- چطور میتوان از کلمه Rise مانند یک انگلیسیزبان بومی استفاده کرد؟
- کالوکیشن های Rise در زبان انگلیسی کدامند و چه معنایی دارند؟
- چه صفتها و قیدهایی معمولاً با Rise به کار میروند تا معنای آن را دقیقتر کنند؟
- تفاوت اصلی بین فعلهای Rise و Raise در چیست و چگونه از آنها به درستی استفاده کنیم؟
در این مقاله جامع، به تمام این سوالات به طور کامل پاسخ خواهیم داد و شما را با دنیای کالوکیشن های Rise آشنا خواهیم کرد. فعل Rise یکی از پرکاربردترین واژگان در زبان انگلیسی است که معانی مختلفی از «بالا رفتن» و «طلوع کردن» تا «افزایش یافتن» و «به قدرت رسیدن» را پوشش میدهد. یادگیری همایندها یا کالوکیشنهای این کلمه به شما کمک میکند تا از ترجمههای تحتاللفظی و جملات نامأنوس فاصله بگیرید و ساختارهای طبیعی و دقیقی را در مکالمات و نوشتههای خود به کار ببرید. با تسلط بر این ترکیبات، میتوانید منظور خود را با ظرافت بیشتری بیان کرده و سطح زبان انگلیسی خود را به شکل چشمگیری ارتقا دهید.
کالوکیشن (Collocation) چیست و چرا اهمیت دارد؟
قبل از اینکه به سراغ کالوکیشن های Rise برویم، بیایید یک تعریف ساده از کالوکیشن داشته باشیم. کالوکیشن به مجموعهای از دو یا چند کلمه گفته میشود که به طور طبیعی و رایج در کنار یکدیگر قرار میگیرند. این کلمات «همنشین» خوبی برای هم هستند و یک فرد انگلیسیزبان بومی (Native) به صورت ناخودآگاه از آنها در کنار هم استفاده میکند. برای مثال، ما در فارسی میگوییم «تصمیم گرفتن» و نه «تصمیم ساختن». در انگلیسی هم میگویند fast food و نه quick food. یادگیری کالوکیشنها کلید اصلی برای روان و طبیعی صحبت کردن است، زیرا به شما کمک میکند تا از ساختارهای خشک و غیرمعمول دوری کنید و مانند یک فرد بومی به نظر برسید.
مهمترین کالوکیشن های Rise در نقش اسم (Noun)
کلمه Rise در نقش اسم (noun) معمولاً به معنای «افزایش»، «رشد»، «صعود» یا «ترقی» به کار میرود. در این حالت، صفتهای زیادی میتوانند قبل از آن بیایند تا شدت، سرعت یا نوع این افزایش را توصیف کنند. در ادامه به مهمترین دستهها نگاهی میاندازیم.
صفت + Rise: توصیف شدت و سرعت افزایش
این دسته از کالوکیشنها برای بیان میزان و چگونگی یک رشد یا افزایش استفاده میشوند و در متون خبری، اقتصادی و علمی بسیار رایج هستند.
- Sharp/Steep/Dramatic Rise: افزایش شدید و ناگهانی
- مثال: There has been a sharp rise in the cost of living this year.
- ترجمه: امسال افزایش شدیدی در هزینههای زندگی وجود داشته است.
- Sudden/Rapid Rise: افزایش سریع و ناگهانی
- مثال: The sudden rise in unemployment alarmed the government.
- ترجمه: افزایش ناگهانی بیکاری، دولت را نگران کرد.
- Steady/Gradual Rise: افزایش پیوسته و تدریجی
- مثال: We have seen a steady rise in student enrollment over the past five years.
- ترجمه: ما طی پنج سال گذشته شاهد افزایشی پیوسته در ثبتنام دانشجویان بودهایم.
- Significant/Substantial Rise: افزایش قابل توجه و اساسی
- مثال: The company reported a substantial rise in profits.
- ترجمه: شرکت افزایشی قابل توجه در سود خود را گزارش داد.
- Meteoric/Spectacular Rise: صعود خیرهکننده و بسیار سریع (معمولاً برای شهرت یا قدرت)
- مثال: Her meteoric rise to fame was unexpected.
- ترجمه: صعود خیرهکننده او به شهرت، غیرمنتظره بود.
- Modest/Slight Rise: افزایش اندک و جزئی
- مثال: The latest figures show a slight rise in inflation.
- ترجمه: آخرین آمارها افزایش جزئی در تورم را نشان میدهند.
