شاید باورتون نشه، ولی وقتی لیونل مسی یک بازیکن را لایی میزند و کل استادیوم منفجر میشود، در واقع گزارشگر انگلیسی فریاد میزنه: “He nutmegged him!”. صبر کنید… Nutmeg که همان «جوز هندی» است! چه ربطی به فوتبال داره؟!
خب، بذارید روراست باشیم، دنیای اصطلاحات انگلیسی خیلی عجیبتر از این حرفهاست. اگر شما هم از انگلیسی خشک و کتابی خسته شدید و دنبال «انگلیسی واقعی» هستید که کف خیابان و در مکالمات روزمره استفاده میشود، این مقاله برای شماست.
ریشه عجیب و غریب اصطلاح Nutmeg
داستان از قرن نوزدهم میلادی در انگلستان شروع میشه. اون زمان، جوز هندی (Nutmeg) یک ادویه بسیار گرانقیمت و کمیاب بود که از آمریکا به انگلیس صادر میشد.
بعضی از تاجرهای حقهباز آمریکایی، برای اینکه سود بیشتری کنند، یک کلک کثیف میزدند: آنها لابهلای جوز هندیهای واقعی، چند تا کپی چوبی بیارزش هم قاطی میکردند و به انگلیسیها میفروختند!
خب این چه ربطی به فوتبال داره؟
- کلاه سر کسی گذاشتن: از اون به بعد، در زبان عامیانه انگلیسی دوره ویکتوریا، فعل “to be nutmegged” به معنی «فریب خوردن» یا «گول خوردن طوری که احمق به نظر برسی» جا افتاد.
- تحقیر در زمین فوتبال: توی فوتبال هم، وقتی یک بازیکن لایی میخوره، در واقع حریفش اون رو فریب داده، تحقیرش کرده و باعث شده احمق به نظر برسه. برای همین این اصطلاح کاملاً مناسب این حرکت شد.
چطور از Nutmeg در جمله استفاده کنیم؟
این کلمه هم به عنوان «اسم» (لایی) و هم «فعل» (لایی زدن) به کار میره. بیایید چند مثال ببینیم:
- به عنوان فعل (Verb):
- “The player nutmegged the defender and scored a goal.”
- ترجمه خودمونی: «بازیکن مدافع رو لایی زد و یه گل خوشگل کاشت!»
- به عنوان اسم (Noun):
- “Wow, that was an amazing nutmeg!”
- ترجمه خودمونی: «پشمام، چه لایی خفنی بود!»
نکته تلفظی: نگید «ناتمِگ». تلفظ صحیحش «نات-مِگ» (/ˈnʌtmeɡ/) هست.
اصطلاحات مشابه در زبانهای دیگر
جالبه بدونید که «لایی زدن» در هر کشوری یک اسم باحال داره. این نشون میده که تحقیر کردن حریف در فوتبال یک فرهنگ جهانیه!
- Panna: این کلمه در هلند و سورینام خیلی رایجه و حتی مسابقات فوتبال خیابانی به نام «پانّا» برگزار میشه که هدف اصلی توش فقط لایی زدنه. «پانّا» در زبان سرانان تانگو به معنی «دروازه کوچک» است.
- Petit Pont: در فرانسه بهش میگن «پل کوچک».
- Kobry: در مصر و عربستان بهش میگن «کبری» که یعنی «پل».
- Tunnel: در آلمان و سوئد بهش میگن «تونل».
جمله طلایی گزارشگر
حالا دفعه بعدی که داشتید فوتبال میدیدید و گزارشگر انگلیسیزبان هیجانزده شد، این جملات رو که شنیدید دیگه تعجب نمیکنید:
“He nutmegged the defender! Simply brilliant!”
«مدافع رو لایی زد! واقعاً فوقالعاده است!»
این فقط یک اصطلاح فوتبالی نیست؛ این یک تیکه از فرهنگ و تاریخ زبان انگلیسیه که حالا شما هم بلدید. پس دفعه بعدی که خواستید برای دوستاتون کُری بخونید، میتونید خیلی شیک بگید که قراره “nutmeg” شون کنید!
حالا شما بگید!
شما چه اصطلاحات باحال دیگهای در فوتبال یا ورزشهای دیگه بلدید که ریشه جالبی دارن؟ توی کامنتها برامون بنویسید!
سوالات متداول (FAQ)
آیا اصطلاح Nutmeg فقط در فوتبال استفاده میشود؟
نه، این اصطلاح عمدتاً برای فوتبال شناخته شده است، اما در ورزشهای دیگری مثل هاکی روی یخ و حتی بسکتبال هم برای حرکات مشابه استفاده میشود.
آیا Nutmeg یک اصطلاح رسمی است یا فقط در زبان عامیانه (Slang) به کار میرود؟
این اصطلاح کاملاً در دنیای فوتبال جا افتاده و حتی در گزارشهای رسمی و تحلیلهای ورزشی هم استفاده میشود. با این حال، ریشه آن از زبان عامیانه ویکتوریایی میآید.
یک تئوری دیگر هم در مورد ریشه Nutmeg وجود دارد؟
بله، یک تئوری دیگر میگوید که این کلمه از قافیهسازی عامیانه در لندن (Cockney rhyming slang) میآید که در آن “nutmegs” به جای “legs” (پاها) استفاده میشد. اما تئوری تجارت جوز هندی معتبرتر و پذیرفتهشدهتر است.
