تا حالا شده وسط تعریف کردن یه خاطره هیجانانگیز، دوستت برگرده بگه: “I was literally dying of laughter”؟ بعد تو کل مسیر خونه به این فکر کنی که اون واقعاً داشته از خنده میمرده یا فقط داشته پیاز داغش رو زیاد میکرده؟
بذارید روراست باشیم، این قصه پرماجرای کلمه “literally” (تلفظ: لیترالی) یه کم پیچیدهست. این کلمه یکی از اون اصطلاحات ترند این روزهاست که از سریالها و تیکتاک گرفته تا مکالمات روزمره، همه جا شنیده میشه. اما آیا همه دارن درست ازش استفاده میکنن؟ بیایید یک بار برای همیشه این موضوع رو روشن کنیم.
معنی اصلی “Literally” چیه؟ همون که تو کتابها میگن!
خب، معنی اصلی و اتوکشیدهی “literally” یعنی «دقیقاً» یا «به معنای واقعی کلمه». وقتی از این کلمه استفاده میکنید، دارید قسم میخورید که یک کلمه از حرفهاتون هم استعاره و اغراق نیست. همه چیز کاملاً واقعی و دقیق اتفاق افتاده.
چند تا مثال درست و حسابی:
- The city was literally under water after the flood.
شهر بعد از سیل به معنای واقعی کلمه زیر آب بود. (یعنی واقعاً آب همه جا رو گرفته بود، نه اینکه مثلاً مردم فقط کمی خیس شده باشن). - He literally ate the entire pizza by himself.
اون دقیقاً کل پیتزا رو تنهایی خورد. (یعنی حتی یک تیکه هم برای کسی نذاشت).
کاربرد دوم: وقتی “Literally” تبدیل به یه شاخ مجازی میشه!
و اما میرسیم به کاربرد جنجالی! این روزها، مردم از “literally” برای تأکید و بزرگنمایی استفاده میکنن، حتی اگه حرفشون واقعیت نداشته باشه. این کاربرد، که از نظر گرامری اشتباه محسوب میشه، به شدت در فرهنگ پاپ و بین جوونها رایج شده. در واقع، این استفاده غیررسمی، دقیقاً برعکس معنی اصلی کلمهست!
مثالهای غلط اما رایج (همونایی که همه میگن):
- I was so embarrassed, I literally died.
انقدر خجالت کشیدم که لیترالی مُردم. (خب، اگه مرده بودی که الان اینجا نبودی!) - My jaw literally hit the floor when I saw her.
وقتی دیدمش، فکم لیترالی افتاد زمین. (اگه فک کسی واقعاً بیفته زمین، باید بره اورژانس، نه مهمونی!). - It’s so hot, I’m literally melting.
هوا انقدر گرمه که دارم لیترالی آب میشم. (اگه آدمها آب میشدن، تابستونها خیابونها پر از جوی آب انسانی بود!).
راز بزرگ: چرا کارداشیانها “Literally” رو مد کردن؟
شاید باورتون نشه، ولی یکی از دلایل اصلی که این استفاده اغراقآمیز از “literally” جهانی شد، خانواده کارداشیان و برنامههای تلویزیونی مثل “Keeping Up With the Kardashians” بود. اعضای این خانواده، به خصوص کیم کارداشیان، در صحبتهاشون به وفور از این کلمه برای تأکید و هیجان دادن به حرفهاشون استفاده میکردن.
وقتی یک سلبریتی با میلیونها دنبالکننده مدام از یک تیکه کلام استفاده میکنه، اون عبارت به سرعت وارد زبان کوچه و خیابون (Street Slang) میشه. این پدیده که بهش “Kardashianism” هم میگن، باعث شد استفاده اغراقآمیز از “literally” از یک اشتباه گرامری، به یک ترند باحال و پذیرفته شده در مکالمات غیررسمی تبدیل بشه.
بالاخره درست یا غلط؟ کی و کجا استفاده کنیم؟
بذارید خیالتون رو راحت کنم. دنیای زبان، دنیای پویاییه. درسته که معلمهای زبان از کاربرد اغراقآمیز “literally” متنفرن، اما حقیقت اینه که این کاربرد اونقدر رایج شده که حتی دیکشنریها هم اون رو به عنوان یک معنی غیررسمی پذیرفتن.
