تاحالا شده یه اصطلاح فارسی رو برای یه دوست خارجی ترجمه کنید و طرف با یه نگاه “جان؟” شما رو تا آخر عمر از هرچی ترجمهست پشیمون کنه؟ اگه جوابتون مثبته، پس جای درستی اومدید. چون امروز میخوایم یکی از همین اصطلاحات شاهکار یعنی “دسته گل به آب دادن” رو کالبدشکافی کنیم!
اگه بگید “Giving a flower bouquet to water” چه اتفاقی میافته؟
خب، بذارید روراست باشیم. اگه این جمله رو به یه نیتیو اسپیکر بگید، در بهترین حالت فکر میکنه دارید یه کار خیلی شاعرانه و هنری انجام میدید! شاید حتی تصور کنه دارید برای پری دریاییها گل میبرید. اما اون چیزی که توی ذهن شماست یعنی “خرابکاری کردن”، عمراً به فکرش هم نمیرسه. پس لطفاً این ترجمه رو برای همیشه فراموش کنید!
پس چی بگیم؟ معرفی معادلهای درست و حسابی!
وقتی میخواید بگید گند زدید یا یه کاری رو خراب کردید، انگلیسیزبانها اصطلاحات باحال و خیلی کاربردی دارن. اینجا دوتا از رایجترینهاش رو یاد میگیریم:
۱. گند زدم به سبک خودمونی: Screw up / Mess up
این دوتا فعل عبارتی (Phrasal Verbs) دقیقاً همون معنی “خراب کردن” و “گند زدن” خودمون رو میدن. تقریبا همه جا میتونید ازشون استفاده کنید، مخصوصاً تو موقعیتهای غیررسمی.
- I really screwed up the exam.
(یعنی واقعاً امتحان رو خراب کردم/گند زدم.) - Don’t mess up this time! Please!
(خواهشاً این دفعه دیگه دسته گل به آب نده!) - He told his new boss his old boss’s name. He really messed up.
(به رئیس جدیدش اسم رئیس قبلیش رو گفت. واقعاً دسته گل به آب داد.)
نکته تلفظی: حواستون باشه که “Screw” مثل “اسکرول” کردن صفحه نیست، بیشتر شبیه “اسکرو” با “اوو” کشیده هست.
۲. وقتی توپ رو میندازی: Drop the ball
این یکی یه اصطلاح خیلی تصویری و جالبه که از دنیای ورزش، مخصوصاً بیسبال، اومده. وقتی یه بازیکن توپ رو میندازه، یه اشتباه بزرگ کرده و تیمش رو به دردسر انداخته. توی زندگی روزمره هم دقیقاً همین معنی رو میده: یعنی یه اشتباه کردن بزرگ، مخصوصاً از روی بیدقتی یا فراموشکاری.
- We had one job, and we dropped the ball.
(ما فقط یه وظیفه داشتیم، ولی گند زدیم.) - I know I dropped the ball by forgetting her birthday, but I’m going to fix this.
(میدونم که با فراموش کردن تولدش دسته گل به آب دادم، ولی جبرانش میکنم.)
این اصطلاح یه کوچولو از “screw up” رسمیتره ولی هنوزم توی دستهبندی اصطلاحات خودمونی و رایج قرار میگیره.
کدوم رو کجا استفاده کنیم؟ (فرق Screw up و Drop the ball)
شاید باورتون نشه ولی یه فرق ظریف بین این دوتا هست:
- Screw up / Mess up: اینا خیلی کلی هستن. هر نوع خرابکاری، از سوزوندن غذا گرفته تا یه اشتباه بزرگ تو محل کار، رو پوشش میدن.
- Drop the ball: این یکی بیشتر وقتی به کار میره که شما یه مسئولیتی داشتید و نتونستید درست انجامش بدید. یعنی یه جورایی دیگران رو ناامید کردید.
مثلاً اگه کلیداتون رو تو خونه جا بذارید، میگید “I messed up”. ولی اگه مسئول آوردن کیک تولد بودید و یادتون رفته، اینجا “I dropped the ball” خیلی مناسبتره.
حرف آخر: دیگه دسته گل به آب ندید!
