تاحالا شده بازیگر موردعلاقهتون یه حرفی بزنه و فرداش ببینید کل اینترنت بسیج شدن که از صفحهی روزگار محوش کنن؟ شاید باورتون نشه ولی این یه اسم داره و شما ندونسته درگیرش بودین! این اتفاق، خلاصهی دنیای عجیب و غریب Cancel Culture هست.
بذارید روراست باشیم، دنیای مجازی مثل یه میدون مینه. یه کلمهی اشتباه، یه لایک بیموقع یا یه شوخی که بد از آب درمیاد، میتونه کافی باشه تا یه ارتش از کاربران آنلاین شما رو «کنسل» کنن. اما آیا هر انتقادی همون «کنسل کردنه»؟ اصلا فرقش با Call-out Culture چیه؟
خب، داستان این «کنسل کردن» چیه دقیقا؟
فرهنگ کنسل کردن یا Cancel Culture یه جور بایکوت آنلاین و مدرنه. وقتی یه چهرهی عمومی، مثلا یه سلبریتی، ورزشکار یا حتی یه برند، حرفی میزنه یا کاری میکنه که توهینآمیز یا اشتباه تلقی بشه، مردم به صورت دستهجمعی تصمیم میگیرن که دیگه ازش حمایت نکنن. این یعنی:
- آنفالو کردنش تو شبکههای اجتماعی.
- نخریدن محصولاتش.
- تحریم کردن فیلما و آهنگهاش.
- فشار آوردن به شرکتها برای قطع همکاری با اون شخص.
هدف اصلی اینه که اون فرد به خاطر کار اشتباهش، جایگاه اجتماعی و حتی درآمدش رو از دست بده. مثل اتفاقی که برای جی.کی. رولینگ، نویسندهی هری پاتر، بعد از توییتهاش دربارهی افراد ترنس افتاد و با موج عظیمی از انتقاد و تحریم روبرو شد.
حالا فرقش با Call-out Culture چیه؟ یکی نیستن؟
نه دقیقا! اینجا یه تفاوت ظریف ولی خیلی مهم وجود داره. Call-out Culture یا «فرهنگ به چالش کشیدن» بیشتر شبیه یه تذکر علنیه. هدفش اینه که به یه نفر بگن: «هی، این حرفت یا کارت اشتباه بود، بیا در موردش حرف بزنیم و اصلاحش کن.»
بذارید سادهتر بگم:
- Call-out: تمرکزش روی رفتار اشتباهه. هدفش آموزش و مسئولیتپذیر کردنه. انگار به طرف فرصت میدی که اشتباهش رو بفهمه و جبران کنه.
- Cancel: تمرکزش روی شخص خطاکاره. هدفش حذف و طرد کردن اون فرده، بدون اینکه لزوما فرصتی برای جبران وجود داشته باشه. خیلی بیرحمانهتره.
پس دفعهی بعد که دیدین کسی داره از یه سلبریتی انتقاد میکنه، سریع برچسب «کنسل کردن» بهش نزنید. شاید فقط داره اون رو «کال اوت» میکنه!
اصطلاح Woke از کجا پیداش شد؟
حتما کلمهی Woke (تلفظ: وُک) رو توی بحثهای سیاسی توییتر و تیکتاک زیاد شنیدید. این کلمه در اصل از گویش انگلیسی سیاهپوستان آمریکا میاد و به معنی «بیدار» یا «آگاه بودنه». در ابتدا، به کسی میگفتن Woke که نسبت به بیعدالتیهای اجتماعی و نژادی آگاه و حساس بود. این اصطلاح با جنبش «Black Lives Matter» (جان سیاهپوستان مهم است) جهانی شد.
اما داستان به اینجا ختم نشد. کمکم معنی این کلمه عوض شد.
وقتی Woke به یک توهین تبدیل میشود!
امروزه، مخالفان این جریان، از کلمهی Woke به عنوان یه برچسب منفی و حتی توهینآمیز استفاده میکنن. از نظرشون، افراد «وُک» کسایی هستن که توی حساسیتهای اجتماعی زیادهروی میکنن و به قول معروف «کاسهی داغتر از آش» میشن.
منتقدان میگن که فرهنگ «وُک» باعث ایجاد محدودیتهای غیرمنطقی شده و آزادی بیان رو به خطر میندازه. اونها معتقدن این جریان، آدما رو بیش از حد قضاوتگر کرده و به جای اتحاد، باعث تفرقه میشه.
