- آیا میدانید چرا در برخی جملات انگلیسی قبل از which ویرگول میآید و در برخی نه؟
- تفاوت defining و non-defining clause دقیقاً چیست و چه تأثیری بر معنای جمله دارد؟
- چه زمانی میتوانیم ضمایر موصولی مانند who, which, و that را از جمله حذف کنیم؟
- آیا همیشه میتوان that را به جای who یا which استفاده کرد؟
در این مقاله، به تمام این سوالات به صورت کامل و با جزئیات پاسخ خواهیم داد. بسیاری از زبانآموزان با درک و استفاده صحیح از جملهوارههای موصولی (Relative Clauses) چالش دارند، به خصوص وقتی نوبت به درک تفاوت defining و non-defining میرسد. این دو نوع جملهواره نه تنها ساختار متفاوتی دارند، بلکه معنای جمله را نیز به شکل چشمگیری تغییر میدهند. درک این تفاوت برای صحبت کردن و نوشتن به زبان انگلیسی به صورت دقیق و حرفهای ضروری است. با ما همراه باشید تا یک بار برای همیشه این مفهوم گرامری مهم را یاد بگیرید.
جملهواره موصولی (Relative Clause) چیست؟
قبل از اینکه به سراغ تفاوتهای اصلی برویم، بیایید یک تعریف سریع از جملهواره موصولی داشته باشیم. جملهواره موصولی، بخشی از یک جمله است که اطلاعات بیشتری درباره یک اسم (شخص، شیء یا مکان) به ما میدهد. این جملهوارهها معمولاً با یک ضمیر موصولی (Relative Pronoun) مانند who, whom, whose, which, یا that شروع میشوند.
به این مثال توجه کنید:
The man who lives next door is a doctor.
در اینجا، عبارت “who lives next door” یک جملهواره موصولی است که اطلاعات بیشتری درباره “The man” به ما میدهد. حالا بیایید ببینیم این جملهوارهها به چند دسته تقسیم میشوند.
جملهوارههای موصولی تحدیدی (Defining Relative Clauses)
این نوع جملهوارهها، همانطور که از نامشان پیداست، اطلاعاتی ضروری و حیاتی درباره اسم قبل از خود ارائه میدهند. اگر این جملهواره را از جمله اصلی حذف کنیم، معنای جمله ناقص یا نامشخص میشود. به عبارت دیگر، این جملهواره مشخص میکند که ما دقیقاً درباره کدام شخص یا کدام شیء صحبت میکنیم.
ویژگیهای کلیدی Defining Clauses
- اطلاعات ضروری: این جملهوارهها برای شناسایی اسم ضروری هستند.
- بدون ویرگول (Comma): هرگز قبل و بعد از این جملهوارهها از ویرگول استفاده نمیشود.
- استفاده از that: میتوان از ضمیر موصولی that به جای who (برای انسان) و which (برای اشیاء) استفاده کرد.
- حذف ضمیر موصولی: در صورتی که ضمیر موصولی، مفعول جملهواره باشد، میتوان آن را حذف کرد.
مثالهایی از Defining Relative Clauses
برای درک بهتر به مثالهای زیر دقت کنید:
The woman who works at the bank is my neighbor.
(زنی که در بانک کار میکند همسایه من است.)
در این جمله، جملهواره “who works at the bank” مشخص میکند که ما درباره کدام زن صحبت میکنیم. اگر آن را حذف کنیم، جمله به “The woman is my neighbor” تبدیل میشود. اما کدام زن؟ اطلاعات ضروری از بین رفته است.
I read the book that you recommended.
(من کتابی که تو پیشنهاد کردی را خواندم.)
جملهواره “that you recommended” مشخص میکند کدام کتاب را خواندهام. بدون آن، مشخص نیست درباره کدام کتاب صحبت میکنیم. در اینجا میتوانیم از which هم استفاده کنیم:
I read the book which you recommended.
چه زمانی میتوان ضمیر موصولی را حذف کرد؟
یک نکته بسیار مهم در مورد defining clauses این است که اگر ضمیر موصولی (who, which, that) نقش مفعول را در جملهواره داشته باشد، میتوان آن را حذف کرد. برای تشخیص این موضوع، ببینید آیا بعد از ضمیر موصولی، یک فاعل دیگر (اسم یا ضمیر) آمده است یا نه.
به مثال بالا برگردیم:
I read the book (that/which) you recommended.
