ساختار Have something done (دادم ماشینم را تعمیر کنند)

• آیا تا به حال خواسته‌اید بگویید «ماشینم را تعمیر کردند» یا «موهایم را کوتاه کردم» اما نمی‌دانستید چطور؟
• آیا این ساختار گرامری شما را گیج می‌کند و باعث می‌شود در مکالمه‌های انگلیسی تردید کنید؟
• آیا می‌خواهید به راحتی تفاوت بین «من چیزی را انجام دادم» و «دادم کسی چیزی را برایم انجام دهد» را بیان کنید؟
• آیا در امتحانات یا مکالمات، در استفاده از فعل مجهول سببی با چالش روبرو می‌شوید؟

در این راهنما، ما گرامر have something done را به ساده‌ترین شکل ممکن توضیح خواهیم داد، تا دیگر هرگز این اشتباه را تکرار نکنید و با اعتماد به نفس کامل از آن استفاده کنید. نگران نباشید، این ساختار پیچیده نیست و با کمی تمرین به راحتی بر آن مسلط خواهید شد.

مفهوم اصلی	ساختار کلی	کاربرد کلیدی	مثال
دادن کار به دیگری (کسب خدمات)	Subject + have/get + Object + Past Participle	وقتی کاری را خودمان انجام نمی‌دهیم، بلکه شخص دیگری برایمان انجام می‌دهد.	I had my car repaired. (دادم ماشینم را تعمیر کنند.)

ساختار Have Something Done: وقتی کسی برایمان کاری انجام می‌دهد

یکی از پرکاربردترین ساختارهای سببی (Causative Structures) در زبان انگلیسی، have something done است. این ساختار برای بیان این موضوع به کار می‌رود که ما خودمان کاری را انجام نمی‌دهیم، بلکه کسی دیگر آن کار را برای ما (یا به دستور ما) انجام می‌دهد. معمولاً این خدمات در ازای پرداخت پول یا ارائه یک سرویس انجام می‌شود.

فرض کنید می‌خواهید بگویید «ماشینم را تعمیر کردم». اگر واقعاً خودتان آچار به دست شده‌اید و ماشین را تعمیر کرده‌اید، می‌گویید: «I repaired my car.» اما اگر ماشین را به تعمیرگاه برده‌اید و مکانیک آن را برایتان تعمیر کرده است، باید از ساختار سببی استفاده کنید: «I had my car repaired.» این نشان می‌دهد که عمل تعمیر توسط شخص دیگری صورت گرفته است.

همین‌طور این ساختار می‌تواند برای بیان اتفاقات ناخوشایندی که برای ما رخ می‌دهد نیز به کار رود، وقتی که کنترل کمی بر روی آن داشته‌ایم.

فرمول ساختار Have Something Done

این ساختار از یک فرمول ساده پیروی می‌کند که با یادگیری آن می‌توانید جملات بسیاری بسازید:

Subject + have (conjugated) + Object + Past Participle (فعل به صورت اسم مفعول)

• Subject (فاعل): کسی که خدمات را دریافت می‌کند یا اتفاق برایش می‌افتد. (I, You, He, She, We, They, Mary, My friend)
• have (conjugated): فعل “have” که بر اساس فاعل و زمان جمله صرف می‌شود. (have, has, had, will have, am having, etc.)
• Object (مفعول): شیء یا فردی که عمل بر روی آن انجام می‌شود. (my car, her hair, the house, their picture)
• Past Participle (اسم مفعول): شکل سوم فعل اصلی که عمل اصلی را نشان می‌دهد. (repaired, cut, painted, taken, cleaned)

نگران نباشید اگر در ابتدا این فرمول کمی پیچیده به نظر می‌رسد. با مثال‌های فراوان، این موضوع به طور کامل برای شما روشن خواهد شد.

کاربردهای اصلی ساختار Have Something Done

این ساختار دو کاربرد اصلی دارد:

۱. دریافت خدمات از شخص دیگر

این رایج‌ترین کاربرد است و نشان می‌دهد که شما برای انجام کاری، هزینه پرداخت کرده‌اید یا از شخص دیگری خواسته‌اید آن را برایتان انجام دهد.

