تا حالا شده بخواید به یه توریست بگید “شتر دیدی ندیدی” و بعدش با یه قیافه هنگکرده و متعجب روبرو بشید؟ اگه جوابتون مثبته، پس این مقاله خود خودشه! قراره یکبار برای همیشه این مشکل رو حل کنیم.
قضیه چیه؟ چرا ترجمه کلمهبهکلمه کار دستمون میده؟
بذارید روراست باشیم، ترجمه “You saw a camel, no you didn’t” برای یه انگلیسیزبان بیمعنیه! احتمالاً فکر میکنه دارید در مورد یه شتر واقعی که غیب شده حرف میزنید و کلی گیج میشه. اینجور اصطلاحات تو هر زبانی هستن و فرهنگ اون کشور توشون پنهان شده.
پس وقتی میخوایم بگیم یه چیزی رو جایی ندیدیم و نشنیدیم و کلاً به روی خودمون نمیاریم، چی باید بگیم؟
معادل شماره یک: Mum’s the word! 🤫
این یکی عالیه! شاید باورتون نشه ولی Mum اینجا هیچ ربطی به “مامان” نداره. در واقع، “mum” یه کلمه قدیمی انگلیسی به معنی سکوت کامله. انگار که لباتون رو به هم چسبوندید و صداتون در نمیاد.
این اصطلاح خیلی رایجه و یه حس دوستانه و خودمونی داره. انگار دارید قول میدید که دهنتون قرصه!
چطوری ازش استفاده کنیم؟
- A: “Hey, don’t tell anyone you saw me here. It’s a surprise party for my brother!”
(هی، به کسی نگو منو اینجا دیدی. برای داداشم جشن غافلگیری گرفتیم!) - B: “Don’t worry, mum’s the word.”
(نگران نباش، شتر دیدی ندیدی / دهنم قرصه.)
نکته تلفظی: نگید “مامز دِ وُرد”. بگید “مامز دِ وِرد” (məmz ðə wɜːrd).
معادل شماره دو: Keep it under your hat!
اینم یه اصطلاح باحال و تصویریه. تصور کنید یه رازی رو میدونید و برای اینکه کسی نفهمه، اونو زیر کلاهتون قایم میکنید! خیلی ساده و کاربردی.
این اصطلاح هم غیررسمیه و برای موقعیتهای دوستانه عالیه. حسش اینه که “این راز بین خودمون بمونه”.
مثال کاربردی:
- “I’m going to tell you who won the competition, but you have to keep it under your hat.”
(بهت میگم کی مسابقه رو برده، ولی باید بین خودمون بمونهها!)
یه داستان کوتاه از راز داری به سبک انگلیسی!
فرض کنید دوستتون، سارا، قراره کارش رو عوض کنه ولی هنوز به رئیسش چیزی نگفته. شما رو تو یه کافه میبینه و میگه:
“Listen, I’ve got a new job, but it’s a secret for now. My boss doesn’t know.”
(گوش کن، من یه کار جدید پیدا کردم ولی فعلاً یه رازه. رئیسم نمیدونه.)
شما دوتا جواب عالی دارید:
- “Wow, congrats! Don’t worry, mum’s the word.”
- “That’s amazing news! Your secret is safe with me. I’ll keep it under my hat.”
در هر دو حالت، شما به سارا اطمینان دادید که رازدار خوبی هستید، بدون اینکه حرفی از شتر و بیابون بزنید!
نتیجهگیری نهایی
پس دفعه بعدی که خواستید بگید “شتر دیدی ندیدی”، به جای ترجمههای عجیبغریب، با اعتماد به نفس از Mum’s the word یا Keep it under your hat استفاده کنید تا مثل یه نیتیو واقعی به نظر برسید!
شما جایگزین باحال دیگهای برای “شتر دیدی ندیدی” به انگلیسی سراغ دارید؟ تو کامنتها بهمون بگید!
سوالات متداول (FAQ)
آیا این اصطلاحات رسمی هستن؟ میتونم به رئیسم بگم؟
نه، هر دو اصطلاح (“Mum’s the word” و “Keep it under your hat”) غیررسمی (Informal) هستن و بیشتر در مکالمات دوستانه و روزمره استفاده میشن. برای موقعیتهای رسمی بهتره از جملات مستقیمتری مثل “I’ll keep this confidential” یا “Your secret is safe with me” استفاده کنید.