من این اصطلاح رو توی بازی FIFA زیاد شنیده بودم ولی همیشه فکر میکردم منظورش یه چیز مربوط به آجیل یا مغز میوه است! خیلی برام جالب بود که ریشه در تقلب تجار داره.
دقیقاً همینطوره امیرحسین جان! خیلی از اصطلاحات انگلیسی ریشههای تاریخی عجیبی دارند. اصطلاح Nutmeg یکی از بهترین مثالها برای Slang های فوتبالیه که از دنیای تجارت وارد ورزش شده.
آیا کلمه Nutmegged فقط برای فوتبال استفاده میشه؟ مثلاً اگه کسی توی امتحان سرم کلاه بذاره هم میتونم بگم He nutmegged me؟
سؤال خیلی هوشمندانهای بود سارا! واقعیت اینه که امروزه این اصطلاح تقریباً ۹۹ درصد مواقع فقط در فوتبال (و گاهی بسکتبال) به کار میره. برای کلاه سر کسی گذاشتن در امتحان یا زندگی روزمره، بهتره از فعلهای عامیانهای مثل ‘trick’ یا ‘fool’ یا ‘rip off’ استفاده کنی.
تلفظ دقیق این کلمه چیه؟ ناتمِگ یا ناتمِیگ؟
تلفظ درستش ناتمِگ (/ˈnʌtmɛɡ/) هست. یعنی بخش دوم دقیقاً مثل اسم ‘مِگ’ تلفظ میشه و صدای ‘ای’ نداره.
من توی یه ویدیو از یوتیوب شنیدم که گزارشگر گفت: ‘What a meg!’. یعنی مخففش هم میکنن؟
بله نیلوفر جان، در زبان عامیانه و خیلی غیررسمی، مخصوصاً بین جوونترها و در فوتبال خیابانی، به جای Nutmeg فقط میگن Meg. مثلاً میگن: ‘Nice meg!’
ممنون از مقاله عالیتون. من قبلاً فکر میکردم لایی زدن میشه tunnel زدن! اشتباه میکردم؟
آرش عزیز، جالب اینجاست که در بعضی زبانهای دیگه از کلمه ‘تونل’ استفاده میشه، اما در انگلیسی اصطلاح استاندارد و رایج همون Nutmeg هست. البته به صورت توصیفی میگن ‘through the legs’ ولی اصطلاح خاصش همینه.
این اصطلاح توی انگلیسی بریتانیایی (British) و آمریکایی (American) فرقی داره؟
در هر دو لهجه استفاده میشه، اما چون ریشهاش بریتانیاییه و فوتبال (Soccer) در انگلیس ریشه عمیقتری داره، در بریتانیا خیلی بیشتر شنیده میشه. آمریکاییها هم در گزارشهای فوتبال از همین کلمه استفاده میکنند.
چقدر عجیب! یعنی قدیما جوز هندی انقدر گرون بوده که براش بدل چوبی میساختن؟ معلومه انگلیسیها از اون موقع دنبال کلمات تحقیرآمیز برای فریبخوردهها بودن :))
میشه لطفاً چند تا مترادف برای Nutmegged در حالت عامیانه بگید؟
رویا جان، در دنیای فوتبال میتونی از ‘Panna’ هم استفاده کنی که یک اصطلاح بینالمللیه. اما اگه منظورت خودِ عملِ فریب دادنه، کلماتی مثل ‘Bamboozled’ یا ‘Tricked’ هم حس مشابهی رو منتقل میکنند.
من توی سریال Ted Lasso شنیدم که مربی به بازیکنش گفت Don’t get nutmegged. پس یعنی به عنوان مجهول هم به کار میره.
دقیقاً پویا! ساختار ‘To get nutmegged’ برای وقتیه که شما لایی میخورید. ممنون که به این نکته کاربردی از دنیای فیلم و سریال اشاره کردی.
به نظر من یاد گرفتن ریشه کلمات خیلی به موندگاریشون در ذهن کمک میکنه. من دیگه هیچوقت Nutmeg رو فراموش نمیکنم.
Is it considered a slang or can we use it in formal writing too?
این یک اصطلاح کاملاً Slang و غیررسمی است. در مقالات علمی یا نامههای اداری اصلاً استفاده نمیشه، مگر اینکه مقاله درباره خودِ فوتبال یا فرهنگ عامه باشه.
من شنیده بودم لایی زدن رو میگن Nut! این هم درسته؟
مریم جان، کلمه Nut به تنهایی معانی زیادی داره (مثل آجیل یا آدم دیوانه)، اما به عنوان فعل برای لایی زدن، همون Nutmeg یا مخففش Meg رایجتره. کلمه ‘Nuts’ گاهی برای بیضهها هم به کار میره که اتفاقاً بعضیها معتقدن یکی از دلایل استفاده از این اصطلاح در فوتبال همینه!
Very interesting! I saw a YouTube video titled ‘Messi’s best nutmegs’. Now I know why.
واقعا جالبه که چطور یه تقلب تجاری ساده تبدیل به یه اصطلاح فوتبالی شده. ممنون از تیم خوبتون برای این مطالب جذاب.
ببخشید، وقتی میخوایم بگیم ‘به فلانی لایی زدم’ باید از حرف اضافه خاصی استفاده کنیم؟
سوال خوبیه کامران عزیز. فعل Nutmeg متعدی هست و نیاز به حرف اضافه نداره. مثلاً میگیم: I nutmegged him. یعنی به او لایی زدم.