Rise + of/in: مشخص کردن موضوع افزایش
معمولاً بعد از اسم Rise از حروف اضافه in یا of استفاده میشود تا مشخص شود چه چیزی افزایش یافته است.
- Rise in something: افزایش در چیزی (بسیار رایج)
- مثال: A rise in prices is inevitable.
- ترجمه: افزایش قیمتها اجتنابناپذیر است.
- Rise of something: ظهور یا به قدرت رسیدن چیزی (معمولاً برای مفاهیم بزرگ و پدیدهها)
- مثال: The book discusses the rise of capitalism.
- ترجمه: کتاب به ظهور کاپیتالیسم میپردازد.
پرکاربردترین کالوکیشن های Rise در نقش فعل (Verb)
فعل Rise یک فعل لازم (Intransitive) است، به این معنی که به مفعول مستقیم نیاز ندارد. یعنی خود فاعل است که عمل بالا رفتن یا افزایش یافتن را انجام میدهد. این فعل بیقاعده است و شکل گذشته آن rose و شکل سوم آن risen است.
قید + Rise: توصیف نحوه بالا رفتن یا افزایش
قیدها به ما کمک میکنند تا فعل Rise را با جزئیات بیشتری توصیف کنیم. این ساختار در گزارشها و توصیفات بسیار کاربردی است.
- Rise Sharply/Steeply/Dramatically: به شدت بالا رفتن
- مثال: House prices have risen sharply in the last six months.
- ترجمه: قیمت مسکن در شش ماه گذشته به شدت بالا رفته است.
- Rise Steadily/Gradually: به طور پیوسته/به تدریج بالا رفتن
- مثال: The water level in the river is rising steadily.
- ترجمه: سطح آب رودخانه به طور پیوسته در حال بالا آمدن است.
- Rise Early/Late: زود/دیر از خواب بیدار شدن
- مثال: My grandfather always rises early in the morning.
- ترجمه: پدربزرگم همیشه صبح زود از خواب بیدار میشود.
Rise + حرف اضافه: توصیف جهت و مقدار
حروف اضافه به فعل Rise معنای دقیقتری میبخشند و جهت، مبدأ یا مقصد آن را مشخص میکنند.
- Rise from: بلند شدن از جایی، سرچشمه گرفتن از
- مثال: He rose from his chair to greet the guests.
- ترجمه: او برای خوشامدگویی به مهمانان از صندلی خود بلند شد.
- مثال: Smoke rose from the chimney.
- ترجمه: دود از دودکش بلند میشد.
- Rise to: رسیدن به یک سطح، مقام یا چالش
- مثال: Inflation rose to 5% last year.
- ترجمه: تورم سال گذشته به ۵ درصد رسید.
- مثال: She quickly rose to a position of power in the company.
- ترجمه: او به سرعت در شرکت به مقامی قدرتمند رسید.
- Rise above: بالاتر رفتن از یک سطح، غلبه کردن بر (مشکلات)
- مثال: The floodwaters are expected to rise above the danger level.
- ترجمه: انتظار میرود آب سیل از سطح خطر بالاتر برود.
عبارات و اصطلاحات رایج با Rise
برخی ترکیبات با Rise معنای اصطلاحی پیدا کردهاند و در مکالمات روزمره بسیار شنیده میشوند.
- The sun/moon rises: خورشید/ماه طلوع میکند.
- مثال: We woke up early to watch the sun rise.
- ترجمه: ما زود بیدار شدیم تا طلوع خورشید را تماشا کنیم.
- Give rise to something: باعث شدن، منجر شدن به چیزی.
- مثال: The new policy gave rise to a lot of controversy.
- ترجمه: سیاست جدید باعث جنجالهای زیادی شد.
- On the rise: در حال افزایش.
- مثال: Crime rates are on the rise in this city.
- ترجمه: آمار جرم و جنایت در این شهر در حال افزایش است.
- Rise to the challenge/occasion: با موفقیت از پس یک چالش برآمدن.
- مثال: She is a talented leader who can always rise to the challenge.
- ترجمه: او رهبر بااستعدادی است که همیشه میتواند با موفقیت از پس چالشها برآید.
تفاوت کلیدی Rise و Raise: اشتباه رایج زبانآموزان
یکی از بزرگترین چالشها برای زبانآموزان ایرانی، تفاوت بین فعلهای Rise و Raise است. این دو از نظر معنایی شبیه هستند اما کاربرد گرامری آنها کاملاً متفاوت است.
Rise (rose, risen) یک فعل لازم (Intransitive) است. این یعنی به مفعول نیاز ندارد و خود فاعل عمل را انجام میدهد.