خب، حالا دیگه مسلح به اصطلاحات خفن و نیتیو شدید. دفعهی بعدی که خواستید از خرابکاریهاتون حرف بزنید، به جای ترجمههای عجیب و غریب، با اعتماد به نفس از “screw up” یا “drop the ball” استفاده کنید. اینطوری نه تنها منظورتون رو دقیق میرسونید، بلکه کلی هم حرفهایتر به نظر میاید.
شما تاحالا چه دسته گلی به آب دادید که با این اصطلاحات بشه تعریفش کرد؟ خجالت نکشید و تو کامنتها برامون بنویسید!
نه کاملاً، ولی خیلی غیررسمی (informal) محسوب میشه. بهتره تو موقعیتهای رسمی مثل جلسه با مدیرعامل یا نامه اداری ازش استفاده نکنید. در این موارد، استفاده از کلماتی مثل “make a mistake” یا “make an error” امنتره.
آیا میتونم بگم “I screwed up it”؟
نه، این اشتباهه. گرامر درستش اینه که مفعول رو بین دو کلمه بیارید: “I screwed it up” یا بعد از کل عبارت: “I screwed up the project”. این قانون برای “mess up” هم صدق میکنه.
یه اصطلاح دیگه برای اشتباه کردن چیه؟
یه اصطلاح جالب دیگه “to lay an egg” هست که معنی “عملکرد خیلی بدی داشتن” یا “کاملاً شکست خوردن” میده. مثلاً: “The new movie totally laid an egg at the box office” (فیلم جدیده کاملاً تو گیشه شکست خورد). این هم میتونه معادل “دسته گل به آب دادن” تو بعضی موقعیتها باشه.
خیلی جالب بود! من همیشه فکر میکردم make a mess هم دقیقاً همین معنی رو میده. این دو تا چه فرقی با هم دارن؟ آیا mess up و make a mess جابهجا استفاده میشن؟
سارا جان سوال خیلی خوبیه! ‘Make a mess’ بیشتر برای کثیفکاری فیزیکی (مثلاً ریختن غذا روی زمین) استفاده میشه، اما ‘Mess up’ یا ‘Screw up’ برای اشتباه کردن در انجام یک کار یا خراب کردن یک موقعیت به کار میره. هرچند گاهی تو مکالمات روزمره به جای هم استفاده میشن.
دقیقاً! من این screw up رو توی سریال Suits زیاد شنیدم. اونجا هاروی اسپکتر همیشه به بقیه میگه: .Don’t screw this up واقعاً کاربردیه.
ممنون بابت مطلب عالیتون. میخواستم بپرسم آیا Mess up برای ایمیلهای رسمی به استاد یا مدیر شرکت هم مناسبه؟ یا بهتره از کلمه دیگهای استفاده کنیم؟
مهسای عزیز، حتماً یادت باشه که Screw up و Mess up هر دو غیررسمی (Informal) هستن. در ایمیلهای رسمی بهتره از عباراتی مثل ‘Make a mistake’ یا ‘Error’ استفاده کنی تا حرفهایتر به نظر برسی.
واقعاً ترجمه تحتاللفظی سمه! من یه بار میخواستم بگم ‘پام خواب رفته’ و به انگلیسی گفتم My foot is sleeping! طرف فکر کرد دارم داستان تخیلی تعریف میکنم :))
یه اصطلاح دیگه هم شنیدم به اسم slip up. این هم همین معنی ‘دسته گل به آب دادن’ رو میده یا برای اشتباهات کوچیکتره؟
آفرین بردیا! ‘Slip up’ معمولاً برای اشتباهات کوچیک و ناخواسته استفاده میشه (یه چیزی شبیه ‘از دست آدم در رفتن’). اما ‘Screw up’ بار معنایی قویتری داره و یعنی واقعاً یه خرابکاری جدی انجام شده.
