شده تا حالا توی یه کافه شلوغ یا مترو، جوری بشینی که پشتت به یکی باشه و حس کنی باید بابتش عذرخواهی کنی؟ شاید باورتون نشه، ولی این حس معذب بودن و اون جملهی معروف «ببخشید پشتم به شماست»، یه چیزیه که تقریباً فقط ما ایرانیها درکش میکنیم!
😳 خارجیها چرا برای پشت کردن عذرخواهی نمیکنن؟
بذارید روراست باشیم، برای یک انگلیسیزبان، اینکه پشت شما بهش باشه اصلاً چیز مهمی نیست! فرهنگ اونها خیلی مستقیمتره. تا وقتی که برخورد فیزیکی اتفاق نیفته یا مزاحمتی ایجاد نشه، دلیلی برای عذرخواهی نمیبینن. این یکی از اون تفاوتهای فرهنگی جالبیه که دونستنش حسابی به درد میخوره.
- فرهنگ ما: ما به شدت روی احترام و تعارف تمرکز داریم. پشت کردن به کسی میتونه نوعی بیاحترامی تلقی بشه.
- فرهنگ غرب: اونها بیشتر فردگرا هستن و تا زمانی که فضای شخصی کسی رو نقض نکنی، مشکلی وجود نداره.
😅 حالا اگر خیلی مجبور شدیم چی بگیم؟
فرض کنیم در یک موقعیت خیلی رسمی هستید یا طرف مقابلتون خیلی به شما نزدیک نشسته و حس میکنید باید یه چیزی بگید. اینجا دیگه نباید از ترجمهی کلمه به کلمه استفاده کنید! گفتن “Excuse my back” اگرچه در برخی منابع قدیمی دیده شده، اما امروز خیلی رایج و طبیعی نیست.
جملهی درست و نیتیو (Native) اینه:
“Sorry to turn my back on you.”
این جمله مؤدبانه است و کاملاً منظور شما رو میرسونه. البته یادتون باشه، این جمله رو فقط در مواقع ضروری به کار ببرید، وگرنه طرف مقابلتون شاید با تعجب نگاهتون کنه که اصلاً چرا دارید عذرخواهی میکنید!
😎 و در جواب چی میشنویم؟
اگر این جمله رو به یه نیتیو بگید، به احتمال زیاد یه جواب خیلی خودمونی و کوتاه میشنوید. اونها نمیگن «گل پشت و رو نداره!»، معمولاً میگن:
- “No worries.” (نگران نباش / مشکلی نیست.)
- “It’s fine.” (اشکالی نداره.)
- “You’re good.” (راحت باش.)
جمعبندی: اینقدر سخت نگیرید!
یادگیری زبان فقط حفظ کردن کلمات نیست؛ درک فرهنگ پشت اون زبانه. دفعهی بعد که پشتتون به یه توریست یا دوست خارجی بود، استرس نگیرید! لازم نیست عذرخواهی کنید. اما اگر در موقعیتی قرار گرفتید که حس کردید گفتن یک جمله مؤدبانه بهتره، حالا دیگه تیکهی درست و حرفهایش رو بلدید.
شما چی فکر میکنید؟
تاحالا براتون پیش اومده که از این تعارفهای ایرانی در مقابل یک خارجی استفاده کنید و با واکنش عجیبشون روبرو بشید؟ حتماً تجربههاتون رو توی کامنتها برامون بنویسید!
🤔 سوالات متداول (FAQ)
آیا «Excuse me» برای این موقعیت مناسبه؟
«Excuse me» بیشتر برای جلب توجه کسی یا رد شدن از کنارش استفاده میشه، نه برای عذرخواهی بابت پشت کردن. مثلاً وقتی میخواید از گارسون چیزی درخواست کنید.
اگر به کسی در خیابان برخورد کردم چی بگم؟
در این مواقع یک “Sorry” یا “Oh, sorry” کوتاه و سریع کاملاً کافیه. اگر برخورد کمی شدیدتر بود، میتونید بگید: “I’m so sorry, are you okay?”
رسمیترین راه برای عذرخواهی در انگلیسی چیه؟
برای موقعیتهای خیلی رسمی یا کاری، مخصوصاً در ایمیل، میتونید از عباراتی مثل “My apologies” یا “Please accept my apologies” استفاده کنید. این عبارات خیلی قویتر از “Sorry” هستن.