یک قانون ساده برای استفاده:
- در محیطهای رسمی (مثل ایمیل کاری، امتحان آیلتس، مقاله دانشگاهی):
هرگز از “literally” برای اغراق استفاده نکنید. فقط و فقط به معنی «دقیقاً» و «به معنای واقعی کلمه» به کار ببرید. - در مکالمات دوستانه، چت و شبکههای اجتماعی:
راحت باشید! میتونید برای تأکید و بامزه کردن حرفهاتون ازش استفاده کنید. همه میفهمن که منظورتون اغراقه و کسی شما رو قضاوت نمیکنه.
حرف آخر: با “Literally” باکلاس باشیم!
حالا شما راز “literally” رو میدونید. هم معنی اصلی و باکلاسش رو بلدید و هم کاربرد امروزی و به قول معروف “کوچهبازاری” اون رو. مهم اینه که بدونید در هر موقعیتی از کدوم نسخه استفاده کنید تا هم انگلیسیتون طبیعی به نظر برسه و هم حرفهای.
شما چی فکر میکنید؟ از این کلمه زیاد استفاده میکنید؟ خندهدارترین جملهای که با “literally” شنیدید چی بوده؟ تو کامنتها برامون بنویسید!
سوالات متداول (FAQ)
آیا استفاده اغراقآمیز از “literally” بیسوادی محسوب میشه؟
نه لزوماً. در گذشته یک اشتباه واضح بود، اما امروزه به دلیل استفاده گسترده در فرهنگ عامه، به عنوان یک کاربرد غیررسمی و سبکی (stylistic choice) برای تأکید شناخته میشه. با این حال، در نوشتار و گفتار رسمی همچنان یک اشتباه است.
به جز کارداشیانها، چه کسانی در معروف شدن این کلمه نقش داشتن؟
گرچه کارداشیانها نقش بزرگی در محبوبیت اخیر این کلمه داشتن، اما استفاده اغراقآمیز از “literally” چیز جدیدی نیست و قدمت اون به قرن هجدهم میلادی برمیگرده! نویسندگان بزرگی مثل مارک تواین و چارلز دیکنز هم در آثارشون از این کلمه برای تأکید استفاده کردهاند.
چه کلمهای رو میتونم جایگزین “literally” در کاربرد اغراقآمیزش کنم؟
عالیه که دنبال جایگزین هستید! بسته به جمله، میتونید از کلماتی مثل “seriously”، “truly”، “absolutely” یا “virtually” استفاده کنید. مثلاً به جای “I was literally dying of laughter”، میتونید بگید “I was seriously dying of laughter”.
دمتون گرم، من همیشه فکر میکردم لیترالی یعنی ‘تقریباً’. پس برای اغراق هم استفاده میشه؟
سارا جان، در اصل معنی این کلمه دقیقاً برعکس ‘تقریباً’ هست، یعنی ‘دقیقاً’. اما در زبان محاوره (Informal)، مردم برای تاکید خیلی زیاد روی یک موضوع ازش استفاده میکنن، حتی اگه واقعاً اون اتفاق نیفتاده باشه. مثلاً وقتی میگن I literally died یعنی از شدت خنده یا تعجب مردم!
تلفظ دقیقش چطوریه؟ بعضیا میگن ‘لیترالی’ بعضیا میگن ‘لیچرالی’. کدومش درسته؟
هر دو تلفظ رایج هستن امیرحسین عزیز. در لهجه بریتانیایی (British) معمولاً صدای ‘ت’ واضحتر شنیده میشه، اما در لهجه آمریکایی (American) به خاطر سرعت بیان، ممکنه چیزی بین ‘ت’ و ‘چ’ یا حتی ‘د’ نرم شنیده بشه.
توی رایتینگ آیلتس هم میتونیم از Literally استفاده کنیم یا خیلی عامیانهست؟
سوال هوشمندانهای بود مهسا جان! در رایتینگ آکادمیک آیلتس بهتره از این کلمه استفاده نکنی، چون ممکنه کمی غیررسمی به نظر برسه. به جای اون میتونی از قیدهایی مثل Precisely، Exactly یا In a literal sense استفاده کنی.
من این کلمه رو توی سریال Friends و How I Met Your Mother خیلی شنیدم. انگار تکیه کلامشونه مخصوصا وقتی میخوان بگن یه چیزی خیلی عجیبه.
فرق Literally با Actually چیه؟ حس میکنم هر دو یه معنی رو میدن توی فارسی.
نگار عزیز، Actually بیشتر زمانی استفاده میشه که میخوای یک واقعیت رو در مقابل یک تصور اشتباه بیان کنی (یعنی: در واقع). اما Literally برای اینه که بگی حرفی که میزنی استعاره نیست و دقیقاً همون اتفاق افتاده.