خیلی کاربردی بود. لطفاً در مورد اصطلاحاتی که برای عذرخواهی بعد از این ‘screw up’ کردنها استفاده میشه هم یه مطلب بذارید. مثلاً چطوری بگیم ‘جبران میکنم’؟
تلفظ screw up یکم برام سخته، اون ‘w’ آخرش چطوری به up وصل میشه؟ آیا صدای ‘و’ کامل میده؟
پویا جان، در انگلیسی وقتی کلمهای به حرف بیصدا ختم بشه و کلمه بعدی با صدا شروع شه، به هم وصل میشن (Linking). اینجا صدای ‘w’ خیلی نرم به ‘u’ وصل میشه و چیزی شبیه ‘اسکرو-آپ’ شنیده میشه. پیشنهاد میکنم توی دیکشنریهای آنلاین تلفظش رو حتماً چند بار گوش بدی.
واقعاً پست کاربردیای بود. من همیشه فکر میکردم make a mistake تنها راه گفتن این جملهست. آیا screw up برای محیطهای کاری هم مناسبه یا خیلی غیررسمیه؟
سلام سارا جان، سوال خیلی خوبی پرسیدی! screw up کاملاً غیررسمی (informal) هست. در محیطهای کاری رسمی بهتره از عبارتهایی مثل make a blunder یا make an error استفاده کنی تا حرفهایتر به نظر برسی.
من توی فیلم Suits شنیدم که میگفتن drop the ball. اونم معنی همین دسته گل به آب دادن رو میده دیگه؟
دقیقاً محمد جواد عزیز! drop the ball یعنی وقتی مسئولیتی داری، سوتی بدی یا کوتاهی کنی که منجر به خرابکاری بشه. ممنون که این نکته رو اضافه کردی.
خیلی عالی بود! من یک بار جلوی استادم گفتم I gave a flower to the water و اون بنده خدا واقعاً فکر کرد دارم درباره محیط زیست حرف میزنم! کاش زودتر این مطلب رو میخوندم.
تفاوت بین mess up و screw up چیه؟ کدومش بار منفی بیشتری داره؟
امیرحسین جان، تفاوت معنایی زیادی ندارن و هر دو به معنی خرابکاری هستن. اما screw up یک پله از mess up خودمانیتر و گاهی اوقات تندتر محسوب میشه. هر دو در مکالمات روزمره بسیار رایج هستن.
من توی یه کتاب اصطلاح I blew it رو دیدم. این هم معادل همون گند زدن خودمون میشه؟
بله فریبا جان، I blew it یکی از بهترین معادلها برای زمانیه که یه فرصت خوب رو از دست دادی یا در یک موقعیت حساس (مثل امتحان یا مصاحبه شغلی) خرابکاری کردی.
ممنون از سایت خوبتون. لطفاً درباره اصطلاحات مربوط به ‘اشتباه لپی’ هم مطلب بذارید.
کلمه blunder رو چطوری باید تلفظ کنیم؟ بلاندر یا بلوندر؟
تلفظ درستش /ˈblʌndər/ هست، یعنی چیزی شبیه به ‘بلاندر’ (با صدای آ کوتاه). این کلمه به اشتباهات بزرگ و احمقانه اشاره داره.
من همیشه فکر میکردم دسته گل به آب دادن یعنی یه کار خوب کردن که هدر رفته! مرسی که روشن کردید که معادل دقیقش چیه.
استفاده از foul up هم رایجه؟ من توی رادیو شنیدم.
بله مریم عزیز، foul up هم به معنی خراب کردن یک نقشه یا کار هست. نسبت به mess up کمی کمتر شنیده میشه اما کاملاً درسته.
آیا عبارت goof up هم همین معنی رو میده؟ من تو کارتونها زیاد میشنوم.
دقیقاً سعید جان! goof up به معنی یک اشتباه احمقانه یا از سر حواسپرتیه. خیلی خوشحالم که به جزئیات توجه داری.
این اصطلاحات واقعاً نجاتدهنده هستن. من همیشه از اشتباه کردن میترسیدم ولی الان میدونم چطوری به اشتباهم اعتراف کنم (به انگلیسی!)
ترجمه تحتاللفظی واقعاً سمّیه! من یه بار گفتم My head is whistling که بگم سرم سوت میکشه، طرف فکر کرد دیوونه شدم.
