تاحالا فکر کردین چرا کاپیتان جک اسپارو و بقیه دزدای دریایی تو فیلما همیشه میگن “Arrgh”؟ یعنی واقعاً تو قرن ۱۷ و ۱۸ میلادی همه دزدا اینجوری حرف میزدن یا همهش زیر سر هالیووده؟ بذارید روراست باشیم، این تصویر باحالی که از دزدای دریایی داریم، بیشترش ساختگیه!
☠️ ریشه “Arrgh” کجاست؟ فیلم یا واقعیت؟
شاید باورتون نشه، ولی هیچ مدرک تاریخی معتبری وجود نداره که ثابت کنه دزدان دریایی واقعاً از کلمهی “Arrgh” استفاده میکردن. این تکیه کلام معروف، توسط یک بازیگر به اسم “رابرت نیوتون” در فیلم «جزیره گنج» (Treasure Island) محصول ۱۹۵۰ به شدت محبوب شد.
نیوتون برای به تصویر کشیدن شخصیت “لانگ جان سیلور”، از لهجه غلیظ منطقه West Country در جنوب غربی انگلیس استفاده کرد. این منطقه به خاطر لهجه خاصش معروفه که در اون حرف “R” خیلی غلیظ و کشیده (Rolled R) تلفظ میشه. این سبک حرف زدن اونقدر به دل مردم نشست که از اون به بعد شد لهجه استاندارد همه دزدان دریایی سینما!
🏴☠️ اصطلاحات باحال دزدان دریایی که باید بلد باشی!
خب، حالا که فهمیدیم “Arrgh” بیشتر یه کلیشه سینماییه، بریم سراغ چندتا اصطلاح واقعیتر و باحال که میتونی برای فان یا توصیف یه موقعیت خاص ازشون استفاده کنی. اینا “Real English” هستن!
Matey (مِیتی)این کلمه یه جورایی مثل “رفیق” یا “داداش” خودمونه. دزدای دریایی برای صدا زدن دوست و همکار ازش استفاده میکردن. لحن دوستانه و غیررسمی داره.
مثال: “Ahoy, matey! Help me with this treasure chest.” (اُهوی رفیق! بیا تو بلند کردن این صندوق گنج کمکم کن.)
Aye Aye, Captain (آی آی، کَپتِن)این فقط به معنی “بله قربان” نیست. در فرهنگ دریانوردی، “Aye Aye” یعنی “دستور شما رو فهمیدم و فوراً اجرا میکنم”. این عبارت نشوندهنده احترام و اطاعت کامل از مافوقه.
نکته فرهنگی: گفتن “Yes, Captain” به تنهایی کافی نیست و حتی ممکنه بیادبانه تلقی بشه. “Aye Aye” اون حس تعهد و اقدام فوری رو منتقل میکنه.
Shiver me timbers! (شیوِر می تیمبِرز)یه اصطلاح برای نشون دادن تعجب یا شوک شدید! معنیش تقریباً میشه “پشمام!” یا “برگام ریخت!”. “Timbers” به تیرکهای چوبی کشتی اشاره داره و این عبارت یعنی اونقدر شوکه شدم که انگار کل کشتی داره میلرزه.
مثال: “Shiver me timbers! A giant squid is attacking the ship!” (برگام! یه هشتپای غولپیکر به کشتی حمله کرده!)
🇬🇧 لهجه West Country: کد مخفی دزدان دریایی
همونطور که گفتیم، لهجهای که ما به عنوان لهجه دزدان دریایی میشناسیم، در واقع لهجه مردم منطقه West Country انگلیسه. مناطقی مثل کورنوال (Cornwall) و بریستول (Bristol) مرکز اصلی دریانوردی و البته دزدی دریایی در گذشته بودن. برای همین، خیلی از ملوانها و دزدان دریایی واقعی با همین لهجه غلیظ و خاص حرف میزدن.
پس دفعه بعدی که فیلمی با این لهجه دیدید، بدونید که یه ریشه تاریخی کوچیک پشتش هست، حتی اگه خود کلمهها مثل “Arrgh” اغراق شده باشن.
🎉 روز جهانی “مثل یک دزد دریایی حرف بزن”!
شاید باورتون نشه ولی یه روز جهانی برای این کار وجود داره! هر سال در تاریخ ۱۹ سپتامبر، مردم در سراسر دنیا “روز جهانی مثل یک دزد دریایی حرف بزن” (International Talk Like a Pirate Day) رو جشن میگیرن.