فرق اصلی بین “Mum’s the word” و “Keep it under your hat” چیه؟
هر دو معنی خیلی نزدیکی دارن و در ۹۹ درصد مواقع میتونید به جای هم ازشون استفاده کنید. شاید بشه گفت “Keep it under your hat” یه کوچولو بیشتر روی “قایم کردن” راز تاکید داره، ولی در عمل تفاوت خاصی ندارن و کاملاً به سلیقه شما بستگی داره.
اگه کسی به من گفت “Mum’s the word” یعنی چی؟
یعنی از شما میخواد که رازی که بهتون گفته رو پیش خودتون نگه دارید و به هیچکس چیزی نگید. در واقع از شما قول راز داری میخواد. یه جورایی نسخه خودمونی “Please don’t tell anyone” هست.
ممنون بابت مقاله عالیتون. یه سوال داشتم: اصطلاح Mum’s the word رو میشه تو محیطهای رسمی مثل اداره هم به کار برد یا فقط برای دوست و رفیقاس؟
سلام سارای عزیز. این اصطلاح بیشتر جنبه دوستانه و غیررسمی (informal) داره. برای محیطهای خیلی رسمی بهتره از جملاتی مثل Keep this under wraps یا Please keep this confidential استفاده کنی تا حرفهایتر به نظر برسی.
من این اصطلاح رو توی سریال Friends شنیده بودم ولی اون موقع معنیش رو دقیق نفهمیدم. حالا تازه متوجه شدم منظورشون چی بوده! چقدر جالب که اصلاً به کلمه مامان ربطی نداره.
خیلی جالب بود. غیر از Mum’s the word، آیا اصطلاح دیگهای هم داریم که به معنی ‘راز نگهدار بودن’ باشه؟ مثلاً عبارت My lips are sealed هم دقیقاً همین معنی رو میده؟
دقیقاً مهسا جان! My lips are sealed یکی از بهترین سینونیمها (synonyms) برای این اصطلاحه. یعنی ‘لبهای من مهر و موم شده’ و خیالت راحت باشه که به کسی چیزی نمیگم.
من همیشه فکر میکردم mum اینجا یعنی مادر! تلفظش هم دقیقاً مثل کلمه مادره یا فرقی داره؟
بله آقا رضا، تلفظش کاملاً یکسانه (/mʌm/). نکته ظریفش اینه که ریشهاش به صدای ‘mmm’ برمیگرده که وقتی دهن بستهست تولید میشه، نه کلمه Mother. در واقع یه نوع نامآوا یا Onomatopoeia است.
واقعاً ترجمه کلمه به کلمه ‘شتر دیدی ندیدی’ خیلی خندهدار میشه! من یه جا شنیدم که از Keep it on the down-low هم استفاده میکنن. اونم معادل درستیه؟
دمتون گرم. اگه بخوایم به یکی بگیم ‘دهنت قرص باشه’ همین Mum’s the word جواب میده یا باید فعل دیگهای بهش اضافه کنیم؟
فرزاد عزیز، همین عبارت به تنهایی به عنوان یه جمله کامل به کار میره و نیاز به فعل اضافه نداره. مثلاً طرف میگه Don’t tell anyone و شما در جواب میگی: Mum’s the word! یعنی خیالت راحت، دهنم قرصه.
خیلی مقاله کاربردیای بود. من همیشه دنبال معادل انگلیسی این ضربالمثل بودم چون تو مکالمات روزمره فارسی خیلی استفادهاش میکنیم. کاش در مورد Don’t breathe a word هم یه توضیحی میدادید.
خیلی جالب بود! من همیشه فکر میکردم mum توی این اصطلاح همون مامان خودمون هست. ولی یه سوال، Mum’s the word بیشتر توی محیطهای دوستانه استفاده میشه یا توی محیط کار هم میتونیم به رئیسمون بگیم؟
سلام سارا جان، سوال خیلی خوبیه! این اصطلاح کاملاً غیررسمی (Informal) هست. اصلاً توصیه نمیکنیم توی محیطهای خیلی رسمی یا خطاب به رئیست ازش استفاده کنی. اونجا بهتره از عباراتی مثل ‘Keep this confidential’ استفاده بشه.