چقدر جالب! من همیشه فکر میکردم باید یه معادل دقیق براش باشه. یعنی اگه واقعاً بگیم Excuse my back کلاً متوجه نمیشن چی میگیم؟
سارا جان، اگر این رو بگی متوجه میشن که داری عذرخواهی میکنی، ولی براشون خیلی عجیبه! چون اصلاً این مفهوم در فرهنگ اونها تعریف نشده. بهترین کار اینه که اصلاً چیزی نگی، مگر اینکه واقعاً راه کسی رو سد کرده باشی که اون موقع فقط یه Excuse me ساده کافیه.
من یه جا شنیدم که اصطلاح Turn your back on someone معنی بدی داره. درسته؟
بله رضا جان، دقیقاً! Turn your back on someone یک Idiom هست به معنی «پشت کردن به کسی» یا رها کردن کسی وقتی بهت نیاز داره (بیمعرفتی کردن). پس حواست باشه این رو با حالت فیزیکی اشتباه نگیری.
توی موقعیتهای خیلی رسمی، مثلاً توی یه سمینار اگر مجبور شیم پشتمون رو به استاد کنیم، باز هم عذرخواهی لازم نیست؟
ممنون از مقاله خوبتون. من توی فیلمها دیده بودم وقتی کسی میخواد از بین دو نفر رد بشه میگه Excuse me. آیا این همون کاربرد رو داره؟
دقیقاً امیرحسین عزیز. در غرب، عذرخواهی بیشتر برای ‘مزاحمت فیزیکی’ یا ‘اشغال فضای شخصی’ هست. وقتی از بین دو نفر رد میشی، فضای اونها رو قطع میکنی، پس Excuse me کاملاً درسته.
من یه بار به یه توریست گفتم I am sorry my back is to you، طفلک اصلاً تعجب کرد و فکر کرد کار اشتباهی کرده که من دارم عذرخواهی میکنم! تازه فهمیدم چقدر تفاوت فرهنگی داریم.
چه تجربه جالبی مهسا جان! بله، اونها ممکنه فکر کنن شما بابت نشستن اونجا ناراحتی یا مشکلی پیش اومده. ممنون که تجربهت رو به اشتراک گذاشتی.
تفاوت Excuse me و I’m sorry رو هم میگید؟ کجا باید از کدوم استفاده کنیم وقتی پشتمون به کسیه؟
واقعاً پست مفیدی بود. من همیشه استرس داشتم که توی کافه چطوری به انگلیسی بگم پشتم به شماست. حالا خیالم راحت شد که اصلاً نیازی نیست چیزی بگم! 😂
خوشحالیم که استرست کم شد نیلوفر عزیز! دنیای زبان فقط کلمه نیست، شناخت فرهنگ هم به همون اندازه مهمه.
ببخشید، کلمه formal برای این موقعیتها استفاده میشه؟ مثلاً بگیم این حرکت خیلی formal نیست؟
فرزاد جان، کلمه Formal یعنی «رسمی». اینجا بیشتر بحث Etiquette یا آداب معاشرت مطرحه. در فرهنگ غرب، پشت کردن بیادبی (impolite) محسوب نمیشه که بخوایم رسمی یا غیررسمی بودنش رو بررسی کنیم.
اگر بخوایم بگیم «ببخشید که جلوتون رو گرفتم» (مثلاً پشتمون به کسیه و اون نمیتونه تلویزیون ببینه)، چی باید بگیم؟
من شنیدم عبارت Pardon my back رو بعضی جاها استفاده میکنن. آیا این درسته یا این هم ساختگیه؟
حسین عزیز، عبارت Pardon my back در بعضی لهجههای قدیمیتر یا مناطق خیلی خاص ممکنه شنیده بشه، اما در انگلیسی مدرن و روزمره اصلاً رایج نیست و ممکنه خیلی قدیمی (old-fashioned) به نظر بیای.
کاش در مورد اصطلاح Give someone the cold shoulder هم توضیح بدید. به این بحث ربط داره؟
خیلی عالی بود. لطفا در مورد تفاوتهای فرهنگی دیگه مثل ‘خسته نباشید’ هم مطلب بذارید چون اونم معادل مستقیم نداره انگار.
حتماً بابک جان! اتفاقاً ‘خسته نباشید’ هم یکی از اون چالشهای بزرگ برای فارسیزبانهاست. در لیست مقالات آینده قرارش دادیم.