این روز یه تعطیلی طنزآمیزه که در سال ۱۹۹۵ توسط دو تا دوست پایهگذاری شد و هدفش فقط سرگرمی و استفاده از اصطلاحات دزدان دریایی در مکالمات روزمره است. پس اگه ۱۹ سپتامبر کسی به شما گفت “Ahoy, matey”، تعجب نکنید!
حرف آخر: از کلیشهها هوشمندانه استفاده کن!
یاد گرفتن این اصطلاحات فقط برای فان نیست. این کلمات بخشی از فرهنگ عامه (Pop Culture) زبان انگلیسی شدن. شناختن ریشههاشون به شما کمک میکنه که فیلمها رو بهتر بفهمید، با دوستای خارجیتون شوخیهای بهروزتری بکنید و از یادگیری زبان انگلیسی لذت بیشتری ببرید. دیگه لازم نیست مثل کتابهای درسی خشک و رسمی حرف بزنید!
شما چه اصطلاح باحال دیگهای از دزدای دریایی شنیدید؟ تو کامنتها برامون بنویسید!
آیا واقعاً دزدان دریایی چشمبند میبستند؟
بله، ولی نه همیشه به خاطر اینکه چشمشون آسیب دیده بود! یک تئوری میگه که اونها یه چشم رو میبستن تا در تاریکی مطلق زیر عرشه کشتی دید بهتری داشته باشن. با این کار، وقتی از نور شدید آفتاب وارد فضای تاریک میشدن، اون چشمی که بسته بود به تاریکی عادت داشت و میتونستن سریعتر ببینن.
کلمه “Scallywag” یعنی چی؟
اینم یکی دیگه از اون کلمههای باحال دزدان دریاییه! Scallywag (اِسکَلیوَگ) یه جور توهین دوستانه یا لقب برای یه آدم شیطون و ناقلاست. تقریباً میشه گفت معادل “وروجک” یا “ناقلا” خودمونه.
آیا “جک اسپارو” یک شخصیت واقعی بوده؟
شخصیت کاپیتان جک اسپارو کاملاً تخیلیه و توسط نویسندگان فیلم “دزدان دریایی کارائیب” خلق شده. البته برای ساخت این شخصیت از برخی دزدان دریایی واقعی تاریخ مثل “جک رکهام” (Jack Rackham) الهام گرفته شده، اما خود جک اسپارو در دنیای واقعی وجود نداشته.
خیلی جالب بود! من همیشه فکر میکردم Arrgh یک کلمه واقعی در انگلیسی قدیمی بوده. آیا کلمات دیگهای مثل Ahoy هم از فیلمها اومدن یا اونا ریشه تاریخی دارن؟
سوال خیلی خوبی بود امیرحسین جان! برخلاف Arrgh، کلمه ‘Ahoy’ ریشه تاریخی واقعی داره. این کلمه در واقع یک عبارت برای صدا زدن کشتیهای دیگه یا جلب توجه بوده و از قرن ۱۸ در دریانوردی استفاده میشده. جالب اینجاست که الکساندر گراهام بل پیشنهاد داده بود به جای Hello، پشت تلفن بگیم Ahoy!
تلفظ حرف R غلیظ که گفتید (Rolled R) همون چیزیه که توی لهجههای اسکاتلندی هم شنیده میشه؟ چون اونا هم R رو خیلی محکم تلفظ میکنن.
دقیقا سارا خانم! به این ویژگی در زبانشناسی Rhoticity میگن. در لهجه West Country و اسکاتلندی، حرف R در انتهای کلمات (مثل Car یا Water) کاملاً تلفظ میشه، در حالی که در لهجه استاندارد بریتانیایی (RP) این R معمولاً حذف یا خیلی نرم تلفظ میشه.
من توی بازی Assassin’s Creed Black Flag خیلی کلمه Matey رو شنیدم. این هم جزو ابداعات هالیووده یا واقعاً دزدای دریایی به هم میگفتن؟
کلمه Matey در واقع حالت صمیمانه و غیررسمی (Slang) کلمه Mate هست. استفاده از این کلمه برای دوستان و همکاران از قدیم در نیروی دریایی بریتانیا رایج بوده و لزوماً مختص دزدان دریایی نبوده، اما هالیوود برای جذابتر شدن فضا، استفاده از اون رو در فیلمهای دزدان دریایی غلیظتر کرده.
واقعاً هالیوود چقدر میتونه روی تصور ما از یک زبان تاثیر بذاره! ممنون از مطلب زیباتون. کاش درباره اصطلاح Shiver my timbers هم بنویسید.