• ✅ I will have my hair cut tomorrow. (فردا موهایم را کوتاه می‌کنم – توسط آرایشگر.)
• ❌ I will cut my hair tomorrow. (فردا موهایم را خودم کوتاه می‌کنم.)
• ✅ We are going to have our house painted next month. (ماه آینده قرار است خانه‌مان را نقاشی کنیم – توسط نقاش.)
• ❌ We are going to paint our house next month. (ماه آینده خودمان خانه‌مان را نقاشی می‌کنیم.)
• ✅ She had her wisdom tooth extracted by the dentist. (دندان عقلش را توسط دندانپزشک کشید.)
• ❌ She extracted her wisdom tooth by the dentist. (این جمله اشتباه است، چون خودش دندانش را نمی‌کشد.)

۲. اتفاقات ناخوشایند یا غیرمنتظره

گاهی اوقات این ساختار برای بیان اتفاقات ناخوشایندی که برای ما یا اموالمان رخ می‌دهد، استفاده می‌شود، به‌خصوص زمانی که ما کنترل کمی بر روی آن داشته‌ایم.

• ✅ He had his wallet stolen on the bus. (کیف پولش در اتوبوس دزدیده شد – به او سرقت شد.)
• ❌ He stole his wallet on the bus. (او خودش کیف پولش را دزدید!)
• ✅ We had our car broken into last night. (دیشب به ماشینمان دستبرد زده شد.)
• ❌ We broke into our car last night. (دیشب خودمان به ماشینمان دستبرد زدیم!)
• ✅ She had her reputation ruined by false rumors. (آبرویش با شایعات دروغین از بین رفت.)

صرف فعل Have در زمان‌های مختلف

نکته مهم این است که فعل “have” در این ساختار، متناسب با زمان جمله صرف می‌شود. بخش “something done” همیشه ثابت و به صورت اسم مفعول باقی می‌ماند.

۱. حال ساده (Simple Present)

برای بیان عادت‌ها یا کارهایی که به طور منظم انجام می‌شوند.

• I have my car washed every week. (هر هفته ماشینم را می‌شویم.)
• She has her nails done once a month. (او ماهی یک بار ناخن‌هایش را می‌کارد.)

۲. حال استمراری (Present Continuous)

برای بیان کارهایی که در حال حاضر در حال انجام شدن هستند.

• He is having his hair cut right now. (او همین الان دارد موهایش را کوتاه می‌کند.)
• They are having their roof repaired this week. (آن‌ها این هفته سقف خانه‌شان را تعمیر می‌کنند.)

۳. گذشته ساده (Simple Past)

برای بیان کارهایی که در گذشته انجام شده‌اند.

• We had our picture taken at the beach yesterday. (دیروز در ساحل عکس گرفتیم.)
• She had her wisdom tooth pulled out last week. (او هفته گذشته دندان عقلش را کشید.)

۴. گذشته استمراری (Past Continuous)

برای بیان کارهایی که در گذشته در حال انجام شدن بودند.

• I was having my documents translated when you called. (وقتی شما زنگ زدید، داشتم مدارکم را ترجمه می‌کردم.)
• They were having their house renovated when the accident happened. (وقتی حادثه رخ داد، خانه‌شان را بازسازی می‌کردند.)

۵. حال کامل (Present Perfect)

برای بیان کارهایی که در گذشته انجام شده‌اند و اثرشان هنوز باقی است.

• I have already had my eyes checked. (من قبلاً چشمانم را معاینه کرده‌ام.)
• She has never had her car serviced at this garage. (او هرگز ماشینش را در این تعمیرگاه سرویس نکرده است.)

۶. آینده ساده (Simple Future)

برای بیان کارهایی که قرار است در آینده انجام شوند.

• We will have our new fence built next month. (ماه آینده حصار جدیدمان را می‌سازیم.)
• I am going to have my dress dry-cleaned for the party. (برای مهمانی می‌خواهم لباسم را خشک‌شویی کنم.)