کلمات کلیدی سیاسی که باید در توییتر بشناسید
برای اینکه در بحثهای داغ توییتر و اینستاگرام کم نیارید، این چندتا کلمه رو خوب یاد بگیرید:
- Cultural Appropriation: وقتی کسی از یک فرهنگ دیگه (معمولا فرهنگ اقلیتها) عناصری مثل لباس، مدل مو یا سنتها رو بدون درک و احترام، برای مد یا سرگرمی استفاده میکنه.
- Gaslighting: یه نوع سواستفاده روانیه که در اون، یه نفر کاری میکنه که شما به عقل و درک خودتون از واقعیت شک کنید.
- Virtue Signaling: وقتی کسی عقایدش رو فقط برای اینکه در چشم دیگران خوب به نظر برسه ابراز میکنه، نه اینکه واقعا به اونها اعتقاد داشته باشه.
نتیجهگیری: کنسل نکنیم، گفتگو کنیم!
دنیای Cancel Culture و Woke خیلی پیچیدهتر از یه دعوای سادهی آنلاینه. در حالی که پاسخگو کردن آدما برای اشتباهاتشون مهمه، حذف کامل اونها بدون دادن فرصت جبران، میتونه خطرناک باشه. شاید بهتر باشه به جای «کنسل کردن»، بیشتر «کال اوت» کنیم؛ یعنی به جای پاک کردن صورت مسئله، سعی کنیم با گفتگو حلش کنیم.
شما چی فکر میکنید؟ تاحالا کسی رو «کنسل» کردید یا خودتون مورد انتقاد شدید قرار گرفتید؟ تجربهتون رو تو کامنتها بهمون بگید!
سوالات متداول (FAQ)
آیا Cancel Culture همیشه چیز بدی است؟
نه همیشه. گاهی اوقات این فرهنگ باعث شده افراد قدرتمند برای رفتارهای بسیار نادرست مثل نژادپرستی یا آزار و اذیت، پاسخگو باشن و تغییرات اجتماعی مثبتی ایجاد بشه. اما مشکل از جایی شروع میشه که به افراط کشیده بشه.
چطور بفهمم دارم کسی رو Call Out میکنم یا Cancel؟
به نیت خودتون نگاه کنید. آیا هدفتون اینه که به اون شخص کمک کنید تا اشتباهش رو بفهمه و بهتر بشه (Call Out)؟ یا اینکه میخواید کلا از جامعه طرد و حذف بشه و مجازات سنگینی ببینه (Cancel)؟ تفاوت در همین رویکرد اصلاحی در مقابل رویکرد تنبیهی است.
کلمهی Woke در حال حاضر بار مثبت دارد یا منفی؟
بستگی داره از کی بپرسید! برای فعالان عدالت اجتماعی، هنوز هم به معنی آگاهی و بیداریه. اما در محافل سیاسی مخالف، تبدیل به یک اصطلاح تمسخرآمیز برای توصیف حساسیت بیش از حد شده. پس حواستون باشه کجا و چطور ازش استفاده میکنید.
خیلی ممنون از این مطلب کاربردی. یه سوال داشتم، اصطلاح Call out حتماً باید برای اشتباهات بزرگ استفاده بشه یا مثلاً اگه رفیقمون هم یه حرف اشتباه زد میتونیم بگیم I called him out؟
سلام سارا جان، بله دقیقاً! این اصطلاح لزوماً برای مسائل بزرگ نیست. هر وقت شما به کسی گوشزد کنی که رفتار یا حرفش اشتباه بوده، در واقع داری او رو call out میکنی. حتی در مکالمات روزمره هم خیلی پرکاربرده.
من شنیدم که Cancel Culture بیشتر بار معنایی منفی داره (Negative connotation). آیا واژهی جایگزینی هست که بار معنایی مثبتتری داشته باشه برای وقتی که میخوایم کسی رو مسئولیتپذیر کنیم؟
نکتهسنجی عالی بود محمد جواد عزیز. بله، در این موارد از اصطلاح Accountability Culture استفاده میکنن که تمرکزش به جای حذف کردن، روی پاسخگو کردن (Accountable) فرد هست.
تلفظ کلمهی Culture همیشه برای من چالش بوده. اون بخش Ture دقیقاً چه صدایی میده؟ شبیه ‘چر’ هست یا ‘تور’؟
مریم عزیز، در انگلیسی آمریکایی و بریتانیایی، این ترکیب صدای ‘چ’ میده، چیزی شبیه /kʌltʃər/. مثل کلمات Future یا Nature. اصلاً صدای ‘ت’ یا ‘تو’ نمیده.