معادل رسمیتر واسه وقتی که توی یه پروژه بزرگ ‘دسته گل به آب میدیم’ چیه؟
پارسا جان، میتونی از عبارت commit a major error یا make a significant oversight استفاده کنی. اینها در گزارشهای اداری خیلی شیکتر هستن.
مقاله خیلی فان و آموزندهای بود. لطفاً برای اصطلاحات ‘از کوره در رفتن’ هم معادل انگلیسی بذارید.
حتماً شادی جان! پیشنهاد عالی بود. به زودی پستی درباره lose one’s temper و بقیه اصطلاحات عصبانیت منتشر میکنیم.
آیا screw-up (با خط تیره) اسم هم هست؟ مثلاً بگیم ‘این یه خرابکاریه’؟
بله علی جان، کاملاً درسته! screw-up به عنوان اسم (Noun) به معنی ‘افتضاح’ یا ‘خرابکاری’ به کار میره. مثلاً: This whole situation is a big screw-up.
چقدر مثال پری دریایی جالب بود! واقعاً تصویرسازی ذهن نیتیوها با ما فرق داره.
من شنیدم که میگن muck up. این همون لهجه بریتانیایی mess up هست؟
آفرین پیمان! muck up در انگلیسی بریتانیایی (British English) بسیار رایجه و دقیقاً معادل همون mess up آمریکاییهاست.
ممنون از مطالب نابتون. من این پست رو برای دوستم که داره برای آیلتس آماده میشه فرستادم.
کاش برای هر اصطلاح یک فایل صوتی کوتاه هم میذاشتید که تلفظها رو بهتر یاد بگیریم.
ممنون از پیشنهادت مهدی جان. حتماً در آپدیتهای بعدی بخش تلفظ صوتی رو هم به مقالات اضافه میکنیم.
بهترین معادل برای ‘گند زدم’ توی امتحان چیه؟ I failed یا I messed up؟
نیلوفر جان، I failed یعنی لزوماً نمره قبولی نگرفتی. اما I messed up my exam یعنی امتحان رو بد دادی و خرابکاری کردی، حتی اگه در نهایت پاس بشی.
وای دقیقااااا! من یه بار میخواستم به یه دوست خارجی بگم ‘جونم به لبم رسید’ گفتم ‘my soul came to my lip’ قیافهش دیدنی بود! ممنون بابت این مقاله مفید.
خیلی جالب گفتی سارا جان! این از اون ترجمههایی هست که واقعاً باعث سوتفاهم میشه. برای ‘جونم به لبم رسید’ که به معنی ‘خیلی خسته شدن’ یا ‘تحمل چیزی تموم شدن’ هست، میتونیم از اصطلاحاتی مثل ‘I’m at my wit’s end’ یا ‘I’m fed up’ استفاده کنیم. 😊
پس ‘screw up’ چقدر خودمونیه؟ میشه تو محیط کار هم استفاده کرد؟ یا ‘mess up’ گزینه بهتریه برای فضای رسمیتر؟
سوال خیلی خوبی پرسیدی علی جان. ‘Screw up’ کمی خودمونیتر و غیررسمیتره و بار معنایی شدیدتری داره (مثل ‘گند زدن’). ‘Mess up’ هم خودمونیه اما ممکنه کمی ملایمتر باشه و برای اشتباهات کوچکتر یا حتی بههمریختگی فیزیکی (مثل ‘I messed up my room’) هم استفاده بشه. برای محیط کار بهتره از عباراتی مثل ‘make a mistake’ یا ‘make an error’ استفاده کنید که رسمیتر هستند. اما اگر موقعیت خیلی غیررسمی باشه، ‘mess up’ رو میتونید به کار ببرید.
مقاله عالی بود! واقعاً چقدر ترجمه تحتاللفظی میتونه آدمو به دردسر بندازه. من همیشه با اینجور اصطلاحات مشکل دارم. میشه بازم از این مدل پستها بگذارید؟
خوشحالیم که مفید بوده مریم عزیز. حتماً! این هدف اصلی ماست که به شما کمک کنیم از دام ترجمههای تحتاللفظی رها بشید و با اصطلاحات رایج انگلیسی آشنا بشید. منتظر پستهای بعدی ما باشید!