۷. با افعال کمکی (Modals)

برای بیان امکان، الزام، پیشنهاد و… .

• You should have your brakes checked regularly. (باید به طور منظم ترمزهایتان را چک کنید.)
• We might have the carpet cleaned before the guests arrive. (شاید قبل از آمدن مهمان‌ها فرش را تمیز کنیم.)

تفاوت Get Something Done و Have Something Done

گرچه در بسیاری از موارد می‌توان از get something done به جای have something done استفاده کرد، اما تفاوت‌های ظریفی بین آن‌ها وجود دارد که دانستن آن‌ها به شما کمک می‌کند طبیعی‌تر صحبت کنید:

Have Something Done

• رسمی‌تر و خنثی‌تر: معمولاً برای بیان دریافت خدمات به شیوه‌ای رسمی‌تر استفاده می‌شود.
• تمرکز بر نتیجه: بیشتر روی نتیجه کار تمرکز دارد تا فرآیند.
• کاربرد رایج در اتفاقات ناخوشایند: در این موارد، معمولاً have something done ترجیح داده می‌شود.
• مثال: I had my hair cut. (موهایم را کوتاه کردم.)

Get Something Done

• غیررسمی‌تر و محاوره‌ای‌تر: در مکالمات روزمره بسیار رایج‌تر است.
• تمرکز بر فرآیند یا تلاش: گاهی اوقات نشان‌دهنده تلاشی برای انجام کار است یا اینکه کاری با دشواری انجام شده.
• لهجه آمریکایی: در انگلیسی آمریکایی، “get something done” بسیار رایج است و حتی ممکن است در بسیاری از موارد به جای “have something done” استفاده شود.
• مثال: I need to get my taxes done. (باید کارهای مالیاتیم را انجام دهم.)
• مثال: I finally got the report finished. (بالاخره گزارش را تمام کردم.)

در بسیاری از جملات مربوط به دریافت خدمات، هر دو قابل استفاده هستند، اما “get” کمی غیررسمی‌تر است:

• ✅ I had my car repaired.
• ✅ I got my car repaired. (کمی غیررسمی‌تر)

اما در مورد اتفاقات ناخوشایند، “have something done” بیشتر توصیه می‌شود:

• ✅ He had his wallet stolen.
• ❌ He got his wallet stolen. (گرچه در محاوره شنیده می‌شود اما کمتر رسمی و کمتر رایج در نوشتار است.)

Common Myths & Mistakes (اشتباهات و باورهای غلط رایج)

بسیاری از زبان‌آموزان در استفاده از گرامر have something done دچار اشتباهاتی می‌شوند. با آگاهی از این موارد، می‌توانید از آن‌ها اجتناب کنید:

اشتباه ۱: استفاده از فعل ساده یا با to-infinitive به جای Past Participle

• ❌ I had my car repair. (غلط)
• ❌ I had my car to repair. (غلط)
• ✅ I had my car repaired. (درست)

توضیح: همیشه باید از شکل سوم فعل (اسم مفعول) استفاده کنید، زیرا مفعول (car) عملی را انجام نمی‌دهد، بلکه عمل (repair) بر روی آن انجام می‌شود.

اشتباه ۲: اشتباه گرفتن با ساختارهای سببی دیگر (Make, Let, Get someone to do)

این ساختارها معنای متفاوتی دارند:

• Make someone do something: مجبور کردن کسی به انجام کاری.
  • The teacher made the students redo their homework. (معلم دانش‌آموزان را مجبور کرد که تکالیفشان را دوباره انجام دهند.)
• Let someone do something: اجازه دادن به کسی برای انجام کاری.
  • My parents let me stay up late. (پدر و مادرم به من اجازه دادند تا دیر وقت بیدار بمانم.)
• Get someone to do something: متقاعد کردن یا درخواست از کسی برای انجام کاری.
  • I got my friend to help me move. (دوستم را متقاعد کردم که کمکم کند اسباب‌کشی کنم.)
• Have someone do something: ترتیب دادن انجام کاری توسط کسی (با اشاره به انجام دهنده).
  • I’ll have the assistant call you. (ترتیب می‌دهم دستیار با شما تماس بگیرد.)