حتماً نیلوفر عزیز! اتفاقاً Shiver my timbers هم یکی از اون اصطلاحات کلاسیک دزدان دریاییه که برای ابراز تعجب یا شوکه شدن استفاده میشه. ‘Timbers’ به چوبهای بدنه کشتی اشاره داره و ‘Shiver’ اینجا به معنی خرد شدن یا لرزیدنه.
آیا کلمه Arrgh در انگلیسی مدرن هم کاربردی داره؟ مثلاً به عنوان یک Interjection برای نشون دادن خشم یا ناامیدی؟
من شنیدم به این مدل حرف زدن Pirate Speak یا Patter میگن. آیا این یک گویش واقعی (Dialect) حساب میشه یا فقط تقلیدیه؟
الناز جان، چیزی که ما امروز به عنوان Pirate Speak میشناسیم در واقع یک ‘Jargon’ یا اصطلاحات صنفی اغراق شده است. ریشه اصلی اون همونطور که در مقاله اومده، لهجه مناطق جنوب غربی انگلیسه، اما الان بیشتر به عنوان یک ابزار نمایشی (Stylized version) شناخته میشه نه یک گویش زنده و واقعی.
مطلب خیلی مفیدی بود. من همیشه دنبال تفاوت لهجههای بریتانیایی بودم. این لهجه West Country که گفتید، الان هم در شهرهایی مثل بریستول صحبت میشه؟
توی انیمیشن باب اسفنجی، اون دزد دریایی اولش همیشه میگه ‘Aye Aye Captain’. این Aye دقیقاً به چه معنیه؟
مهسای عزیز، ‘Aye’ (تلفظش مثل کلمه I هست) در زبان انگلیسی قدیمی و دریانوردی به معنی ‘Yes’ (بله) هست. وقتی میگن ‘Aye Aye’, یعنی دستور رو متوجه شدم و اجراش میکنم. در واقع یک تایید رسمی و نظامی محسوب میشه.
جالب بود که یک بازیگر تونسته یک فرهنگ زبانی جدید بسازه. اصطلاح Landlubber رو هم من زیاد شنیدم، معنیش چی میشه؟
کیوان جان، ‘Landlubber’ از ترکیب Land (خشکی) و یک کلمه قدیمی به اسم Lubber (آدم دست و پا چلفتی) ساخته شده. دزدان دریایی به کسانی که با دریا آشنا نبودن و روی خشکی زندگی میکردن به حالت تحقیرآمیز میگفتن Landlubber.
من فکر میکردم Arrgh همون Ouch هست که وقتی تیر میخورن میگن! نگو کلاً یک لهجه بوده.
خیلی خوبه که ریشه کلمات رو بررسی میکنید. این کمک میکنه کلمات انگلیسی بهتر توی ذهن بمونه. خسته نباشید.
یک سوال؛ آیا کلمه ‘Savvy’ که جک اسپارو آخر جملاتش میگه هم ساختگیه؟
نازنین عزیز، خیر، ‘Savvy’ کاملاً واقعی و کاربردیه! این کلمه از فعل فرانسوی ‘Savez’ یا پرتغالی ‘Sabe’ به معنی ‘دانستن’ گرفته شده. وقتی جک اسپارو میگه Savvy? یعنی ‘فهمیدی؟’ یا ‘Do you understand?’. این کلمه هنوز هم در انگلیسی غیررسمی به معنی باهوش یا وارد در یک کاره (مثلاً Tech-savvy).
لهجه رابرت نیوتون واقعاً ماندگار شده. برام جالب بود که چطور یک فیلم در سال ۱۹۵۰ میتونه تا الان روی زبان اثر بذاره.
ببخشید، کلمه Swashbuckling که برای دزدان دریایی به کار میره دقیقاً چه معنایی داره؟ به مهارت شمشیرزنی اشاره داره؟
مریم جان، بله درسته! ‘Swashbuckler’ به کسی میگفتن که پر سر و صدا و شجاعانه (گاهی با لاف زدن) مبارزه میکنه. Swash به معنی ضربه زدن به سپر (Buckler) هست. امروزه برای توصیف فیلمهای ماجراجویانه و پر از شمشیرزنی از این صفت استفاده میکنن.
دمتون گرم! مطالب مربوط به Linguistic Facts همیشه جذابترین بخش یادگیری زبانه.
من همیشه فکر میکردم اینا اصطلاحات Slang زمان خودشون بودن. ممنون که شفافسازی کردید.
تلفظ Rolled R برای ما فارسیزبانها خیلی راحتتر از انگلیسیهاییه که لهجه لندن دارن! چون ما کلاً R رو غلیظ میگیم.