توی مترو وقتی خیلی شلوغه و مجبوریم پشت به کسی باشیم، اگه بخوایم بگیم ‘ببخشید تکیه دادم’ چی؟
در این حالت چون تماس فیزیکی (Physical contact) وجود داره، میتونی بگی: Sorry, it’s so crowded. یا Excuse me, I didn’t mean to lean on you.
تلفظ کلمه Culture رو هم میشه چک کنید؟ من همیشه شک دارم ‘کالچر’ هست یا ‘کالچور’؟
واقعاً برام سوال بود که چرا توی فیلما هیچوقت بابت این موضوع عذرخواهی نمیکنن. مرسی که روشن کردید موضوع رو.
به نظرم برای ما ایرانیها سخته که این عادت رو ترک کنیم، حتی وقتی انگلیسی حرف میزنیم!
دقیقا کامران جان، چون تعارف در خون ماست! ولی یادگیری زبان یعنی یادگیری یک تفکر جدید.
اگر کسی به ما گفت Excuse me چون پشتش به ماست (مثلاً یه ایرانی دیگه)، بهترین جواب چی میتونه باشه؟
میتونی خیلی ساده بگی: That’s totally fine! یا No worries. اینطوری حس راحتی به طرف مقابل میدی.
آیا کلمه Rear هم برای پشت استفاده میشه در این جملات؟
مطلب خیلی کاربردی بود. من همیشه سعی میکردم ترجمه تحتاللفظی کنم که خب همیشه غلط در میاومد.
آفرین آرش عزیز. ترجمه کلمه به کلمه (Word-for-word translation) بزرگترین دشمن یادگیری زبانه. همیشه سعی کن کانسپت رو یاد بگیری.
ببخشید، عبارت Sorry to be in your way چه فرقی با بحث پشت کردن داره؟
وای، چقدر نکتهی جالبیه! من همیشه فکر میکردم حتماً یه عبارت مشابه برای «ببخشید پشتم به شماست» توی انگلیسی وجود داره. چه خوب شد اینو خوندم، کلی از سوتفاهمهای احتمالی جلوگیری شد!
خوشحالیم که مطلب براتون مفید بوده ثریا جان. درک این تفاوتهای فرهنگی یکی از کلیدهای برقراری ارتباط موثر و طبیعیتر با انگلیسیزبانهاست. موفق باشید!
پس اگه بخوایم بگیم که «مزاحمتی ایجاد نمیکنه» یا «مشکلی نیست» (وقتی کسی پشتش به ماست) چی باید بگیم؟ اصلاً همچین چیزی مرسومه یا کلاً نباید هیچ ریاکشنی نشون داد؟
حمید عزیز، سوال خوبی پرسیدید. معمولاً در این موقعیتها نیازی به هیچ واکنشی نیست، چرا که اصلاً اتفاقی نیفتاده که نیازمند تایید عدم مزاحمت باشد. اگر حس میکنید طرف مقابل معذب است و میخواهید اطمینان خاطر دهید (در صورتی که حس میکنید فضای شخصی او را نقض کردهاید)، میتوانید از عبارات کلی مثل ‘No worries’ یا ‘It’s fine’ استفاده کنید، اما باز هم تاکید میکنیم که این بیشتر یک حس ایرانیست تا یک نیاز انگلیسیزبان.
یادمه یه بار توی یه پرواز، صندلی وسط بودم و مدام باید از کنار بغل دستیم رد میشدم. هر دفعه میگفتم ‘Excuse my back’ و اون بنده خدا با تعجب نگام میکرد. الان فهمیدم چرا! 😂 ممنون از شفافسازیتون.
تجربهی مشترک خیلی از ما ایرانیهاست سارا جان! در چنین مواقعی که مجبورید از کنار کسی رد بشید، ‘Excuse me’ کفایت میکنه. اگر برخورد فیزیکی هم ناخواسته اتفاق افتاد، ‘Sorry about that’ یا یک ‘Oops, sorry’ کوتاه کافیه. ولی باز هم نیاز به اشاره به کلمهی ‘back’ نیست.
این تفاوتهای فرهنگی واقعاً جذابن و درک زبان رو خیلی عمیقتر میکنن. ممنون بابت مطلب کاربردیتون.
ببخشید، پس کلاً عبارت ‘Excuse me’ رو کی استفاده میکنیم؟ آیا میشه به جای ‘Excuse my back’ از این استفاده کرد؟
مریم عزیز، ‘Excuse me’ یک عبارت بسیار پرکاربرد و چندمنظوره است:
1. برای جلب توجه کسی (مثل ‘Excuse me, do you know the time?’).