من این اصطلاح رو توی سریال Friends شنیده بودم و اون موقع اصلاً متوجه نشدم چرا دارن درباره مامان حرف میزنن! الان که ریشهاش رو توضیح دادید تازه برام روشن شد. ممنون از مقاله خوبتون.
آیا اصطلاح Zip your lips هم دقیقاً معادل همین شتر دیدی ندیدی هست؟ من حس میکنم این یکم بیادبانهتره، درسته؟
دقیقاً نیلوفر عزیز. Zip your lips یا Zip it حالت تهاجمیتر و دستوری داره، یعنی ‘ساکت شو’ یا ‘دهنتو ببند’. اما Mum’s the word بیشتر جنبه توافقی داره، یعنی ‘بیا بین خودمون بمونه’.
واقعاً ترجمه کلمهبهکلمه بزرگترین اشتباه توی یادگیری زبانه. من یه بار به یه توریست گفتم ‘You didn’t see a camel’ بنده خدا نیم ساعت داشت دنبال شتر میگشت توی اصفهان! 😂
میشه بگید اصطلاح Keep it under your hat هم همین معنی رو میده؟ من توی یه پادکست شنیدمش.
بله مریم جان، عالی بود! ‘Keep it under your hat’ یعنی این موضوع رو مثل رازی زیر کلاهت نگه دار و به کسی نگو. این هم یک معادل خیلی نزدیک به شتر دیدی ندیدی هست.
تلفظ کلمه Mum توی این اصطلاح با کلمه Mom که آمریکاییها میگن فرق داره؟
بابک عزیز، کلمه Mum (انگلیسی بریتانیایی) و Mom (انگلیسی آمریکایی) از نظر آوایی خیلی به هم نزدیک هستن، اما در این اصطلاح خاص، چون ریشهاش بریتانیایی هست، همیشه از املای Mum استفاده میشه.
ببخشید، برای اینکه به کسی بگیم ‘دهنت قرص باشه’ چه اصطلاحی داریم؟ آیا همین Mum’s the word خوبه؟
دمتون گرم. من همیشه دنبال معادلهای نیتیو (Native) برای ضربالمثلهای فارسی میگردم. کاش برای ‘جوجه رو آخر پاییز میشمارن’ هم یه مقاله بنویسید.
حتماً ارشیا جان! اتفاقاً معادلش میشه: ‘Don’t count your chickens before they hatch’. حتماً در موردش یه پست کامل میسازیم.
من شنیدم که میگن Don’t tell a soul. این هم همین معنی رو میده دیگه؟
کاملاً درسته الهام عزیز. این یعنی ‘به هیچ روحی (بشری) نگو’. این تاکیدش روی مخفی موندن راز خیلی زیاده.
خیلی جالب بود که Mum به معنی سکوته. من فکر میکردم مخفف یه کلمه دیگه است. ممنون از اطلاعات دقیقتون.
به جای اینها نمیشه ساده گفت Don’t tell anyone؟ چرا خارجیها اینقدر کار رو سخت میکنن با این اصطلاحات؟
نازنین جان، چرا که نه! Don’t tell anyone کاملاً درسته. اما استفاده از اصطلاحات باعث میشه صحبت کردنت خیلی طبیعیتر و شبیه به نیتیوها به نظر برسه، درست مثل ما که توی فارسی به جای ‘به کسی نگو’ میگیم ‘شتر دیدی ندیدی’.
اصطلاح My lips are sealed هم خیلی استفاده میشه. فکر کنم این برای وقتیه که خودمون میخوایم قول بدیم چیزی نمیگیم.
توی این جمله ‘The secret is out’ برعکس این اصطلاح عمل میکنه؟
دقیقاً سپیده جان. وقتی میگیم The secret is out یعنی دیگه رازی در کار نیست و همه باخبر شدن. یا به قولی ‘مشتش وا شده’.
لطفاً در مورد اصطلاحاتی که مربوط به حیوانات هستن بیشتر مطلب بذارید، خیلی جذابن.
من همیشه فکر میکردم برای شتر دیدی ندیدی باید بگیم You saw nothing. این غلطه؟
رویا جان ‘You saw nothing’ غلط نیست و کاملاً منظورت رو میرسونه، اما ‘Mum’s the word’ یه اصطلاح یا Idiom هست که بار فرهنگی و زیبایی کلام رو بیشتر میکنه.