- مثال: The sun rises in the east. (خورشید طلوع میکند – خورشید خودش این کار را انجام میدهد)
- مثال: Prices are rising. (قیمتها در حال افزایش هستند – قیمتها خودشان بالا میروند)
Raise (raised, raised) یک فعل متعدی (Transitive) است. این یعنی همیشه به یک مفعول مستقیم نیاز دارد. فاعل، عمل را روی مفعول انجام میدهد.
- مثال: Please raise your hand. (لطفاً دست خود را بالا ببرید – شما دستتان را بالا میبرید)
- مثال: The company will raise prices next month. (شرکت ماه آینده قیمتها را افزایش خواهد داد – شرکت این کار را روی قیمتها انجام میدهد)
به طور خلاصه، چیزی rises (خودش بالا میرود)، اما شما چیزی را raise میکنید (بالا میبرید).
جمعبندی: چگونه از کالوکیشن های Rise استفاده کنیم؟
تسلط بر کالوکیشن های Rise به شما کمک میکند تا زبان انگلیسی را به شکلی طبیعیتر و حرفهایتر به کار بگیرید. به جای استفاده از کلمات ساده و تکراری، میتوانید با استفاده از صفتها و قیدهای مناسب، منظور خود را با دقت و ظرافت بیشتری بیان کنید. سعی کنید این ترکیبات را در مکالمات و نوشتههای خود بگنجانید. به اخبارهای اقتصادی گوش دهید و به نحوه استفاده از کلماتی مانند sharp rise، steady increase و … دقت کنید. هرچه بیشتر با این همایندها مواجه شوید، استفاده از آنها برای شما آسانتر و طبیعیتر خواهد شد.




ممنون از مقاله خوبتون. یه سوال داشتم، آیا عبارت give rise to هم جزو کالوکیشنهای رایج محسوب میشه؟ مثلاً در جملات رسمی و آکادمیک؟
بله امیررضا جان، اتفاقاً give rise to یک کالوکیشن بسیار عالی و formal هست که معمولاً به معنای «باعث چیزی شدن» یا موجب بروز مشکلی شدن (cause something) به کار میره و در متون دانشگاهی خیلی پرکاربرده.
من همیشه توی رایتینگ آیلتس برای تسک ۱، از کلمات increase و rise استفاده میکنم. به نظرتون استفاده از صفتهایی مثل meteoric rise برای نمودارها در آزمون آیلتس مناسبه؟
سارای عزیز، meteoric rise بیشتر برای پیشرفتهای سریع و ناگهانی در جایگاه اجتماعی یا شغلی افراد استفاده میشه. برای توصیف نمودارها در آیلتس، بهتره از کالوکیشنهای دقیقتری مثل dramatic rise یا sharp rise استفاده کنی.
فرق Rise و Get up چیه؟ من فکر میکردم هر دو دقیقاً به معنی بلند شدن از خواب هستن.
سوال خوبیه پوریا جان. Get up رایجتر و غیررسمیتره برای بیدار شدن و از تخت بیرون اومدن. اما Rise رسمیتره و علاوه بر طلوع خورشید، ممکنه به معنای بلند شدن از روی صندلی به نشانه احترام در مراسمهای رسمی هم باشه.
کاش در مورد تلفظ این دو کلمه هم توضیح میدادید. Rise با Raise در لهجههای مختلف خیلی شبیه به هم شنیده میشن و تشخیصشون سخته.
نکته ظریفیه مریم عزیز. در کلمه Rise صدای حرف صدادار شبیه «آی» (ai) هست و در انتها صدای «ز» (z) شنیده میشه. اما در Raise صدا شبیه «اِی» (ei) هست، مثل کلمه Day. تمرین با دیکشنریهای صوتی خیلی کمک میکنه.
توی فیلمها زیاد شنیدم که برای خورشید میگن The sun rises. این رو نمیشه با Raise گفت؟ مثلاً بگیم خورشید خودش رو بالا میکشه؟
خیر نیما جان، برای خورشید و ماه همیشه از Rise استفاده میکنیم چون این یک فعل intransitive (ناگذر) هست و خورشید خودش بالا میاد و کسی یا چیزی اون رو بالا نمیبره.
مرسی از این مطلب جامع. من همیشه با ساختار مفعولی Raise مشکل داشتم که اینجا با مثالها کامل متوجه شدم که بعد از Raise حتماً باید بگیم چه چیزی رو بالا بردیم.