آیا فیلمهای جدیدتر مثل Pirates of the Caribbean هم اصطلاحات جدیدی به زبان انگلیسی اضافه کردن؟
هانیه جان، فیلمهای جدید بیشتر باعث ‘احیای’ اصطلاحات قدیمی شدن تا ابداع کلمات جدید. اما اصطلاحاتی مثل ‘Take what you can, give nothing back’ به نوعی تبدیل به یک اصطلاح محبوب بین طرفداران شده، هرچند ریشه در لغات تخصصی نداره.
واقعاً عالی بود. من همیشه برام سوال بود که چرا همه دزدای دریایی یکشکل حرف میزنن. حالا فهمیدم همش زیر سر رابرت نیوتونه!
بسیار آموزنده بود. لطفاً درباره تفاوتهای لهجههای منطقهای بریتانیا بیشتر مطلب بذارید.
ممنون از پیشنهادت آرزو جان. حتماً در برنامههای آینده به بررسی تفاوتهای Cockney، Geordie و بقیه لهجههای جذاب بریتانیایی خواهیم پرداخت.
وای فکر نمیکردم Arrgh اینجوری باشه! همیشه فکر میکردم واقعاً دزدای دریایی همینطوری حرف میزدن. چقدر هالیوود روی تصورات ما تاثیر داره.
دقیقاً همینطوره سارا خانم! خیلی از کلیشههای سینمایی در طول زمان به عنوان واقعیت پذیرفته میشن. ‘Arrgh’ یکی از بهترین نمونههاست که نشون میده چطور یک بازیگر و یک فیلم میتونه یک ‘لهجه’ یا ‘تکیهکلام’ جدید خلق کنه.
ممنون از این مطلب جذاب. من خیلی علاقه به ریشه کلمات و اصطلاحات دارم. این ‘Rolled R’ هم واقعاً نکتهی جالبی بود.
پس لهجهی ‘West Country’ چیه؟ یعنی دزدای دریایی واقعی لهجهی خاصی داشتن؟ میشه چندتا مثال از اون اصطلاحات واقعیشون رو بگید؟
من همیشه فکر میکردم ‘Arrgh’ مثل صدای خشمه، نه یه لهجه! اینقدر اطلاعات جدید و مفید توی یه مطلب کوتاه. عالی بود.
کاپیتان جک اسپارو هم پس لهجش ساختگیه! فیلمها چقدر رو تصور ما از تاریخ تاثیر دارن. این که یک بازیگر میتونه یک ویژگی رو اینقدر جهانی کنه واقعاً قدرتش رو نشون میده.
آیا اصطلاح ‘Ahoy, matey!’ هم واقعی بوده یا اونم سینماییه؟ ممنون میشم توضیح بدید.
سوال خوبیه امیر! ‘Ahoy’ یک واژهی واقعی مربوط به دریانوردیه که ریشههای قدیمیتر داره و برای جلب توجه استفاده میشده. پس بله، این یکی نسبتاً واقعیتره، اما ‘matey’ (که مخفف ‘mate’ به معنی دوست یا رفیق هست) بیشتر در کاربردهای عامیانه استفاده میشده و ترکیبش با ‘Ahoy’ در بستر دزدان دریایی در ادبیات و سینما محبوب شده.
اینکه چطور یک لهجه محلی میتونه نماد یک کاراکتر جهانی بشه، خیلی پدیدهی جالبیه. از این مقالات زبانشناسی بیشتر بذارید.
تلفظ ‘Arrgh’ با اون R غلیظ چطوریه؟ میشه یه لینک به یک فایل صوتی یا ویدیوی تلفظی بذارید؟ خیلی برام جالبه.
پریسا خانم، تلفظ ‘Rolled R’ در انگلیسی بومی زبانهای کمیابتره و بیشتر در لهجههایی مثل اسکاتلندی، ایرلندی، و برخی لهجههای منطقهای انگلستان (مثل West Country) شنیده میشه. برای شنیدن تلفظ ‘Arrgh’ با R غلیظ، میتونید به کلیپهای فیلم «جزیره گنج» (Treasure Island) محصول ۱۹۵۰ یا فیلمهای کمدی دزدان دریایی مراجعه کنید که عمداً این لهجه رو اغراقآمیز نشون میدن. در دیکشنریهای آنلاین هم اگر به دنبال ‘pirate accent’ باشید، معمولا مثالهای صوتی پیدا خواهید کرد.
واقعاً از این نوع مطالب لذت میبرم. ممنون! پس اگه بخوایم واقعاً مثل دزدای دریایی حرف بزنیم باید چی بگیم؟
ممنون که فرق بین کلیشه و واقعیت رو توضیح دادید. خیلی از این اطلاعات رو نمیدونستم.