توضیح: have something done زمانی به کار می‌رود که به انجام‌دهنده کار اشاره‌ای نداریم یا اهمیتی ندارد که چه کسی آن را انجام داده، بلکه مهم این است که کار برایمان انجام شده است.

اشتباه ۳: استفاده از این ساختار برای کارهایی که خودمان انجام می‌دهیم

• ❌ I had my essay written. (اگر خودتان نوشتید.)
• ✅ I wrote my essay. (اگر خودتان نوشتید.)
• ✅ I had my essay proofread. (اگر دادید کسی ویرایش کند.)

توضیح: این ساختار فقط زمانی به کار می‌رود که عمل توسط شخص دیگری انجام شده باشد.

Common FAQ (سوالات متداول)

۱. آیا همیشه باید Past Participle را حفظ کرد؟

بله، برای افعال بی‌قاعده (irregular verbs) شکل سوم فعل را باید حفظ کنید. برای افعال باقاعده (regular verbs) معمولاً همان شکل ed- است (مانند repaired, painted, cleaned).

۲. آیا می‌توانم فاعل اصلی عمل را در این ساختار بیان کنم؟

بله، با استفاده از “by” می‌توانید به فاعل اصلی اشاره کنید، اما این کار معمولاً ضروری نیست و رایج نیست، زیرا هدف از این ساختار عدم تاکید بر انجام‌دهنده است.

• I had my hair cut by a new stylist. (موهایم را توسط یک آرایشگر جدید کوتاه کردم.)

اما اغلب نیازی به “by a new stylist” نیست، مگر اینکه بخواهید اطلاعات بیشتری بدهید.

۳. تفاوت I had a haircut و I had my hair cut چیست؟

• I had a haircut: این یک عبارت اسمی رایج است که به معنای “مو کوتاه کردن” (توسط آرایشگر) است. حالت کلی‌تری دارد.
• I had my hair cut: این ساختار have something done است و دقیقاً اشاره به این دارد که شما موهایتان را (توسط آرایشگر) کوتاه کرده‌اید. این جمله گرامری‌تر و کمی رسمی‌تر است. هر دو صحیح و پرکاربرد هستند.

۴. آیا می‌توانم از این ساختار در جملات سوالی و منفی استفاده کنم؟

بله، فعل “have” مانند یک فعل اصلی در این جملات رفتار می‌کند و باید با “do/does/did” منفی و سوالی شود.

• Did you have your car serviced? (آیا ماشینتان را سرویس کردید؟)
• I don’t usually have my clothes tailor-made. (من معمولاً لباس‌هایم را سفارشی نمی‌دوزم.)

Conclusion (نتیجه‌گیری)

تبریک می‌گویم! شما اکنون با گرامر have something done و کاربردهای آن به خوبی آشنا شده‌اید. این ساختار یکی از ابزارهای قدرتمند در زبان انگلیسی است که به شما امکان می‌دهد خدمات دریافتی یا اتفاقات ناخوشایند را به شیوه‌ای صحیح و طبیعی بیان کنید.

به یاد داشته باشید که کلید تسلط بر این ساختار، تمرین و استفاده فعال از آن در مکالمات و نوشته‌هایتان است. از مثال‌های ارائه شده الهام بگیرید، جملات خودتان را بسازید و هرگز از اشتباه کردن نترسید. هر اشتباه، پله‌ای برای یادگیری عمیق‌تر است.

با تمرین منظم و توجه به نکات کلیدی، به زودی خواهید دید که استفاده از have something done برای شما به یک عادت تبدیل خواهد شد و مکالمات انگلیسی‌تان را بسیار غنی‌تر و طبیعی‌تر می‌کند. شما می‌توانید، فقط کافی است ادامه دهید!