I screwed up my presentation yesterday. یعنی کاملاً کارمو خراب کردم؟
دقیقا رضا جان. ‘I screwed up my presentation yesterday’ به این معنیه که شما ارائه دیروزتون رو کاملاً خراب کردید یا به عبارتی ‘گند زدید’. کاربردش کاملاً درست و بجاست.
غیر از ‘screw up’ و ‘mess up’، اصطلاح دیگهای هم برای ‘خرابکاری’ یا ‘به گند کشیدن’ وجود داره؟
بله نرگس جان، چندین اصطلاح دیگه هم داریم که بسته به موقعیت میتونید استفاده کنید:
* **Blow it:** به معنی ‘فرصت رو از دست دادن’ یا ‘گند زدن به یه کار مهم’ (I really blew it on that exam).
* **Foul up:** کمی رسمیتر از ‘screw up’ و به معنی ‘خراب کردن’ یا ‘درهم و برهم کردن’ (The whole operation was fouled up by the bad weather).
اینها هم میتونن کاربردی باشن!
تلفظ دقیق ‘screw up’ چطوریه؟ خیلی مهمه که درست تلفظ بشه.
امیر عزیز، تلفظ ‘screw up’ تقریباً شبیه ‘اِسکرو آپ’ هست. ‘Screw’ شبیه ‘اسکرو’ فارسی (پیچ) و ‘up’ هم که مشخصه. بهترین راه برای یادگیری تلفظ دقیق، گوش دادن به فایلهای صوتی یا استفاده از دیکشنریهای آنلاین با قابلیت پخش تلفظ هست. 🎧
جالبه که اینقدر فرق داره معنیشون. فکرشو نمیکردم ‘دسته گل به آب دادن’ برای یه نیتیو به معنی کار شاعرانه باشه! عالی بود.
دقیقاً فاطمه جان! این یکی از زیباترین مثالها برای تفاوتهای فرهنگی و زبانیه. چیزی که برای ما یه اصطلاح منفیه، میتونه برای یه زبانآموز دیگه کاملاً یه تصویر مثبت و حتی هنری بسازه. همین باعث میشه یادگیری زبان شیرینتر بشه!
من یه بار تو یه سریال شنیدم ‘I totally messed things up’. اینم یعنی همه چی رو خراب کردم؟
بله میلاد جان، ‘I totally messed things up’ هم دقیقاً به همین معنیه که ‘همه چیز رو خراب کردم’ یا ‘گند زدم به کار’. کاربردش کاملاً صحیح و رایجه، مخصوصاً تو موقعیتهای غیررسمی.
ممنون از توضیحات شفاف و مثالهای کاربردی. لطفاً بازم از این Phrasal Verbs مهم بیشتر بگید.
با کمال میل زینب جان! Phrasal Verbs بخش جداییناپذیری از زبان انگلیسی هستن و تسلط بر اونها مکالمه شما رو خیلی طبیعیتر میکنه. حتماً در آینده بیشتر بهشون میپردازیم.
یادمه یه بار میخواستم بگم ‘سر به سرم نذار’ گفتم ‘don’t put your head on my head’ طرف انگار منتظر بود من سرمو بذارم رو سرش! 😂 این بلا همیشه سرم میاد.
هادی جان خیلی خوب گفتی! اینم یکی دیگه از قربانیان ترجمه تحتاللفظیه. برای ‘سر به سر گذاشتن’ یا ‘اذیت کردن’ میتونیم از ‘Don’t mess with me’ یا ‘Don’t tease me’ استفاده کنیم. ‘Mess with’ بیشتر برای مزاحمت و درگیریهای لفظی یا فیزیکی جزئی هست و ‘tease’ برای شوخیهای آزاردهنده.
پس اگه بخوام بگم ‘فلانی کارو خراب کرد’ میتونم بگم ‘He screwed up the project’؟
بله آیدا جان، کاملاً درسته. ‘He screwed up the project’ یه جمله بسیار طبیعی و رایج برای بیان اینکه ‘فلانی پروژه رو خراب کرد’ یا ‘گند زد به پروژه’. میتونید با خیال راحت استفاده کنید.