وای، چقدر لازم بود این مقاله! همیشه سر این اصطلاح شتر دیدی ندیدی با توریستها مشکل داشتم. خیلی ممنون بابت توضیح Mum’s the word! و اینکه ریشه “mum” رو هم گفتید.
خوشحالیم که مقاله براتون مفید بوده، رضا جان! دقیقاً هدف ما حل همین سوءتفاهمهای رایج در مکالمات انگلیسیه. موفق باشید.
سلام، خیلی مفید بود. میخواستم بپرسم اصطلاح Mum’s the word! یه مقدار خودمونیه یا میشه تو محیطهای کاری هم استفاده کرد؟
سلام سارا خانم! بله، Mum’s the word! بیشتر یک اصطلاح دوستانه و خودمونیه. در محیطهای کاری رسمیتر، میتوانید از عباراتی مانند “Please keep this confidential” (لطفاً این را محرمانه نگه دارید) یا “This is strictly between us” (این فقط بین ما بماند) استفاده کنید.
من یه بار به دوستم که خارجی بود گفتم ‘You saw a camel, no you didn’t’ بیچاره هنگ کرده بود، فکر کرد من واقعاً دارم در مورد شتر حرف میزنم! الان فهمیدم کجای کار اشتباه بوده. مرسی!
میشه لطفاً راهنمایی کنید که ‘Mum’s the word!’ دقیقاً چطوری تلفظ میشه؟ حس میکنم ممکنه اشتباه بگم.
حتماً لیلا خانم! تلفظ این اصطلاح به این صورته: /mʌmz ðə wɜːrd/. کلمه ‘mum’ شبیه ‘مام’ (مثل مامان) با حرف ‘م’ و ‘آ’ کوتاه هست و ‘word’ هم که همون ‘وُرد’ هست. تمرین کنید و مطمئن باشید به زودی مسلط میشید!
مقاله فوقالعادهای بود. اگه میشه یه مثال دیگه از مکالمه با ‘Mum’s the word!’ بذارید، ممنون میشم تا بهتر تو ذهنم جا بیفته.
خواهش میکنم حسین عزیز! حتماً، یک مثال دیگر:
A: “I heard about your secret project at work. Is it true?” (در مورد پروژه مخفیانهات در محل کار شنیدم. واقعیه؟)
B: “Yes, but Mum’s the word! Don’t tell anyone yet.” (بله، اما دهنت قرص باشه! هنوز به کسی نگو.)
امیدوارم این مثال هم کمکتون کنه.
اینکه توضیح دادید “mum” به معنی سکوته خیلی جالب بود. پس در واقع دقیقاً همون حس “دهن قرص کردن” رو داره که تو فارسی داریم؟
بله فاطمه خانم، دقیقاً! این اصطلاح “دهن قرص کردن” یا “راز نگه داشتن” رو به خوبی منتقل میکنه. نکته اصلی اینجاست که ترجمه تحتاللفظی همیشه جواب نمیده و باید به مفهوم فرهنگی کلمات توجه کنیم.
ممنون از مقاله عالی. آیا اصطلاحات دیگهای هم برای این مفهوم وجود داره که بشه استفاده کرد؟
بله علی جان، حتماً. برخی دیگر از اصطلاحات مشابه عبارتند از: “Keep it under wraps” (این را پنهان نگه دار)، “Keep it quiet” (ساکت نگه دار) یا “My lips are sealed” (لبهای من مهر و موم شدهاند). هر کدام کمی تفاوتهای ظریفی در کاربرد دارند ولی مفهوم کلی مشابه است.
واقعاً فکر میکردم ‘Mum’s the word!’ یعنی ‘مامان حرفیه’ یا یه همچین چیزی! چقدر جالب بود که فهمیدم ریشهاش چیه و ربطی به مادر نداره.