در اینجا، بعد از “that” فاعل “you” آمده است. پس “that” نقش مفعول را دارد و میتوان آن را حذف کرد:
I read the book you recommended.
اما در این مثال:
The man who lives next door is a doctor.
بعد از “who” بلافاصله فعل “lives” آمده است. این یعنی “who” نقش فاعل را برای فعل “lives” ایفا میکند و نمیتوان آن را حذف کرد.
جملهوارههای موصولی غیرتحدیدی (Non-defining Relative Clauses)
این نوع جملهوارهها اطلاعات اضافی و غیرضروری درباره یک اسم ارائه میدهند. اسم مورد نظر از قبل برای شنونده یا خواننده مشخص است و این جملهواره فقط جزئیات بیشتری به آن اضافه میکند. اگر این جملهواره را حذف کنیم، معنای اصلی جمله تغییری نمیکند.
ویژگیهای کلیدی Non-defining Clauses
- اطلاعات اضافی: این جملهوارهها برای شناسایی اسم ضروری نیستند.
- استفاده از ویرگول: همیشه بین دو ویرگول قرار میگیرند (یا اگر در انتهای جمله باشند، قبل از آنها یک ویرگول میآید).
- عدم استفاده از that: در این نوع جملهوارهها هرگز از ضمیر موصولی that استفاده نمیشود. باید از who برای انسان و which برای اشیاء استفاده کرد.
- عدم حذف ضمیر موصولی: ضمیر موصولی در این جملهوارهها هرگز حذف نمیشود.
مثالهایی از Non-defining Relative Clauses
به این مثالها توجه کنید:
My brother, who lives in London, is a doctor.
(برادر من، که در لندن زندگی میکند، دکتر است.)
در اینجا، گوینده فرض میکند که شنونده میداند او یک برادر دارد. عبارت “who lives in London” فقط یک اطلاعات اضافی درباره آن برادر میدهد. اگر آن را حذف کنیم، جمله “My brother is a doctor” هنوز کامل و معنادار است.
Tehran, which is the capital of Iran, is a very crowded city.
(تهران، که پایتخت ایران است، شهری بسیار شلوغ است.)
همه میدانیم تهران کجاست. بنابراین، “which is the capital of Iran” یک اطلاعات اضافی است. توجه کنید که این جملهواره بین دو ویرگول قرار گرفته است و از which استفاده شده، نه that.
جدول مقایسه: تفاوت Defining و Non-defining به صورت خلاصه
برای جمعبندی و درک بهتر تفاوت defining و non-defining، جدول زیر را آماده کردهایم:
| ویژگی | Defining Relative Clause | Non-defining Relative Clause |
|---|---|---|
| هدف | ارائه اطلاعات ضروری برای شناسایی اسم | ارائه اطلاعات اضافی و غیرضروری |
| ویرگول (Comma) | هرگز استفاده نمیشود. | همیشه با ویرگول جدا میشود. |
| استفاده از “that” | بله، میتوان به جای who و which از that استفاده کرد. | خیر، هرگز از that استفاده نمیشود. |
| حذف ضمیر موصولی | بله، اگر مفعول باشد میتوان آن را حذف کرد. | خیر، هرگز حذف نمیشود. |
| مثال | The student who got the highest score won a prize. | Sara, who got the highest score, won a prize. |
چگونه تفاوت معنایی ایجاد میشود؟
مهمترین جنبه درک تفاوت defining و non-defining، تأثیر آن بر معنای جمله است. دو جمله زیر را با دقت مقایسه کنید:
- My sister who lives in Canada is a lawyer. (Defining)
- My sister, who lives in Canada, is a lawyer. (Non-defining)
تحلیل جمله اول (Defining): نبود ویرگول به ما میگوید که جملهواره “who lives in Canada” ضروری است. این جمله به این معناست که من بیش از یک خواهر دارم و با این عبارت مشخص میکنم که درباره کدامیک از آنها صحبت میکنم (همان خواهری که در کانادا زندگی میکند).
تحلیل جمله دوم (Non-defining): وجود ویرگولها نشان میدهد که جملهواره “who lives in Canada” یک اطلاعات اضافی است. این جمله به این معناست که من فقط یک خواهر دارم و به عنوان یک اطلاعات تکمیلی، میگویم که او در کانادا زندگی میکند.
همانطور که میبینید، یک ویرگول ساده میتواند معنای جمله را به کلی تغییر دهد! اینجاست که اهمیت یادگیری این گرامر مشخص میشود.