آیا کلماتی مثل ‘Buccaneer’ یا ‘Privateer’ هم جزو اصطلاحات دزدان دریایی حساب میشن؟ یا اونها فرق دارن؟
بله مهدی عزیز، ‘Buccaneer’ و ‘Privateer’ هر دو اصطلاحات واقعی و مرتبط با دزدان دریایی هستند اما تفاوتهایی دارند. ‘Buccaneers’ در واقع دزدان دریایی فرانسوی و انگلیسی بودند که در قرن ۱۷ در کارائیب فعالیت میکردند. ‘Privateer’ به دزدان دریاییای گفته میشد که با مجوز دولت خود (نامه خصوصی یا ‘letter of marque’) به کشتیهای دشمن حمله میکردند و غارتشان قانونی تلقی میشد. پس بله، اینها بخشی از واژگان واقعی دنیای دزدان دریایی هستند.
این مطلب باعث شد برم «جزیره گنج» رو دوباره ببینم! چقدر جالبه که یک فیلم چطور میتونه یک فرهنگ رو شکل بده.
خیلی خوب بود! کاش از این ریشهیابیهای کلمات بیشتر بذارید. مخصوصاً برای اصطلاحات رایج انگلیسی که ریشه تاریخی جالبی دارن.
شنیدم اصطلاح ‘Shiver me timbers!’ هم برای دزدای دریاییه. درسته؟ معنیش چیه؟
دقیقا مینا خانم، ‘Shiver me timbers!’ یک اصطلاح معروف مرتبط با دزدان دریاییه. این اصطلاح یک نوع تعجب یا شوک رو نشون میده، مثل ‘وای خدای من!’ یا ‘باورم نمیشه!’. ‘Timbers’ به الوارها و ساختار چوبی کشتی اشاره داره و ‘shiver’ یعنی لرزیدن. پس معنی تحتاللفظیش میشه ‘الوارهای کشتیام بلرزه!’ که نشوندهندهی یک اتفاق غیرمنتظره و تکاندهندهست.
مرسی از اطلاعات مفیدتون. من همیشه به اینکه چطور لهجهها روی هویت کاراکترها تاثیر میذارن فکر میکنم. این یک مثال عالی بود.
یعنی هیچکدوم از اون اصطلاحات خفن دزدان دریایی که تو کارتونها میبینیم، واقعی نیستن؟ مثل ‘Landlubber’ یا ‘Scurvy dog’؟
سوال خیلی خوبیه رها! بعضی از اصطلاحاتی که اشاره کردید، ریشههای واقعی در زبان دریانوردان دارند، اما کاربردشان در سینما و ادبیات گاهی اغراقآمیز شده. مثلاً ‘Landlubber’ به معنی کسی که به دریا عادت نداره و خشکینشین هست، واقعی بوده و هنوز هم گاهی استفاده میشه. ‘Scurvy dog’ هم به کسی گفته میشده که پست و بیارزش باشه، با اشاره به بیماری ‘Scurvy’ (اسکوربوت) که دریانوردان زیاد بهش مبتلا میشدند. پس بله، اینها ریشهی واقعی دارن، اما در سینما بیشتر روی آنها مانور داده شده تا یک هویت خاص ایجاد کنند.
این مقاله واقعا روشنگر بود. من همیشه فکر میکردم دزدان دریایی یک زبان و لهجهی خاص و قدیمی داشتن. این نشون میده چقدر مهم هست که منبع اطلاعاتمون درست باشه.
پس ‘Yo ho ho and a bottle of rum’ هم ساختگیه؟ 😅 کاش در مورد ریشهی این جمله هم توضیح میدادید.
آناهیتا خانم، ‘Yo ho ho and a bottle of rum’ بیشتر یک شعار یا ترانه است که در ادبیات و فرهنگ عامه به دزدان دریایی نسبت داده شده. این جمله با محبوبیت رمان «جزیره گنج» اثر رابرت لوئیس استیونسون (۱۸۸۳) و ترانهای که در آن هست، به شهرت رسید و از آن زمان با دزدان دریایی گره خورده است. پس بله، این بیشتر یک ساختار ادبی و سینمایی است تا یک اصطلاح واقعی روزمره دزدان دریایی!
خیلی ممنون از این اطلاعات ناب. به من کمک کرد که بفهمم نباید هرچیزی رو که تو فیلمها میبینم، باور کنم.
میشه لطفاً چندتا از اون اصطلاحات واقعیتر دزدان دریایی که گفتید رو به صورت لیست وار با ترجمه فارسی بذارید؟