ریشه ‘mum’ که به معنی سکوته، از کجا میاد؟ یعنی کلاً کلمهی ‘mum’ با این معنی دیگه هم استفاده میشه یا فقط تو همین اصطلاح خاصه؟
سوال خیلی خوبی پرسیدید فرهاد جان! کلمه ‘mum’ به معنی سکوت یا ساکت بودن، ریشه در کلمه قدیمی ‘mumm’ در قرن ۱۷ دارد که به معنای “بیصدا یا در سکوت ماندن” بوده. این کلمه بیشتر به صورت “to keep mum” یا “mum’s the word” در اصطلاحات استفاده میشود و به تنهایی به معنای سکوت خیلی رایج نیست، اما ریشه آن همین است. این ریشه از صدای در بسته ماندن دهان یا آهی که برای سکوت کشیده میشود (mmm) آمده است.
مرسی از این مقاله! من برای کارم زیاد با توریستها در ارتباطم و این اصطلاح خیلی به کارم میاد. همیشه دنبال یه معادل خوب بودم.
پس اگه بخوام بگم ‘این راز بین ما میمونه’ میتونم بگم ‘Mum’s the word!’ درسته؟
بله نوید جان، کاملاً درسته! “Mum’s the word!” در این موقعیت به خوبی کاربرد دارد و معنای “این راز بین ما میماند” یا “باید راز نگه داری” را میدهد.
باورم نمیشه! یعنی ‘mum’ یه کلمه قدیمی برای سکوت بوده؟! چقدر این زبان انگلیسی پر از جزئیات جالبه.
این مثل ‘راز مگو’ خودمونه. خیلی خوب توضیح دادید. چقدر خوبه که برای هر چیزی یه معادل خوب تو زبان انگلیسی پیدا کنیم.
دقیقاً کیوان عزیز! هدف اصلی همین هست که درک عمیقتری از زبان داشته باشیم و بتوانیم مفاهیم را به درستی منتقل کنیم، نه صرفاً کلمات را ترجمه کنیم. ممنون از همراهی شما.
اگه بخوام بگم ‘این راز رو فاش کن’ یا ‘سکوت نکن’، از چه اصطلاحی باید استفاده کنم؟ آیا ‘Don’t be mum’s the word’ درسته؟
سوال بسیار جالبیه پریسا خانم! عبارت “Don’t be mum’s the word” اصطلاحی رایج نیست. برای بیان مفهوم “راز را فاش کن” یا “سکوت نکن” میتوانید از عباراتی مانند “Spill the beans!” (راز را فاش کن/بگو چه خبر است!) یا “Tell me what happened!” (بگو چه اتفاقی افتاد!) استفاده کنید. این عبارات حس شکستن سکوت را منتقل میکنند.
چند بار اینو توی فیلمها شنیده بودم ولی معنیش رو دقیق نمیدونستم. الان دیگه با خیال راحت میفهمم چی میگن. دمتون گرم!
آیا میشه گفت ‘Keep it mum’s the word!’ یا فقط همون ‘Mum’s the word!’ درسته؟
سلام شیدا خانم! اصطلاح صحیح و رایج، فقط “Mum’s the word!” است. عبارت “Keep it mum’s the word!” صحیح نیست. اگر میخواهید از ‘Keep’ استفاده کنید، میتوانید بگویید “Keep it mum!” که آن هم به معنای “ساکت بمان/رازداری کن” است.
من برای اینکه تو ذهنم بمونه، فکر میکنم به یه ‘مام’ که ساکته و هیچی نمیگه! (با خنده) هرچند میدونم ربطی به مادر نداره.
این یک روش عالی برای به خاطر سپردن هست کاوه جان! استفاده از ترفندهای ذهنی و ارتباط دادن کلمات به هر شکلی که به یادآوری کمک کند، بسیار موثر است. آفرین بر شما!
عاشق این بخشهای وبلاگتون هستم که اصطلاحات رو با مثال و ریشهشون توضیح میدید. همیشه یه چیز جدید یاد میگیرم.
لطفاً از این دست اصطلاحات که ترجمه تحتاللفظیشون گمراهکنندهست، بیشتر معرفی کنید. واقعاً کمک میکنه.
ممنون از پیشنهاد خوبتون دانیال عزیز! حتماً این موضوع را در برنامهریزی مطالب آینده در نظر خواهیم گرفت. خوشحالیم که این نوع محتوا برای شما مفید است.
گاهی فکر میکردم شتر دیدی ندیدی اصلاً معنی اشتباهی داره چون تو انگلیسی نیست. الان متوجه شدم چقدر مهم بود که معادلش رو بدونم.