اینا تو زمانهای دیگه چطور استفاده میشن؟ مثلاً گذشته یا آینده؟
کریم جان، ‘screw up’ و ‘mess up’ مثل افعال عادی صرف میشن:
* **گذشته ساده:** I screwed up / I messed up
* **حال کامل:** I have screwed up / I have messed up
* **آینده:** I will screw up / I will mess up
مثال: ‘I screwed up my driving test last week.’ یا ‘I hope I don’t mess up this time.’
کسی میدونه اصطلاح ‘screw up’ از کجا اومده؟ به معنی ‘پیچیدن’ مربوط میشه؟
سوال جالبیه پویا جان! ریشهی دقیق ‘screw up’ به عنوان ‘خراب کردن’ یا ‘گند زدن’ کمی مبهم هست، اما یکی از نظریهها اینه که از ‘screw’ به معنی ‘پیچ’ و ‘پیچاندن’ گرفته شده. وقتی چیزی رو ‘screw up’ میکنید، انگار اون رو ‘پیچ و تاب میدید و خراب میکنید’ یا ‘کار رو از مسیر درست خارج میکنید’. البته این فقط یک نظریه رایج هست.
این اصطلاحات واقعاً کاربردی هستن. من همیشه دنبال جایگزین برای ‘make a mistake’ بودم که کمی خستهکننده شده بود.
همینطوره رویا جان! ‘Make a mistake’ کاملاً صحیحه ولی استفاده از اصطلاحات متنوعتر، مکالمه شما رو خیلی طبیعیتر و روانتر میکنه. ‘Screw up’ و ‘mess up’ گزینههای عالی برای موقعیتهای غیررسمی هستن.
بیشتر از این پستها بذارید که تفاوتهای فرهنگی رو هم نشون بده. خیلی جذابه!
مانی جان، حتماً! این تفاوتهای فرهنگی و زبانی نقطه اوج یادگیری یک زبان هستن و ما همیشه سعی میکنیم این جنبهها رو هم پوشش بدیم. خوشحالیم که براتون جذابه.
آیا ‘screw up’ بیشتر برای اشتباهات بزرگ و ‘mess up’ برای اشتباهات کوچک استفاده میشه؟ یا فرق خاصی ندارن؟
ساغر جان، معمولاً ‘screw up’ برای اشتباهات جدیتر و عواقبدارتر به کار میره و بار معنایی قویتری داره. ‘Mess up’ هم میتونه برای اشتباهات بزرگ استفاده بشه، اما گستره کاربردش وسیعتره و برای اشتباهات کوچیکتر یا حتی بههمریختگی فیزیکی هم به کار میره. پس میشه گفت ‘screw up’ معمولاً شدت بیشتری رو نشون میده.
من یه بار برای یه خارجی ‘دمت گرم’ رو ترجمه کردم ‘your breath is hot’ طرف فکر کرد مریضم! 😂 این مقاله تلنگر خوبی بود.
سینا جان، این هم یک نمونه کلاسیک دیگه از ترجمه تحتاللفظیه که چقدر میتونه خندهدار بشه! برای ‘دمت گرم’ که به معنی ‘احسنت’ یا ‘ممنون’ و ‘کارت عالی بود’ هست، میتونیم از ‘Good job!’، ‘Well done!’، ‘Awesome!’ یا ‘You rock!’ استفاده کنیم.
یعنی ‘I made a mess’ هم همون معنی رو میده که ‘mess up’؟
الناز جان، ‘I made a mess’ بیشتر به معنی ‘من شلوغ کردم’ یا ‘ریخت و پاش کردم’ در مورد وضعیت فیزیکی یه جا هست (مثلاً ‘I made a mess in the kitchen’). در حالی که ‘I messed up’ به معنی ‘من خراب کردم’ یا ‘اشتباه کردم’ در مورد یک کار یا موقعیت هست. هرچند ‘make a mess of something’ هم میتونه به معنی خراب کردن کاری باشه، اما ‘mess up’ به تنهایی رایجتره برای اشاره به اشتباه کردن.