2. برای عذرخواهی قبل از عبور از بین افراد یا برخورد جزئی (مثل ‘Excuse me, can I get through?’).
3. برای عذرخواهی بعد از عطسه یا سکسکه.
4. برای درخواست تکرار حرفی که نشنیدهاید (‘Excuse me?’).
پس بله، در موقعیتهایی که شما برای رد شدن نیاز به فضای بیشتر دارید، ‘Excuse me’ گزینهی درستیه، اما نه برای ‘پشتم به شماست’.
به نظر من این نشون میده چقدر توی فرهنگ ما مفهوم ‘فضای شخصی’ متفاوته. ما خیلی به هم نزدیکیم ولی این نزدیکی هم قواعد خودش رو داره که خارجیها ازش بیخبرن.
پس یعنی اگر واقعاً مزاحمتی نباشه و طرف هم درگیر کار خودش باشه، اصلاً لازم نیست چیزی بگیم و این برای ما ایرانیها خیلی عجیبه. درسته؟
کاملاً درسته فرزانه جان! دقیقاً همینطور است. تا زمانی که مزاحمتی برای فضای شخصی یا فعالیت فرد ایجاد نشده باشد، هیچ دلیلی برای عذرخواهی یا اشاره به موقعیت بدنیتان وجود ندارد. این یکی از آن تفاوتهای عمیق فرهنگی است که در ابتدا برای ما عجیب به نظر میرسد.
اگه تو یه محیط خیلی رسمی باشیم یا مثلاً با یه آدم خیلی مهم نزدیک نشسته باشیم، بازم این قانون صدق میکنه؟ یعنی اصلاً نباید چیزی گفت؟
علی جان، سوال شما بسیار بجاست و این نکته در مقاله هم اشاره شده بود. در یک موقعیت بسیار رسمی یا اگر آنقدر نزدیک هستید که حس میکنید واقعاً فضای شخصی فرد نقض شده، ممکن است لازم باشد چیزی بگویید. اما حتی در آن صورت هم، استفاده از ‘Excuse my back’ توصیه نمیشود. بهتر است یک ‘Excuse me’ کلی یا یک عذرخواهی عمومی مثل ‘Sorry about this’ (اگر واقعاً حس میکنید فضایشان را گرفتهاید) به کار ببرید. ولی باز هم تاکید میشود که این موقعیتها بسیار نادر هستند.
فکر میکنم توی بعضی زبانهای دیگه هم مثل فارسی همچین تعارفی وجود داشته باشه. مثلاً عربی یا ترکی؟ این فقط مخصوص ما نیست؟
لیلا جان، بله، قطعاً تفاوتهای فرهنگی مشابه در زبانها و فرهنگهای دیگر نیز وجود دارد که میتواند بر نحوهی تعاملات اجتماعی و زبانی تأثیر بگذارد. اما موضوع این مطلب به طور خاص بر تفاوتهای فرهنگی بین فارسی و انگلیسی تمرکز داشت. درک اینکه چه چیزی در فرهنگ انگلیسیزبان طبیعی است و چه چیزی نیست، به شما کمک میکند تا روانتر صحبت کنید.
محتواتون همیشه پر از نکات بدردبخور و جدیده. مرسی!
پس ترجمه تحت اللفظی ‘Sorry my back is to you’ هم اشتباهه؟ چون من گاهی اینو به کار میبردم و فکر میکردم از ‘Excuse my back’ طبیعیتره.
نازنین عزیز، بله، ‘Sorry my back is to you’ هم به همان دلایل فرهنگی که در مقاله توضیح دادیم، برای انگلیسیزبانها بسیار غیرطبیعی و حتی کمی عجیب خواهد بود. آنها دلیلی برای عذرخواهی بابت این موقعیت نمیبینند و گفتن این جمله ممکن است باعث شود به شما نگاه کنند که ‘چرا معذرت میخواهی؟ مگر چه مشکلی است؟’ بهترین کار این است که چیزی نگویید مگر در شرایط خاص ذکر شده در مقاله.