تفاوت Call out و Shame کردن چیه؟ من توی یه پادکست شنیدم که میگفت Call out culture نباید به Public shaming تبدیل بشه.
تفاوت ظریفی دارن امیر رضا جان. Call out یعنی اشاره به اشتباه برای اصلاح (Correction)، اما Shame کردن یعنی حمله به شخصیت فرد برای خجالتزده کردنش. اولی آموزشیه و دومی تخریبی.
من توی سریال Morning Show دیدم که شخصیتها مدام از فعل Cancel به صورت مجهول استفاده میکردن، مثلاً میگفتن He’s been canceled. این یعنی دیگه هیچ راه برگشتی نداره؟
آیا کلمهی Boycott همون Cancel کردن معنی میده؟ من حس میکنم Boycott رسمیتره.
دقیقاً پارسا جان. Boycott یک واژهی رسمی و قدیمیه که بیشتر برای محصولات یا سازمانها به کار میره، اما Cancel Culture یک اصطلاح مدرن و Slang اینترنتیه که بیشتر روی افراد و سلبریتیها تمرکز داره.
میشه بگید حرف اضافهی Call out چیه؟ مثلاً بخوایم بگیم ‘او را به خاطر دروغش رسوا کردم’ چی میگیم؟
زهرا جان، از حرف اضافهی on یا for استفاده میکنیم. مثلاً: I called him out on his lie یا I called him out for lying. ساختار کلی: Call someone out on/for something.
واقعاً دنیای عجیبیه. ممنون از توضیحات. به نظرم معادل فارسی ‘بایکوت کردن’ برای Cancel Culture خیلی مناسبه.
این اصطلاح Call out یه Phrasal verb جداشدنیه؟ یعنی میتونیم بگیم Call someone out؟
بله مهدی عزیز، این یک Separable Phrasal Verb هست. هم میتونی بگی Call out your friend و هم Call your friend out. هر دو کاملاً درست هستن.
من قبلاً فکر میکردم Cancel فقط برای لغو کردن قرار ملاقات (Cancel an appointment) استفاده میشه. خیلی جالب بود که برای حذف اجتماعی هم به کار میره.
توی فضای مجازی اصطلاح Drag someone رو هم زیاد میبینم. اون هم به معنی Call out هست یا فرق داره؟
پویا جان، Drag someone خیلی شدیدتر و غیررسمیتره (Slang). وقتی کسی رو Drag میکنی، یعنی به شدت و با لحن تند ازش انتقاد میکنی یا مسخرش میکنی، در حالی که Call out میتونه محترمانهتر باشه.
ممنون از این پست. من همیشه فکر میکردم این دوتا یکی هستن. الان فهمیدم Call out یعنی تذکر دادن ولی Cancel یعنی حذف کامل.
آیا Call out فقط برای انتقاد استفاده میشه؟ یا میشه به معنی ‘صدا زدن’ کسی برای کمک هم باشه؟
سپهر عزیز، این فعل معانی مختلفی داره. بله، Call out میتواند به معنای فریاد زدن یا با صدای بلند کسی را صدا کردن هم باشد، اما در بحثهای اجتماعی و اینترنتی، همین معنای نقد کردن و به چالش کشیدن مد نظر هست.
خیلی عالی بود. کاش درباره کلمهی Woke هم توضیح میدادین چون معمولاً با Cancel Culture توی یه جمله میان.
من توی توییتر دیدم وقتی کسی کنسل میشه، هشتگ IsOverParty# میزنن. این همون مفهوم Cancel Culture رو داره؟
دقیقاً حامد جان! این هشتگ نماد اصلی Cancel Culture در توییتره. مثلاً TaylorSwiftIsOverParty یکی از معروفترین نمونههاییه که راه افتاده بود تا اعلام کنن دوران اون سلبریتی تموم شده.
کلمهی Accountability که توی متن بود رو چطور میتونیم توی جمله به کار ببریم؟
یه جا خوندم که Cancel Culture میتونه به Toxic positivity هم ربط داشته باشه. ممنون میشم در آینده درباره اون هم بنویسید.
عالی بود. به خصوص تفاوتهای ظریف بین اصطلاحات رو خیلی خوب توضیح دادید. مرسی از سایت خوبتون.