نکات تکمیلی و پیشرفته
برای تسلط کامل بر این مبحث، به چند نکته تکمیلی نیز توجه کنید:
استفاده از Whose
ضمیر موصولی whose برای نشان دادن مالکیت به کار میرود و هم در defining clauses و هم در non-defining clauses قابل استفاده است.
- Defining: He is the man whose car was stolen. (او مردی است که ماشینش دزدیده شد.)
- Non-defining: Mr. Smith, whose daughter is in my class, is a famous writer. (آقای اسمیت، که دخترش در کلاس من است، نویسنده معروفی است.)
استفاده از Where, When, Why
این کلمات نیز میتوانند به عنوان قیدهای موصولی (Relative Adverbs) برای اشاره به مکان (where)، زمان (when) و دلیل (why) به کار روند.
- This is the house where I grew up. (Defining)
- I’ll never forget the day when I met you. (Defining)
- Paris, where my parents live, is beautiful in the spring. (Non-defining)
جمعبندی نهایی
درک تفاوت defining و non-defining یکی از مهارتهای کلیدی برای رسیدن به سطح پیشرفته در زبان انگلیسی است. به طور خلاصه، به خاطر بسپارید:
- جملهوارههای Defining اطلاعات ضروری میدهند، ویرگول ندارند، میتوانند از that استفاده کنند و گاهی ضمیر موصولی آنها قابل حذف است.
- جملهوارههای Non-defining اطلاعات اضافی میدهند، همیشه با ویرگول جدا میشوند، هرگز از that استفاده نمیکنند و ضمیر موصولی آنها هرگز حذف نمیشود.
بهترین راه برای تسلط بر این مبحث، تمرین و توجه به ساختار جملات در متونی است که میخوانید. از این پس، هرگاه با جملهوارهای که با who یا which شروع میشود مواجه شدید، به وجود یا عدم وجود ویرگول دقت کنید و سعی کنید دلیل آن را تحلیل کنید. این کار به شما کمک میکند تا به طور ناخودآگاه این ساختارها را در نوشتار و گفتار خود به درستی به کار ببرید.
خیلی ممنون از مقاله خوبتون. همیشه برام سوال بود که چرا بعضی جاها قبل از which ویرگول میذارن و بعضی جاها نه. الان متوجه شدم که بستگی به این داره که اطلاعات اضافی هست یا ضروری. فقط یه سوال، آیا در حالت محاوره هم این تفاوت رو رعایت میکنن؟
خواهش میکنم علیرضا جان. در مکالمههای روزمره، گویندهها معمولاً با مکث کردن (Pause) قبل و بعد از جملهوارههای Non-defining، همان نقش ویرگول در نوشتار را ایفا میکنند. اما در حالت Defining، جمله را بدون مکث بیان میکنند تا پیوستگی معنا حفظ شود.
واقعاً عالی توضیح دادید. من توی رایتینگ آیلتس همیشه نمره کم میآوردم چون از punctuations درست استفاده نمیکردم. این موضوع Defining clause خیلی توی نمره گرامر تأثیر داره؟
بله سارا عزیز، کاملاً درسته. استفاده صحیح از ویرگول در جملهوارههای موصولی نشاندهنده تسلط شما بر ساختارهای پیچیده گرامری است و مستقیماً روی نمره بخش Grammatical Range and Accuracy تأثیر مثبت دارد.
یه سوال فنی! آیا در جملات Non-defining میتونیم به جای which از that استفاده کنیم؟ من جایی خوندم که that فقط برای Defining هست.
دقیقاً همینطوره مهدی جان. نکته طلایی اینجاست که ما هرگز نمیتوانیم در جملهوارههای Non-defining (آنهایی که بین دو ویرگول قرار میگیرند) از that استفاده کنیم. در این موارد حتماً باید از which برای اشیاء و who برای اشخاص استفاده کرد.
من شنیدم که میشه who یا which رو حذف کرد. مثلاً بگیم The book I bought به جای The book that I bought. این در مورد هر دو مدل صدق میکنه؟
نیلوفر جان، حذف ضمیر موصولی فقط در جملهوارههای Defining و آن هم زمانی ممکن است که ضمیر در نقش مفعول (Object) باشد. در جملهوارههای Non-defining به هیچ وجه اجازه حذف ضمیر موصولی را نداریم.