اگه مثلاً توی یه مترو یا اتوبوس شلوغ، پشتمون به یکی باشه و طرف مجبوره به ما تکیه بده یا خیلی بهمون نزدیک باشه، بازم لازم نیست چیزی بگیم؟
کاوه عزیز، این یک موقعیت متفاوت است. اگر در محیطی بسیار شلوغ مانند مترو، آنقدر نزدیک هستید که ‘بدن به بدن’ شدهاید یا مزاحمت فیزیکی (حتی ناخواسته) ایجاد شده، میتوانید از یک عذرخواهی عمومی مثل ‘Sorry!’ یا ‘Excuse me’ (اگر قصد جابجایی دارید) استفاده کنید. اما این عذرخواهی به دلیل نزدیکی فیزیکی یا برخورد احتمالی است، نه صرفاً اینکه پشمتان به کسی باشد.
واقعاً باعث شد درک بهتری از فرهنگ انگلیسیزبانها پیدا کنم. این تفاوتها خیلی مهمتر از گرامر خشک و خالیه و به آدم کمک میکنه طبیعیتر حرف بزنه.
دقیقاً همینطور است زهرا جان! هدف ما هم در Englishvocabulary.ir این است که شما فقط گرامر و لغت یاد نگیرید، بلکه با فرهنگ و ریزهکاریهای زبان هم آشنا شوید. این درک عمیقتر، شما را به یک سخنگوی روانتر و مطمئنتر تبدیل میکند.
این مثل این میمونه که ما اگه بخوایم از جلوی کسی رد بشیم، یه ‘ببخشید’ میگیم. ولی اونها فقط یه ‘Excuse me’ خشک و خالی میگن و گاهی حتی همونم نمیگن!
شایان عزیز، مشاهدهی دقیق و درستی است. در فرهنگ ما ‘ببخشید’ برای نشان دادن احترام و رعایت ادب بسیار رایج است. در فرهنگ انگلیسیزبان، ‘Excuse me’ در این موقعیتها به معنی درخواست اجازه برای عبور است و نه لزوماً عذرخواهی بابت مزاحمت. این همان تفاوت در میزان ‘تعارف’ است که در مقاله به آن اشاره شد.
پس اگه اون ‘Excuse my back’ در برخی منابع قدیمی دیده شده، دیگه کلاً کاربردی نداره؟ حتی توی ادبیات یا فیلمهای قدیمی؟
فاطمه جان، اگرچه ممکن است در متون یا فیلمهای بسیار قدیمی (مثلاً قرن نوزدهم یا اوایل قرن بیستم) چنین عبارتی دیده شود، اما در انگلیسی معاصر به هیچ وجه رایج نیست و اگر امروز استفاده شود، بسیار غیرطبیعی و حتی کمدی به نظر میرسد. همیشه بهتر است به سراغ کاربردهای رایج و مدرن زبان بروید.
چه موضوع خوبی! حالا میشه چند تا مثال دیگه از این تفاوتهای فرهنگی که روی اصطلاحات یا جملات تاثیر میذارن رو هم بگین؟ خیلی کنجکاو شدم.
محسن عزیز، بله حتماً! تفاوتهای فرهنگی بسیاری وجود دارد که بر نحوهی بیان تاثیر میگذارد. مثلاً، در ایران وقتی کسی مریض است میگوییم ‘خدا بد نده’، اما در انگلیسی صرفاً ‘Get well soon’ میگویند. یا برای تعارف غذا ‘بفرمایید’ میگوییم که ترجمهی مستقیمی ندارد و معمولاً ‘Please, help yourself’ یا ‘Dig in’ استفاده میشود. تلاش میکنیم در مقالات بعدی هم به این نکات جالب بپردازیم.
ممنون از مطالب آموزندهتون. همیشه چیزای جدید یاد میگیرم اینجا.
اگه مثلاً توی یه صف شلوغ پشتم به یکی باشه و طرف مجبوره یکم از فضای شخصیاش رو بده، آیا عدم گفتن چیزی در این حالت از نظر اونها بیادبی حساب میشه؟
جواد عزیز، در یک صف شلوغ، نزدیکی اجتنابناپذیر است و معمولاً افراد انتظار دارند که فضای شخصیشان تا حدی کاهش یابد. اگر هیچ برخورد فیزیکی یا مزاحمت آگاهانهای نباشد، عدم گفتن چیزی بیادبی تلقی نمیشود. تنها در صورتی که واقعاً فضای زیادی را اشغال کردهاید و حرکت طرف مقابل را مختل میکنید، ممکن است یک ‘Excuse me’ برای باز کردن راه یا ‘Sorry’ برای برخورد ناخواسته لازم باشد. اصل این است که نیازی به عذرخواهی برای موقعیت بدنیتان نیست، مگر اینکه مزاحمتی فعال ایجاد کنید.