آیا کلمه Call out در محیطهای کاری (Business English) هم استفاده میشه؟
بله کیان عزیز، اما باید با احتیاط استفاده بشه چون بار تقابلی داره. معمولاً در جلسات اگر کسی اطلاعات غلط بده، ممکنه بگن I had to call him out on those numbers.
من عاشق این بخش ‘interesting linguistic facts’ هستم. لطفاً درباره اصطلاحات جدید نسل زد (Gen Z) هم مطلب بذارید.
ممنون از این توضیح عالی! من همیشه فرق Cancel Culture و Call Out رو نمیدونستم. یعنی Call Out یه جور انتقاد سازندهتره؟
خواهش میکنم سارا! بله، کاملاً درسته. Call Out بیشتر به معنی «توجه عمومی را به مسئلهای جلب کردن» یا «به چالش کشیدن» است، با هدف افزایش آگاهی یا مطالبه تغییر. در حالی که Cancel Culture فراتر از انتقاد است و هدفش حذف کامل یک شخص یا برند از جایگاه عمومی و حرفهای است.
برای Call Out یه مثال دیگه میشه زد؟ مثلا میشه گفت ‘I’m calling out my friend for being late’؟ به نظرم زیاد مناسب نیست.
سوال خوبی پرسیدید علی! معمولاً ‘Call Out’ برای مسائل مهمتر اجتماعی، رفتارهای تبعیضآمیز، بیعدالتیها یا اشتباهات افراد در جایگاه عمومی استفاده میشود. برای دیرکردن دوستتان بهتر است بگویید: ‘I’m telling my friend to be on time’ یا ‘I’m going to talk to my friend about being late’. ‘Call Out’ یک بار معنایی عمومی و اعتراضی دارد.
من این اتفاق Cancel شدن رو برای یه YouTuber خارجی دیده بودم. واقعاً بده که یه اشتباه کوچیک باعث از بین رفتن کل کارنامهش بشه. مقاله خیلی مفید بود.
متشکرم نرگس. بله، همانطور که اشاره کردید، یکی از بحثهای اصلی در مورد Cancel Culture همین است که گاهی اوقات واکنشها به اشتباهات گذشته یا حتی سوءتفاهمها میتواند بسیار شدید و ویرانگر باشد. خوشحالیم که مقاله برایتان مفید بود.
کلمهای هست که معنی مشابه Call Out داشته باشه ولی کمتر رسمی باشه یا برای مسائل روزمره استفاده بشه؟
بله رضا. برای اشاره به یک نکته یا مشکل در مسائل روزمره، میتوانید از ‘point out’ (مثال: ‘He pointed out my mistake’) یا ‘bring up’ (مثال: ‘I’ll bring up the issue at the meeting’) استفاده کنید که بار رسمی کمتری دارند.
پس Call Out بیشتر به معنی ‘به چالش کشیدن’ هست تا ‘حذف کردن’، درسته؟ این تفاوت خیلی کلیدی بود.
دقیقاً بهار! تفاوت اصلی و کلیدی همینجاست. ‘Call Out’ به چالش کشیدن رفتار یا گفتار اشتباه است با نیت اصلاح یا آگاهیبخشی، در حالی که Cancel Culture عموماً به دنبال حذف و طرد کامل است.
میشه تلفظ دقیق ‘Cancel Culture’ و ‘Call Out’ رو هم بگید؟ بعضی وقتها مطمئن نیستم چطور باید تلفظشون کنم.
حتماً امیر. ‘Cancel Culture’ (کَن-سِل کال-چر) و ‘Call Out’ (کال آوت). در هر دو مورد، استرس روی بخش اول کلمات است. میتوانید در دیکشنریهای آنلاین با قابلیت تلفظ صوتی هم چک کنید تا با آهنگ کلمات بیشتر آشنا شوید.
عالی بود، دقیقاً چیزی بود که لازم داشتم. واقعاً مقالههای شما خیلی کاربردی هستن و کمک میکنن اصطلاحات جدید رو بهتر درک کنم.
خوشحالیم که مورد پسند شما واقع شد زهرا! هدف ما همین است که اصطلاحات روز انگلیسی را به شکلی ساده و قابل فهم توضیح دهیم. اگر سوال یا پیشنهادی داشتید، حتماً مطرح کنید.
پس ‘cancel’ اینجا فعل هم هست. میتونیم بگیم ‘He was canceled’؟ مثل مثال جی.کی. رولینگ.