توی این مثال: My brother, who lives in London, is a doctor. یعنی من فقط یک برادر دارم؟
بسیار نکته هوشمندانهای بود امیرحسین! بله، وقتی از ویرگول استفاده میکنید (Non-defining)، یعنی شنونده میداند درباره چه کسی حرف میزنید و اطلاعات بعدی صرفاً اضافی است. اگر ویرگول را بردارید، یعنی احتمالاً چند برادر دارید و میخواهید مشخص کنید ‘آن برادری که در لندن زندگی میکند’ منظور شماست.
کاش برای whose هم مثال میزدید. آیا whose هم میتونه توی هر دو نوع جمله بیاد؟
بله مریم عزیز، whose برای بیان مالکیت به کار میرود و میتواند هم در جملهوارههای Defining و هم Non-defining استفاده شود. ساختار آن تغییری نمیکند، فقط قانون ویرگول بر اساس اهمیت اطلاعات رعایت میشود.
من توی فیلمها زیاد میشنوم که برای آدمها هم از that استفاده میکنن. این از نظر گرامری غلطه؟
اصلاً غلط نیست رضا جان. در جملهوارههای Defining، استفاده از that به جای who برای اشخاص کاملاً رایج و درست است، هرچند که who کمی رسمیتر به نظر میرسد.
خیلی ممنون، بخش حذف ضمایر موصولی برام خیلی گنگ بود که با این مقاله کاملاً شفاف شد. مرسی از سایت خوبتون.
خوشحالیم که برات مفید بوده فاطمه جان. تمرین کردن با نوشتن جملات کوتاه بهترین راه برای ملکه شدن این مبحثه.
یک سوال، اگر بعد از اسم خاص مثل ‘Tehran’ جملهواره بیاد، همیشه باید Non-defining باشه؟ چون تهران که یکدونه بیشتر نیست و مشخصه.
احسنت حامد! تحلیل خیلی درستی بود. چون اسمهای خاص (Proper Nouns) ذاتا شناخته شده هستند، اطلاعاتی که بعد از آنها میآید معمولاً اضافی است و باید در بین دو ویرگول قرار بگیرد.
تفاوت این دو تا توی فارسی چطوری ترجمه میشه؟ آیا ما هم معادل این ویرگولها رو داریم؟
در فارسی ما معمولاً از ‘که’ استفاده میکنیم. تفاوت در لحن و تاکید مشخص میشود. مثلاً در Non-defining انگار یک جمله معترضه میگوییم: ‘برادرم، که در لندن است،…’ اما در Defining پیوستگی بیشتر است: ‘آن برادرم که در لندن است…’
من همیشه توی تشخیص اینکه کی ضمیر در نقش فاعل هست و کی مفعول مشکل دارم تا بتونم حذفش کنم. راه میانبری هست؟
یک راه ساده سپهر جان: اگر بلافاصله بعد از ضمیر موصولی (مثل who یا which) یک فعل بیاید، ضمیر نقش فاعل را دارد و قابل حذف نیست. اما اگر بعد از آن یک اسم یا ضمیر دیگر (مثل I, you, the man) بیاید، ضمیر موصولی مفعول است و میتوانید حذفش کنید.
عالی بود. من تازه یاد گرفتم که why و where هم میتونن relative adverb باشن. اونا هم همین قانون ویرگول رو دارن؟
بله آرزو جان، قیدهای موصولی مثل where و when هم میتوانند در جملهوارههای توصیفی به کار بروند و همان قواعد مربوط به اطلاعات ضروری و اضافی برای آنها هم صدق میکند.
واقعا خسته نباشید. این مطالب برای ما که خودخوان (Self-study) زبان میخونیم گنجینه است.
ممنون از انرژی مثبتی که دادی فرزاد عزیز. موفق باشی در مسیر یادگیری!
آیا در جملات Non-defining میتونیم از whom استفاده کنیم؟
بله بهار جان، whom در حالتهای رسمی و زمانی که مرجع انسان و در نقش مفعول باشد، هم در جملات Defining و هم Non-defining (به همراه ویرگول) استفاده میشود.
یک نکته جالب که من متوجه شدم اینه که which گاهی به کل جمله قبلی اشاره میکنه. اون موقع همیشه ویرگول میخواد؟
دقیقاً پوریا! وقتی which به کل یک ایده یا جمله قبلی اشاره میکند (Sentential Relative Clause)، همیشه باید قبل از آن ویرگول بگذاریم. مثل: He was late, which surprised us.