای بود. ممنون از تیمتون بابت تولید محتوای مفید و کاربردی.
آیا ‘do a favor’ و ‘make a favor’ هر دو درستن؟ اگه نه، تفاوتشون چیه؟
فقط ‘do a favor’ صحیح است. ‘Favor’ به معنای ‘لطف’ است و ‘do a favor’ یعنی لطفی را انجام دادن یا عملی برای کمک به کسی انجام دادن. ‘Make a favor’ در انگلیسی معنا ندارد و اشتباه است.
همیشه فکر میکردم ‘do’ برای کارهای فیزیکیه و ‘make’ برای چیزای خلاقانه. ولی با ‘do business’ و ‘make a noise’ این فرضیه به هم ریخت. ممنون که شفاف سازی کردید.
این یک تصور رایج است، اما همانطور که اشاره کردید، ‘do business’ (انجام فعالیت تجاری) یا ‘make a noise’ (ایجاد سروصدا) نشان میدهد که این قاعده همیشه صدق نمیکند. تمرکز روی کالوکیشنهای ثابت، بهترین راه برای یادگیری این تفاوتهاست.
اگه بشه یه لیست جامع از collocations رایج با do و make رو تو یه جدول بیارید عالی میشه. من اینجوری بهتر حفظ میکنم.
پیشنهاد عالیای هست! حتماً این موضوع را برای مقالات آتی در نظر خواهیم گرفت. یک جدول جامع میتواند به بسیاری از زبانآموزان کمک کند.
این کالوکیشنها از کجا میان؟ یعنی قاعدهای دارن یا فقط باید حفظشون کنیم؟
سوال خیلی خوبی پرسیدید! کالوکیشنها عمدتاً از طریق عادت و تکامل زبان شکل گرفتهاند و اغلب منطق قواعد گرامری مشخصی ندارند. به همین دلیل، در بسیاری از موارد باید آنها را حفظ کرد، اما درک کاربرد اصلی ‘do’ (انجام فعالیت موجود) و ‘make’ (خلق یا ایجاد چیزی جدید) میتواند به شما کمک زیادی کند.
تو فارسی خیلی وقتا برای هر دو ‘انجام دادن’ میگیم. همین کار رو سخت میکنه تو انگلیسی. مقاله تون خیلی کمکم کرد که این تفاوت ظریف رو درک کنم.
کاملاً درسته امین جان. یکی از چالشهای زبانآموزان فارسیزبان دقیقاً همین تفاوتهای ظریف در کالوکیشنهاست که در فارسی معادل یکسانی دارند. خوشحالیم که این مقاله توانست این تفاوتها را برایتان روشن کند.
بین ‘do the laundry’ و ‘make the bed’ همیشه قاطی میکنم. میشه یه راه ساده تر برای یادآوری این دو تا بگید؟
بله حتما! برای ‘do the laundry’، فکر کنید که لباسهای کثیف ‘وجود دارند’ و شما دارید کاری را روی آنها ‘انجام میدهید’ (شستن). اما برای ‘make the bed’، شما دارید تخت را ‘مرتب میکنید’ یا به آن ‘شکل میدهید’ (ایجاد یک ترتیب جدید). این تمایز در ‘وجود داشتن’ در مقابل ‘خلق ترتیب’ میتواند کمککننده باشد.
ممنون از این مقاله کاربردی. اگه میشه در مورد تفاوت say و tell هم یه مقاله بنویسید، اون هم خیلی گیج کننده است.
سپاس از پیشنهاد خوبتون! تفاوت ‘say’ و ‘tell’ هم از جمله مباحث چالشبرانگیز برای زبانآموزان است و حتماً در برنامهریزیهای آینده برای تولید محتوا، آن را مد نظر قرار میدهیم.
توضیحاتتون چقدر ساده و قابل فهم بود! واقعا دیگه گیج نمیشم. ممنون از زحماتتون.
از وقتی این مقاله رو خوندم، موقع صحبت کردن بیشتر حواسم هست که از ‘make a noise’ یا ‘do homework’ درست استفاده کنم. تاثیرش تو طبیعیتر حرف زدنم مشهوده.
این بهترین نتیجهایه که یک محتوای آموزشی میتونه داشته باشه! آگاهی و تمرین مداوم، کلید طبیعی و روان صحبت کردنه. بهتون تبریک میگیم بابت پیشرفتتون!
برای ‘do a good job’ و ‘make an effort’ چطور؟ به نظرم این دو تا هم میشه با do و make قاطی کرد.
کاملاً درسته! ‘Do a good job’ یعنی ‘کاری را به خوبی انجام دادن’، یک عملکرد را توصیف میکند. اما ‘make an effort’ یعنی ‘تلاش کردن’ یا ‘کوششی را خلق کردن’. اینجا ‘effort’ (تلاش) چیزی است که شما آن را ‘ایجاد’ میکنید. امیدوارم این توضیح کمک کرده باشد.
عالی بود! خیلی لازم داشتم این توضیحات رو.
خوشحالیم که مفید واقع شد، امید عزیز!
خلاصه سریع و جدول اول مقاله خیلی مفید بود. یکجا دیدن کاربردها واقعاً کمک میکنه.
هدف ما همین بود که یک مرجع سریع و کاربردی برای شما فراهم کنیم. خوشحالیم که این بخش مورد توجه شما قرار گرفته است.
گاهی اوقات میشه گفت ‘do damage’ و گاهی ‘make damage’ (البته کمتر رایج). آیا تفاوتی دارن یا یکی اشتباهه؟
در مورد ‘damage’، کالوکیشن رایج و صحیح ‘do damage’ است (یعنی آسیب وارد کردن یا خسارت زدن). ‘Make damage’ به ندرت استفاده میشود و معمولاً اشتباه تلقی میگردد. شاید منظور ’cause damage’ (باعث آسیب شدن) باشد که با ‘do damage’ تفاوت معنایی اندکی دارد اما در هر صورت ‘make’ برای آن استفاده نمیشود.
یادمه یه بار به جای ‘make a phone call’ گفتم ‘do a phone call’ و دوستم خیلی خندید. الان با خوندن این مقاله، دیگه همچین اشتباهی نمیکنم. ممنون!
این تجربیات جزئی از فرایند یادگیری زبان هستند! مهم این است که از اشتباهاتمان درس بگیریم. ‘Make a phone call’ از آن دسته کالوکیشنهایی است که با تمرین ملکه ذهن میشود. به تلاش شما برای یادگیری افتخار میکنیم!
همیشه مقالاتتون عالیه. مرسی از تیم خوبتون.
فهمیدم که ‘do’ بیشتر برای فعالیتهای روتین و ‘make’ برای چیزهای جدید یا نتایج هستش. خیلی ممنون!
دقیقا! شما به هسته اصلی تفاوت این دو فعل پی بردید. این درک اساسی میتواند راهنمای خوبی برای استفاده درست از آنها باشد.
لطفاً در مورد افعال عبارتی (phrasal verbs) هم یه مقاله جامع بذارید. اونها هم خیلی پیچیدهاند.
پیشنهاد بسیار ارزشمندی است، یاسمن عزیز! افعال عبارتی قطعاً یکی از مباحث چالشبرانگیز هستند و حتماً مقالات جامعی در این خصوص در آینده منتشر خواهیم کرد. ممنون از بازخوردتان!