بله کیان، کاملاً درست است. در بافت Cancel Culture، ‘cancel’ به عنوان فعل هم استفاده میشود و جملهی ‘He was canceled’ به معنی ‘او مورد بایکوت و طرد قرار گرفت’ صحیح است. این یک مثال خوب از کاربرد مجهول (passive voice) در این زمینه است.
من فکر میکردم ‘boycott’ همون Cancel Culture هست. اشتباه میکردم؟
سوال بسیار خوبی مینا! ‘Boycott’ (بایکوت) یکی از ابزارها و روشهای اصلی در Cancel Culture است، اما کل پدیده نیست. Cancel Culture شامل طیف وسیعتری از واکنشها، از آنفالو کردن تا فشار به اسپانسرها، برای به حاشیه راندن یک فرد است. پس بایکوت کردن بخشی از فرایند کنسل شدن است.
این اصطلاحات بین جوونای انگلیسیزبان خیلی رایجه؟ تو فیلمها و سریالها زیاد میشنومشون.
بله فرزاد، کاملاً رایج هستند. هر دو اصطلاح ‘Cancel Culture’ و ‘Call Out’ به خصوص در فضای آنلاین، شبکههای اجتماعی و بین نسلهای جوانتر بسیار پرکاربردند. به همین دلیل درک مفهوم آنها برای دنبال کردن بحثهای روز بسیار مهم است.
از نظر اخلاقی هم به نظرم Cancel Culture همیشه درست نیست، گاهی اوقات زیادی افراطی میشه. اینجا چه اصطلاحی برای ‘زیادی افراطی شدن’ داریم؟
نکتهی مهمی را مطرح کردید الهام. برای ‘زیادی افراطی شدن’ در این زمینه میتوان از اصطلاحاتی مثل ‘go too far’ یا ‘be disproportionate’ (نامتناسب بودن واکنش) استفاده کرد. مثلاً: ‘The reaction went too far’ یا ‘The punishment was disproportionate to the offense’.
این دوتا اصطلاح در محیطهای کاری رسمی هم استفاده میشن یا بیشتر جنبه غیررسمی دارن؟
پویا جان، این اصطلاحات بیشتر در گفتگوهای اجتماعی، رسانهها و تحلیلهای فرهنگی کاربرد دارند. در محیطهای کاری بسیار رسمی یا اسناد آکادمیک، ممکن است کمتر مستقیماً استفاده شوند و به جای آن از عباراتی مانند ‘reputational damage’ (آسیب به اعتبار) یا ‘loss of public support’ (از دست دادن حمایت عمومی) استفاده شود، اما مفهوم آنها برای همه آشناست.
میشه از ‘call out’ برای انتقاد از عملکرد یک اداره یا سازمان هم استفاده کرد؟ مثلاً ‘calling out the company for its poor environmental record’؟
بله مریم، حتماً! ‘Call Out’ برای انتقاد عمومی از عملکرد سازمانها، شرکتها، نهادها یا حتی دولتها هم بسیار کاربرد دارد، مخصوصاً زمانی که هدف جلب توجه به یک رفتار نادرست یا ناکارآمدی باشد. مثال شما کاملاً صحیح و بجاست.
آیا ‘public shaming’ هم شبیه به Cancel Culture هست؟
حسین عزیز، ‘public shaming’ (رسوایی عمومی) میتواند بخشی از فرایند ‘Cancel Culture’ باشد، اما دقیقاً یکسان نیستند. ‘Public shaming’ تمرکز بر شرمنده کردن علنی فرد دارد، در حالی که ‘Cancel Culture’ فراتر رفته و هدفش محروم کردن فرد از حمایتهای اجتماعی و اقتصادی است. میتوان گفت ‘public shaming’ ابزاری است که در مسیر ‘Cancel Culture’ به کار گرفته میشود.
ممنون از مقاله خوبتون. پس تو فارسی میتونیم Cancel Culture رو ‘فرهنگ طرد’ یا ‘فرهنگ حذف’ ترجمه کنیم؟
خواهش میکنم صبا. بله، هر دو ترجمهی ‘فرهنگ حذف’ و ‘فرهنگ طرد’ به خوبی مفهوم Cancel Culture را در فارسی منتقل میکنند. ‘فرهنگ حذف’ شاید کمی رایجتر باشد و مستقیمتر به معنی آن اشاره دارد.