آیا کلمه arise هم از نظر معنایی با اینها مرتبطه یا کلاً داستانش فرق داره؟
بله حامد عزیز، Arise از نظر ریشه مرتبطه اما کاربردش متفاوته. Arise معمولاً برای به وجود آمدن یا رخ دادن مسائل انتزاعی مثل مشکلات یا فرصتها (e.g., if any problems arise) استفاده میشه.
میشه بگید پرکاربردترین کالوکیشنهایی که برای افزایش قیمت (price) با کلمه rise استفاده میشن کدومها هستن؟
برای قیمتها میتونی از steep rise (افزایش بسیار شدید)، steady rise (افزایش مداوم و پیوسته) یا slight rise (افزایش جزئی) استفاده کنی که در اخبار اقتصادی خیلی شنیده میشن.
عبارت Rise to the occasion رو توی یه پادکست مدیریتی شنیدم. میشه معادل دقیق فارسیش رو بگید؟
فرزاد جان این یک اصطلاح (Idiom) هست و یعنی «در یک موقعیت دشوار، توانایی و مهارت لازم رو از خود نشان دادن» یا به اصطلاح خودمون «مردِ روزهای سخت بودن».
واقعاً بخش تفاوت Rise و Raise عالی بود. من همیشه در آزمونهای گرامر این دو تا رو با هم قاطی میکردم. ممنون از تیم Englishvocabulary.
سلام. یک سوال فنی؛ آیا Rise هم به عنوان اسم (Noun) استفاده میشه و هم فعل (Verb)؟ یا ساختارشون فرق میکنه؟
بله جواد عزیز، دقیقاً. هم به عنوان فعل (مثلاً Prices rise) و هم به عنوان اسم (مثلاً A rise in prices) به کار میره. جالبه بدونی در حالت اسم، معمولاً با حرف اضافه in همراه میشه.
برای رشد قد آدم هم میشه از Rise استفاده کرد؟ مثلاً بگیم He has risen in height؟ یا این اشتباهه؟
نه غزل جان، برای قد و رشد فیزیکی جانداران معمولاً از فعل Grow استفاده میکنیم. Rise بیشتر برای مقادیر عددی، سطح آب، یا اجرام آسمانی کاربرد داره.
ممنون. اگه ممکنه در مورد کالوکیشنهای قیدی (Adverb) هم بیشتر مثال بزنید، مثلاً ترکیبش با کلمهای مثل sharply.
حتماً نوید جان. Sharply rise یا Rise significantly از پرکاربردترینها هستن. همچنین Rise gradually برای افزایش آرام و Rise rapidly برای افزایش سریع، کالوکیشنهای قیدی خیلی مهمی هستن.
بخش مربوط به اصطلاح ‘Rise from the ashes’ خیلی جالب بود. من رو یاد افسانه ققنوس انداخت که از خاکستر خودش دوباره متولد میشه.
توی محیط کاری، وقتی حقوقمون اضافه میشه باید بگیم I got a rise یا I got a raise؟ کدومش درستتره؟
سینا جان هر دو درستن اما بستگی به لهجه داره. در انگلیسی بریتانیایی (UK) معمولاً میگن a pay rise، اما در انگلیسی آمریکایی (US) بیشتر از عبارت a pay raise استفاده میکنن.
خیلی ممنون، این تفکیک کلمات مشابه واقعاً برای ما که سطحمون متوسطه حیاتیه. لطفاً برای کلمات دیگه مثل Lie و Lay هم مطلب بذارید.
آیا Rise و Ascent هممعنی هستن؟ کجاها میشه از Ascent استفاده کرد؟
بهرام عزیز، Ascent رسمیتره و بیشتر برای صعود فیزیکی (مثل صعود به کوه) یا رسیدن به یک جایگاه بالای سیاسی استفاده میشه، در حالی که Rise کاربرد عمومیتری داره.
کالوکیشن ‘Rise to power’ رو توی کتابهای تاریخی زیاد دیدم. یعنی به قدرت رسیدن؟
دقیقاً هانیه جان. برای پادشاهان، سیاستمداران یا حزبها وقتی به قدرت میرسن، از کالوکیشن Rise to power استفاده میکنیم.
من توی یک بازی شنیدم کاراکتر گفت Rise and shine! فکر کنم منظورش بیدار شدن بود، درسته؟
بله رضا جان! این یک عبارت بسیار رایج و دوستانه (Idiom) هست که صبحها برای بیدار کردن کسی با انرژی مثبت استفاده میشه. تقریباً یعنی: «پاشو که خورشید در اومده!»
مطلب بسیار مفیدی بود. یاد گرفتن کالوکیشنها واقعاً باعث میشه موقع حرف زدن کمتر تپق بزنیم و طبیعیتر به نظر برسیم.