چقدر جالب! من فکر میکردم این کلمه فقط معنی ‘لفظی’ میده. مرسی از مقاله خوبتون.
خواهش میکنم رضا جان. کلمه Literal به تنهایی یعنی ‘لفظی’، ولی وقتی به صورت قید (Literally) به کار میره، بیشتر همون معنی ‘به معنای واقعی کلمه’ رو میده که توی فارسی هم خیلی به کار میبریم.
میشه چند تا مترادف دیگه برای این کلمه بگید که توی جمعهای دوستانه استفاده کنیم؟
بله حتماً! توی محیطهای دوستانه میتونی از Seriously، Totally یا اصطلاح For real برای تاکید استفاده کنی. البته هیچکدوم دقیقاً جای Literally رو نمیگیرن ولی همون حس قدرت رو به جمله میدن.
من یه جا شنیدم طرف گفت I literally can’t even! این یعنی چی؟ فعلش کجاست؟
آرش عزیز، این یک اصطلاح بسیار رایج در اینترنت و بین جوونهاست (Internet Slang). وقتی کسی انقدر تعجب کرده یا کلافه شده که نمیتونه جملهاش رو کامل کنه این رو میگه. در واقع یعنی: ‘واقعاً زبونم بند اومده’.
تلفظش برای من که زبانآموز سطح استارتر هستم یکم سخته. راهی هست راحتتر بگیم؟
آیا کلمه Virtually هم متضاد این کلمه حساب میشه؟ چون اونم یعنی تقریباً.
دقیقاً کامران جان! Virtually یعنی ‘تقریباً’ یا ‘در حد’، در حالی که Literally یعنی ‘دقیقاً و واقعاً’. استفاده از این دو تا به جای هم یکی از اشتباهات رایج حتی بین خود انگلیسیزبانهاست.
من شنیدم نیتیوها گاهی انقدر سریع میگن که انگار کلاً دو بخش شنیده میشه، مثل Lit-rally.
کاملاً درسته هانیه جان. در مکالمات روزمره و سریع، بخش وسط کلمه (er) خیلی کوتاه یا حذف میشه و به صورت دو یا سه بخش فشرده تلفظ میشه.
خیلی مقاله کاربردی بود. من همیشه فکر میکردم غلطه که برای اغراق ازش استفاده میکنن.
این کلمه رو میشه اول جمله هم آورد؟ مثلاً Literally, I have no idea what you’re talking about.
بله آیدا جان، کاملاً درسته. وقتی اول جمله میاد، داره روی کلِ اون جمله تاکید میکنه تا نشون بده چقدر حرفت جدی و واقعیه.
تو اینستاگرام خیلی مد شده همه مینویسن Lit. این مخفف همین Literally هست؟
نه پویا جان، این دو تا با هم فرق دارن. Lit در اسلنگ به معنی ‘خفن’، ‘جذاب’ یا ‘بسیار هیجانانگیز’ هست و ریشهاش از روشن کردن (Light) میاد، نه از Literally.
ممنون از توضیحات کاملتون. مثال پیتزا خیلی خوب بود، قشنگ جا افتاد برام!
یک سوال، استفاده زیاد از لیترالی نشونه بیسوادی توی انگلیسیه؟ آخه شنیدم بعضیا بهش میگن کلمه تنبلها.
احسان عزیز، بیسوادی که نه، اما استفاده بیش از حد از اون (Overuse) ممکنه باعث بشه دایره لغاتت محدود به نظر برسه. بهتره همیشه تعادل رو رعایت کنی.
توی فیلمهای تینیجری آمریکایی مثل Mean Girls خیلی از این کلمه استفاده میکنن.
معادل فارسیش همون ‘واقعا’ خودمونه دیگه، نه؟
تا حد زیادی بله فرهاد جان، ولی ‘واقعاً’ معادل Really هم هست. Literally یکم قویتره و تاکید میکنه که حتی ذرهای اغراق در کار نیست.
کاش برای کلمات دیگهای مثل Basically و Honestly هم همینطوری مطلب بذارید.
حتماً نازنین جان، ممنون از پیشنهادت. این کلمات هم جزو پرکاربردترین اصطلاحات پرکننده (Filler words) هستن که حتماً در موردشون مینویسیم.
من یه بار به استادم گفتم I’m literally hungry، خندید گفت مگه میشه مجازی گرسنه بود؟ تازه فهمیدم چی میگفت!